Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում Ազգային Ժողովի 2026թ․ ընտրություններին մասնակցելու է գրանցվել 19 քաղաքական ուժ։ Այս ուժերից միայն 10-ն է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով ներկայացրել նախընտրական ծրագիր։ Էկոլուրն ուսումնասիրել է նախընտրական ծրագրերը՝ պարզելու, թե ինչ բնապահպանական միջոցառումներ են դրանք նախատեսում։
Բացի «Քաղաքացիական պայմանագիր» իշխող կուսակցության, բնապահպանական ծրագրեր ներկայացրել են նաև «Միասնության թևեր», «Բարգավաճ Հայաստան», «Հայ ազգային կոնգրես», «Դեմոկրատիա օրենք կարգապահություն» կուսակցությունները։
- ՌԵՖՈՐՄԻՍՏՆԵՐԻ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում բնապահպանական միջոցառումներ առկա չեն։
- «ԲՈԼՈՐԻՆ ԴԵՄ ԵՄ» ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ:
- «ՈՒԺԵՂ ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՇԻՆՔ
Նախընտրական ծրագիրը բնապահպանական խնդիրներին չի անդրադառնում։
- ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՇՆՈՐՀԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ:
- «ՆՈՐ ՈՒԺ» ՌԵՖՈՐՄԻՍՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ:
- «ՄԻԱՍՆՈՒԹՅԱՆ ԹԵՎԵՐ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում նշված է․ «16. Շրջակա միջավայր և բնական ռեսուրսների պաշտպանություն
Մենք շրջակա միջավայրը դիտարկում ենք ոչ թե որպես առանձին ոլորտ, այլ որպես ազգային անվտանգության, հանրային առողջության և տնտեսական կայունության հիմնասյուն։ Հայաստանի բնական ռեսուրսների անխնա շահագործումը, ջրային պաշարների վատ կառավարումը, օդի աղտոտվածությունը և թափոնների կուտակումը դարձել են համակարգային խնդիրներ, որոնք պահանջում են ոչ թե հատվածական, այլ համապարփակ և գիտահեն լուծումներ։ Մենք կանցնենք բնական ռեսուրսների սպառումից դեպի պատասխանատու կառավարում՝ ապահովելով ներկա և ապագա սերունդների իրավունքները։ Մեր քաղաքականության հիմնական ուղղություններն են՝
- բնական ռեսուրսների արդար և վերահսկելի կառավարում
- կվերանայվի հանքարդյունաբերության ոլորտը՝ ներդնելով խիստ բնապահպանական ստանդարտներ և հանրային վերահսկողություն
- բացառվելու է բնության անդառնալի վնաս պատճառող գործունեությունը
- կկիրառվի «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքը՝ ապահովելով շրջակա միջավայրի վերականգնման իրական մեխանիզմներ։
Ջրային ռեսուրսների պաշտպանություն և արդյունավետ կառավարում
Հայաստանի ջրային պաշարները կհռչակվեն ռազմավարական նշանակության ռեսուրս։ Կներդրվեն ժամանակակից մոնիթորինգի և կառավարման համակարգեր՝ կանխելու ջրի կորուստը, աղտոտումը և չարաշահումները։ Կապահովվի խմելու ջրի հասանելիություն և ոռոգման արդիական համակարգերի ներդրում՝ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։
Մաքուր օդ և առողջ միջավայր
Կնվազեցվի օդի աղտոտվածությունը՝ խստացնելով վերահսկողությունը արդյունաբերության, հանքարդյունաբերության և տրանսպորտի նկատմամբ։ Կխթանվի էլեկտրական տրանսպորտի և վերականգնվող էներգիայի կիրառումը՝ հատկապես քաղաքային միջավայրում։
Թափոնների կառավարում և վերամշակում
Կստեղծվի թափոնների կառավարման ամբողջական համակարգ՝ աղբի տեսակավորումից մինչև վերամշակում։ Կփակվեն չկարգավորված աղբավայրերը և կստեղծվեն ժամանակակից վերամշակման կենտրոններ՝ ներգրավելով մասնավոր հատվածը։ Մինչև 2030 թվականը նպատակ ունենք զգալիորեն կրճատել 46 աղբավայրերի ծավալը։ Կներդրվի էլեկտրական մեքենաների մարտկոցների թափոնների կառավարման և ուտիլիզացիայի համակարգը։
Կենսաբազմազանության և անտառների պաշտպանություն
Կընդլայնվեն հատուկ պահպանվող տարածքները, կուժեղացվի անտառների վերականգնման պետական ծրագիրը։ Անտառահատումները կդրվեն խիստ վերահսկողության տակ՝ կանխելով ապօրինի գործունեությունը։ Հայաստանը պետք է վերականգնի իր բնական էկոհամակարգերի հավասարակշռությունը։
Կանաչ տնտեսություն և կլիմայական քաղաքականություն
Մենք կխթանենք կանաչ տեխնոլոգիաները և էներգիայի վերականգնվող աղբյուրների զարգացումը՝ արևային, քամու և այլ։ Տնտեսական աճը պետք է համատեղելի լինի շրջակա միջավայրի պահպանության հետ։ Հայաստանը կդառնա տարածաշրջանում կանաչ զարգացման օրինակ։ Մենք կառուցում ենք պետություն, որտեղ տնտեսական առաջընթացը չի իրականացվում բնության հաշվին, այլ ներդաշնակ է նրա հետ։ Մաքուր օդը, անվտանգ ջուրը և պահպանված բնությունը ոչ թե շքեղություն են, այլ յուրաքանչյուր քաղաքացու հիմնարար իրավունք»։
- «ԲԱՐԳԱՎԱՃ ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում 9-րդ՝ «Երևան՝ խելացի և մատչելի մայրաքաղաք» բաժնում նշվում է, մասնավորապես, հետևյալ․
«Օդի մաքրությունը և կանաչ գոտիների ավելացումը ռազմավարական նպատակներ են։ Երևանի և արվարձանների թափոնների վերամշակման համալիրի կառուցում»։
5-րդ՝ «Մեգանախագծեր Հայաստանի համար» բաժնում մասնավորապես նշվում է․ «Էներգետիկ և արդյունաբերական ինքնաբավություն. նոր ժամանակակից ատոմակայան, պղնձաձուլարաններ, մետաղական հումքի վերամշակման արդիականացում, գլոբալ տվյալների կենտրոններ, ռադիոդեղագործական և միջուկային բժշկության կենտրոն»։
8․ «ԱԶԳԱՅԻՆ-ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ԲԵՎԵՌ» ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում նշված է․
«Գլուխ 2 – Սյունիքի և Վայոց Ձորի մարզերը սահմանվում են որպես ռազմավարական առաջնահերթության գոտիներ։
Նախատեսվում է՝
- կանաչ տնտեսության փորձնական ծրագրերի իրականացում
- վերականգնվող էներգետիկայի զարգացում»։
- «ՔՈՉԱՐԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ ԵՎ ԱԶԳԻ ԶԱՐԹՈՆՔ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ։
- «ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում նշված է․
«Ջրային ռեսուրսների կառավարում
Ժամանակակից աշխարհում ջուրը ամենակարեւոր ռազմավարական ռեսուրսներից է։ Հայաստանը, սակայն, չունի ջրի հավաքման եւ կառավարման արդյունավետ համակարգ, ինչի հետեւանքով Հայաստանի տարածքում տեղումների ընդամենը երեսուն տոկոսն է հավաքվում եւ օգտագործվում։ Արդյունքում, պետությունը չի կարող բավարարել ջրի պահանջարկը գյուղատնտեսության համար, չունի ջրի ամբարման, բաշխման, ջրհեղեղների կառավարմանը եւ վնասների նվազեցմանն անհրաժեշտ ջրամբարների եւ ջրանցքների համակարգ։ Այդ պատճառով նաեւ վտանգավոր մակարդակի է հասել ստորերկրյա ջրառը, որը սպառնում է անշրջելի կորուստներով եւ փլուզումներով։ Ջրային ռեսուրսների կառավարումը Հայաստանում անհրաժեշտ է բարձրացնել ռազմավարական մակարդակի։ Անհրաժեշտ են, հետեւաբար, հետեւյալ միջոցառումներն ու քայլերը.
- Կստեղծվի Ջրային ռեսուրսների կառավարման նախարարություն։
Արագացված տեմպերով կավարտվի Եղվարդի 228 մլն մ³ եւ Կապսի 90 մլն մ³ տարողությամբ ջրամբարների շինարարությունը։
- Աշտարակի, Աբովյանի եւ Շիրակի տարծաշրջաններում կիրականացվի 60000 հեկտար տարածքների ոռոգման ծրագիր։
- Ջրային ռեսուրսների պահպանման հաշվին կվերականգնվի ստորերկրյա ջրային ավազանի մակարդակը։
- Ստորերկրյա ջրառի մակարդակը մեկ վայրկյանում 50 մ³ կիջեցվի մինչեւ 30 մ³։
- Կվերանորոգվի եւ կվերականգնվի Արփա-Սեւան թունելն ամբողջությամբ։
- Կստեղծվի լեռնային գետերի եւ լեռնային շրջանների ջրային ռեսուրսների պահպանման կասկադային համակարգ։
- Կկառուցվի ոռոգման ներտնտեսային ցանցի արդյունավետ համակարգ։
- ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանը պետք է ընտրի մաքուր բնությամբ տնտեսական զարգացման մոդելը եւ ոչ թե դառնա այլ երկրների համար հումքային կցորդ՝ սեփական քաղաքացիների առողջության առումով անխուսափելի բոլոր բացասական հետեւանքներով։ Հայաստանը պետք է բավարարվի հին ավանդական հանքերի շահագործմամբ եւ չզարգացնի նոր հանքարդյունաբերություն։ Մեր բնակչության առողջությունն ամենից վեր է։
- Մեր կառավարությունը կխրախուսի էկոգյուղատնտեսություն եւ էկոտուրիզմ։
- Կփակվեն եւ կկոնսերվացվեն Երեւանի օդը աղտոտող հանքերը։
- Կվերացվեն աղբավայրերը, եւ կկառուցվեն աղբամշակման գործարաններ։
- Կխստացվեն քաղաքաշինության նորմերը` մասնավորապես պարկային գոտիների ստեղծման պարտադրանքով։
- Կարգելվի հանքարդյունաբերության հետագա զարգացումը, իսկ գործող հանքարդյունաբերական տնտեսվարողների նկատմամբ կկիրառվեն խիստ էկոլոգիական չափանիշներ»։
- «ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում բնապահպանական բաժին առկա չէ։
Միայն նշված է․ «3. Նոր ջրամբարների կառուցում, մինչև 5 միլիարդ խ/մ ջրի ամբարում և կառավարում»։
- ՔՐԻՍՏՈՆԵԱ-ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ:
- «ԱԼՅԱՆՍ» ԱՌԱՋԱԴԻՄԱԿԱՆ ՑԵՆՏՐԻՍՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ:
- «ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ՀԱՄԱԽՄԲՈՒՄ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում բնապահպանական միջոցառումներ առկա չեն։ Միայն, որպես առաջնահերթություն, նշված է «Ընդերքի աստիճանական ազգայնացումը»։
- ԴԵՄՈԿՐԱՏԻԱ ՕՐԵՆՔ ԿԱՐԳԱՊԱՀՈՒԹՅՈՒՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում նշված է․
«ԱՆՏԱՌՆԵՐԸ՝ ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՐՍՏՈՒԹՅՈՒՆ
Տավուշի անտառները չեն դառնալու թալանի աղբյուր։ Անտառահատումների նկատմամբ լինելու է խիստ պետական վերահսկողություն։ Միաժամանակ զարգացվելու է անտառային տնտեսությունը՝ օրինական և վերահսկվող օգտագործման սկզբունքով։
ՍԵՎԱՆԸ՝ ՈՉ ԹԵ ՇԱՀՈՒՅԹԻ ԱՂԲՅՈՒՐ, ԱՅԼ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐԺԵՔ
Սևանը լինելու է պետական պաշտպանության հատուկ գոտի։ Դադարեցվելու է՝ Սևանի անխնա շահագործումը, ապօրինի ձկնորսությունը, բնապահպանական հանցագործությունները։ Սևանի ափերը վերածվելու են միջազգային մակարդակի զբոսաշրջային և հանգստի կենտրոնների։
ՀԱՆՔԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ՝ ՈՉ ԹԵ ԹԱԼԱՆ, ԱՅԼ ՊԵՏԱԿԱՆ ՇԱՀ
Սյունիքի հանքերը ծառայելու են Հայաստանին, ոչ թե մի քանի օլիգարխի։ Հումքը այլևս կույր ձևով դուրս չի տարվելու երկրից։ Սյունիքում ստեղծվելու են վերամշակող գործարաններ, պղնձի, մոլիբդենի և այլ մետաղների պատրաստի արտադրանք արտադրող համալիրներ։
Այսինքն՝ աշխատատեղերը մնալու են Սյունիքում, հարկերը մնալու են Հայաստանում, շահույթը ծառայելու է ժողովրդին։
ՀԱՆՔԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ – ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՇԱՀԻ ՀԱՄԱՐ Լոռու ընդերքը չի ծառայելու միայն մի քանի մարդու հարստացմանը։ Հանքարդյունաբերությունը լինելու է խիստ բնապահպանական վերահսկողության ներքո, իսկ շահույթի մի մասը պարտադիր ուղղվելու է համայնքների զարգացմանը։
ԱՆՏԱՌՆԵՐ ԵՎ ՓԱՅՏԱՄՇԱԿՈՒՄ
Լոռու անտառները պետք է ծառայեն ժողովրդին, ոչ թե ապօրինի թալանին։ Զարգացվելու է՝ օրինական փայտամշակումը, կահույքի արտադրությունը, անտառային տնտեսությունը»։
- «ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագրում նշված է․ «14. ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՀՈԳԱՏԱՐ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ և կոշտ թափոնների խելացի կառավարումը հանրային կյանքի հարմարավետության, բարեկեցության, երջանկության, առողջության կարևոր պայմաններ են։ Բնության նկատմամբ խնամքը, կենսաբազմազանությունը պետք է լինեն պետական և հանրային ուշադրության կենտրոնում։ Կներդրվի կոշտ թափոնների շրջանաձև կառավարման համակարգ՝ հիմքում ունենալով Լիտվայի և եվրոպական մի շարք այլ երկրների հաջողված փորձը։ Հանքարդյունաբերության ոլորտում քայլ առ քայլ ստանդարտները կհամապատասխանեցվեն միջազգային լավագույն փորձին։
- ՎԱՅՐԻ և ԸՆՏԱՆԻ ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ կլինի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ձևավորած խորհրդարանական մեծամասնության և Կառավարության ուշադրության կենտրոնում։ Միևնույն ժամանակ, թափառող կենդանիներից քաղաքացիների պաշտպանության ուղղությամբ կձեռնարկվեն համալիր միջոցառումներ։
Կառավարություն ձևավորելուց հետո՝ 2026-2031 թվականներին. «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութան նախատեսած 100 միջոցառումներից ընտրված բնապահպանական միջոցառումներ․
- Ապօրինի, այդ թվում՝ կոռուպցիոն եղանակով ստացված ակտիվների վերադարձի գործընթացի շարունակականություն, որը ներառելու է ապօրինի սեփականաշնորհված և վարձակալության վերցված անտառների, լողափերի, զբոսայգիների ու պուրակների, ինչպես նաև կրթական հաստատությունների և այլ հանրային տարածքների վերադարձ համայնքներին ու պետությանը, վերականգնված միջոցների միասնական հաշվեհամարի շարունակական համալրում, ապօրինի ծագում ունեցող անշարժ ու շարժական գույքերի վերադարձ հանրությանը:
- Աղետների վաղ ազդարարման համակարգի ամբողջական ձևավորում։ Վտանգավոր հիդրոօդերևութաբանական երևույթների վաղ նախազգուշացման համակարգի հիմնում, այդ թվում՝ գետերի մոդելավորում, կառավարման և ռիսկերի գնահատման թվայնացված համակարգի գործարկում:
- Դալմայի քաղաքային այգու բնահեն լուծումներով կառուցում, մայրաքաղաքի կանաչ ֆոնդի ավելացում 230 հա-ով։ Երևանում Հրազդանի կիրճի ռեկրեացիոն գոտու ստեղծման աշխատանքների մեկնարկ, 2036-ին ավարտելու նպատակադրումով։ Երևանի Նորք-Մարաշ վ/շ-ում առնվազն 7 հեկտար քաղաքային անտառ-պուրակի ստեղծում։
- Ամեն հաջորդ տարի Սևանա լճից 5 մլն խ/մ մետրով պակաս ջրառ:
- Էկոպարեկային ծառայության կողմից ժամանակակից հսկողական տեխնոլոգիաների միջոցով ՀՀ ամբողջ տարածքում 24/7 ռեժիմով անտառների և ԲՀՊ տարածքների պահպանություն: Կենսաբազմազանության պաշտպանությանն ու զարգացմանն ուղղված միջոցառումների իրականացում։
- Կենսաբանական անվտանգության և մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի (կլիմայի փոփոխություն, օդ, ջուր) ազդեցության կառավարման համակարգի ներդրում: Շրջակա միջավայրի ճառագայթային մոնիթորինգային ինքնաշխատ համակարգի ընդլայնում: Միջազգային չափանիշներին համապատասխան մթնոլորտային օդի որակի համապետական մոնիթորինգի համակարգի ստեղծում (16 ժամանակակից դիտակայան, ռեֆերենս լաբորատորիա): Շրջակա միջավայրի ճառագայթային մոնիթորինգի՝ «24/7» ռեժիմով աշխատող ցանցի ընդլայնում 2028 թվականին»:
- «ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՇԻՆՔ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ։
- «ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ» ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐԻ ԴԱՇԻՆՔ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ։
- «ԼՈՒՍԱՎՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Նախընտրական ծրագիր չի ներկայացվել ԿԸՀ։
Մայիս 25, 2026 at 10:54
