Author: Julbaz

Հայաստանի պատմության թանգարանում պաշտոնապես բացվել է միջնադարյան հայկական փայտարվեստի եզակի ցուցանմուշներից մեկի՝ 1188 թվականին թվագրվող հայկական եկեղեցու փայտյա դռան փեղկի ցուցադրությունը։ Միջոցառմանը ներկա են եղել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը, ինչպես նաև ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը։

Պատմական մեծ արժեք ներկայացնող այս բացառիկ նմուշն առաջին անգամ է ներկայացվում հանրությանը՝ դառնալով թանգարանի մշտական հավաքածուի կարևոր համալրում։ Ցուցանմուշը ձեռք է բերվել Լոնդոնի «Սեմ Ֆոգ» ցուցասրահից՝ ՀՀ Կառավարության որոշմամբ՝ ԿԳՄՍ նախարարության մշակութային արժեքների ձեռքբերման և Հայաստան տեղափոխման պետական ծրագրի շրջանակում։

ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ սա կարևոր իրադարձություն է, որը վկայում է պետության հետևողական քաղաքականության մասին։ Նախարարը նաև ընդգծել է, որ նախորդ տարի պետությունը մշակութային արժեքների ձեռքբերման և թանգարանային հավաքածուների համալրման նպատակով հատկացրել է ավելի քան 332 միլիոն դրամ. չորս տարբեր թանգարաններ համալրվել են 11 արժեքներով։ Մոտ օրերս հանրությանը կներկայացվի նաև Արշիլ Գորկու գրաֆիկական աշխատանքը, որը կցուցադրվի Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Նա հիշեցրել է նաև, որ նախորդ տարվա ձեռքբերումների շարքում է Մատենադարանի համար գնված կարևոր ձեռագրերից մեկը։

Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ վերջին տարիներին իրականացվող քաղաքականությունը ցույց է տալիս, որ մշակութային արժեքների նկատմամբ հոգածությունն ու դրանց հայրենադարձումը լայն արձագանք են գտնում։ Նա նշել է, որ այս դռան ձեռքբերումը ևս նման համագործակցության արդյունք է․ դրա վերաբերյալ տեղեկատվությունը փոխանցել են ոլորտի մասնագետներ Համլետ Պետրոսյանն ու Հարություն Խաչատրյանը, ինչին պետությունն արագ արձագանքել է՝ ապահովելով անհրաժեշտ ֆինանսավորումը։ Սա, Ժաննա Անդրեասյանի դիտարկմամբ, թանգարանների հավաքածուների որակական արժեքի բարձրացման գործընթաց է:

Նախարարը նաև ընդգծել է, որ այս ձեռքբերմամբ Հայաստանի պատմության թանգարանը դառնում է նմանատիպ փայտյա դռների արժեքավոր հավաքածու ունեցող կենտրոններից մեկը։ Նա ներկաների ուշադրությունն է հրավիրել նաև ցուցանմուշի երկրորդ փեղկի վրա, որը ներկայում գտնվում է Բեյրութում: Ժաննա Անդրեասյանը կարևորել է դռան երկու փեղկերի համատեղ ցուցադրությունը՝ ընդգծելով, որ Հայաստանը կարող է դառնալ մշակութային արժեքների հանդիպման հանգրվան:

Լոնդոնի միջազգային աճուրդում վաճառվող հայկական բացառիկ մշակութային արժեքի ձեռքբերման և Հայաստան տեղափոխման համար Մշակույթի զարգացման հիմնադրամին պետական բյուջեի պահուստային ֆոնդից 175 միլիոն 360 հազար դրամ գումար է հատկացվել։ Այս ձեռքբերումը կարևոր քայլ է ազգային մշակութային ժառանգության վերադարձի և պահպանման ուղղությամբ։

Բացառիկ արժեք ներկայացնող միջնադարյան քրիստոնեական արվեստի այս կոթողը փորագրված է արևելյան ընկուզենու փայտից և վերագրվում է Բագրատունյաց շրջանի՝ 1188 թվականի փայտագրության ավանդույթին։ Ցուցանմուշի պատկերագրությունը միավորում է աստվածաշնչյան և արքունական թեմաները։ Կոմպոզիցիայի կենտրոնում պատկերված է Դանիելը՝ առյուծների մեջ, իսկ ստորին հատվածներում ներկայացված են տարբեր գազանամարտերի տեսարաններ, որոնք համեմատելի են Դանիելի տեսիլքի խորհրդաբանության հետ (Դան. 7:1–7, 7:23–27)։

Հորինվածքի կենտրոնական մասն ընդգծում է խաչի «թևավոր» տիպը՝ ծաղկային ծիլերով և պտղաբեր խորհրդով, որը համապատասխանում է հայկական եկեղեցական արվեստում կյանքի ծառի գաղափարին։ Արվեստագիտական և փորձագիտական համայնքը հաստատում է ցուցանմուշի բացառիկ արժեքն ու նշանակությունը հայկական միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Ցուցադրությունը լայն հանրության համար կբացվի ապրիլի 3-ին Հայաստանի պատմության թանգարանում և հասանելի կլինի այցելուներին՝ հնարավորություն ընձեռելով բացահայտելու հայկական միջնադարյան արվեստի եզակի նմուշներից մեկը և ծանոթանալու նրա պատմամշակութային նշանակությանը։