Նոր վախ է շրջում քաղաքական համայնքում։ Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի վերջին հարցազրույցը ռուսական առաջատար լրատվամիջոցներից մեկին լայնորեն քննարկվում է Հայաստանում։ Ընդդիմադիր որոշ գործիչներ վերլուծելով Օվերչուկին, ենթադրում են, թե Հայաստանն ինչ-որ պայմանավորվածություն է խախտել, և Մոսկվան չի վստահում Փաշինյանին։ Ավելին՝ ոմանք նույնիսկ խոսում են վստահության բացահայտ ճգնաժամի մասին, որը վատ հետևանք կարող է ունենալ։
Ինչո՞ւ են ՌԴ փոխվարչապետի խոսքերն այսքան մեծ արձագանք ստանում Երևանում։
Ռուսաստանի փոխվարչապետի հարցազրույցն իրոք սկանդալային է։ Եթե ՀՀ-ում իշխանությունը քաղաքական ինքնասիրություն ունենար, ապա ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանը մի քանի անգամ կկանչվեր ԱԳՆ ու նրան մի քանի նոտա կհանձնվեր Օվերչուկի հայտարարությունների համար, որ կասկածի տակ է դնում Փաշինյանի անկեղծությունը կամ ազնվությունը, սպառնում, պահանջներ ներկայացնում և այլն։
Հարկ է նկատել, որ ռուսամետ սեգմենտի գործիչների մեծ մասն անդրադարձել է այս թեմային։ Այսպիսով նրանք ցույց են տալիս, թե ՌԴ-ն լուրջ երկիր է, նրա պաշտոնյայի խոսքը ծանրակշիռ է, չի կարելի արհամարհել նրան, հարկ է լուրջ կարդալ, վերլուծել, հասկանալ, թե ինչ է ուզում այդ երկիրը մեզնից, ինչ սպառնալիքներ, պահանջներ ու հավակնություն է ներկայացնում։ Իհարկե՝ լավ է, որ մարդիկ կարդում են, վերլուծում ու հասկանում։ Վատն այն է, որ այս անդրադարձներում կա միայն ապոկալիպտիկ մարգարեություն, և չկա միտք, թե ինչ չէր արել ՀՀ-ն, որ ՌԴ-ն նման մեծ պահանջներ է ներկայացնում, սպառնում մեզ, հարգում ՀՀ անկախությունը, վարվում հավասարի պես։
Օվերչուկի հայտարարություններն ու դրանց վերաբերյալ երևանյան անդրադարձներում տպավորություն է ստեղծվում, թե ՀՀ-ում քաղաքական շրջանակներին հետաքրքրում է միայն հայ-ռուսական հարաբերությունների անխախտելիությունը, քանի որ ամեն ինչ, իբր, պայմանավորված է դրանով։ Սա ցույց է տալիս, թե ինչքան ցածր մակարդակի վրա է քաղաքական ընկալումը մեր երկրում։
Օրինակ՝ 44-օրյա պատերազմից առաջ բազմաթիվ մարդկանց մտահոգում էր ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական տգիտությունը, ակնհայտ սխալները, վառ ռուսամետ կուրսը, այլ այն, որ Պուտինը Փաշինյանի զանգերին երբեմն չի պատասխանում։ Նույնն է այս պարագայում։ Օվերչուկի սպառնալիքներին ազգովի հակադարձելու փոխարեն, մարդիկ քննարկում են, թե ինչ վատ բաներ կարող են անխուսափելիորեն լինել Օվերչուկի բարձրացրած պահանջների արդյունքում։
Համարժեք արձագանքի պարագայում՝ ՀՀ իշխանությունը, առնվազն՝ փոխվարչապետի մակարդակով պետք է հակադարձեր Օվերչուկին, պահանջելով հարգանք պետության հանդեպ, ընդգծելով, որ Հայաստանի հետ նման տոնով չեն խոսում։ Հակառակ պարագայում ոչ ոք աշխարհում չի հավատա, որ ՀՀ-ն անկախ, ժոովրդավարական պետություն է։ Օվերչուկը ՀՀ-ին պահանջ ներկայացնելու բարոյական իրավունք ունի՞։ Օրինակ՝ Մոսկվան մեր երբեմնի բախտակից Լիտվայի, Էստոնիայի հասցեին այսպիսի սպառնալիք չի ուղղում, այսպիսի պահանջ չի ներկայացնում, որովհետև այս երկրներն անկախ, ժողովրդավարական են։
Լավատեսորեն ենթադրելի է, որ Օվերչուկի հարցազրույցը քննարկելուց հետո քաղաքական համայնքը, առաջին հերթին իշխանությունները համարժեք քայլեր կկատարեն։ Մասնավորապես՝ կարող են մեր երբեմնի բախտակից երկրների օրինակով՝ դուրս հրավիրել ռուսական զորքերը, լյուստրացիայի ու դեսովետիզացման օրենքներ ընդունել, խզել երկաթուղու վերաբերյալ կոնցեսիոն պայմանագիրը, ԵՄ անդամակցելու հայտ ներկայացնել։
Իսկ եթե այս ողջամիտ ու համարժեք քայլերն անելու քաղաքական կամք դեռ չունեն, ապա մնում է հիմար կամ խուլ ձևանալ, չլսել կամ չհասկանալ ռուսական պահանջն ու սպառնալիքը, այլ սպասել մինչև ՌԴ-ն պարտվի պատերազմում ու հրաժարվի Հայաստանի վրա գերիշխելու իներցիոն, կայսերական հավակնությունից։
Կարճ ասած՝ Օվերչուկի հարցազրույցը մեկնողների կանխատեսումները կիրականանան, եթե Փաշինյանը շարունակի այս բալանսավորված ու լղոզված կուրսը, որն արտաքինից ժողովրդավարական է, իսկ խորքում սպասարկում է ռուսական շահերը, հիմք տալիս օվերչուկներին այդպիսի տոնով խոսել Հայաստանի, նրա իշխանության, ժողովրդի հետ։
Թաթուլ Մկրտչյան
