Author: Julbaz

Էկոլուրը հրապարակել է իր նոր՝ «Աջակցություն Հայաստանին՝ COP 17-ին ընդառաջ» տեսանյութը։ Այն պատրաստվել է «Աջակցություն Հայաստանին՝ պատրաստվելու COP17 կողմերի համաժողովին» ծրագրի շրջանակում։

2026թ․ հոկտեմբերին Երևանում տեղի կունենա ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովը (COP17)։ Ծրագրի շրջանակում ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) և Կովկասի տարածաշրջանային բնապահպանական կենտրոնը (REC Caucasus) ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության հետ սերտ համագործակցությամբ աջակցում են այս գործընթացին՝ բարձրացնելով ազգային շահագրգիռ կողմերի գիտելիքներն ու պատրաստվածությունը։ 

Նախաձեռնության շրջանակում Երևանում և Դիլիջանում անց է կացվել կարողությունների զարգացման աշխատարանների շարք՝ «Կենսաբազմազանության ռազմավարություններ և հիմնական փաստաթղթեր» խորագրով։ Աշխատարաննների ընթացքում ծրագրի փորձագետները պետական, դիվանագիտական, միջազգային, հասարակական կառույցների ներկայացուցիչներին ներկայացրել են ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիան, Նագոյայի և Կարթագենայի արձանագրությունները, Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակը, կենսաբազմազանության ազգային ռազմավարությունը և գործողությունների ծրագիրը, COP 17-ին մասնակցության ռազմավարական ուղղությունները, COP 17-ի առաջնահերթություններն ու COP 16-ի արդյունքները։

Տեսանյութում աշխատարանների մասնակիցներն ու փորձագետները ներկայացնում են, թե ինչպես է Հայաստանը նախապատրաստվում Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի COP 17 համաժողովին՝ կարևորելով նման միջազգային հարթակի դերը համագործակցության խորացման, նոր գաղափարների ձևավորման և կենսաբազմազանության խնդիրների համատեղ լուծումներ գտնելու գործում։ Նրանք անդրադառնում են  կարողությունների զարգացման աշխատարաններին, միջազգային կոնվենցիաներին և արձանագրություններին, ինչպես նաև ազգային ռազմավարություններին ու առաջնահերթություններին։ Մասնակիցները շեշտում են կենսաբազմազանության պահպանման կարևորությունը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն բնապահպանական, այլև սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից, խոսում են կլիմայի փոփոխության և էկոհամակարգերի վրա աճող ճնշումների մասին, ինչպես նաև ընդգծում քաղաքացիական հասարակության, համայնքների և մասնավոր հատվածի ակտիվ ներգրավվածության անհրաժեշտությունը՝ արդյունավետ և կայուն լուծումներ ապահովելու համար։

Նյութը պատրաստվել է «Աջակցություն Հայաստանին՝ պատրաստվելու COP17 կողմերի համաժողովին» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացնում են ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) և Կովկասի տարածաշրջանային բնապահպանական կենտրոնը (REC Caucasus)՝ ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարության հետ համագործակցությամբ։

https://www.youtube.com/watch?v=lBNUr3lPhw8

Մարտ 19, 2026 at 16:20

Էկոլուրը հրապարակել է իր նոր՝ «Աջակցություն Հայաստանին՝ COP 17-ին ընդառաջ» տեսանյութը։ Այն պատրաստվել է «Աջակցություն Հայաստանին՝ պատրաստվելու COP17 կողմերի համաժողովին» ծրագրի շրջանակում։

2026թ․ հոկտեմբերին Երևանում տեղի կունենա ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովը (COP17)։ Ծրագրի շրջանակում ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) և Կովկասի տարածաշրջանային բնապահպանական կենտրոնը (REC Caucasus) ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության հետ սերտ համագործակցությամբ աջակցում են այս գործընթացին՝ բարձրացնելով ազգային շահագրգիռ կողմերի գիտելիքներն ու պատրաստվածությունը։ 

Նախաձեռնության շրջանակում Երևանում և Դիլիջանում անց է կացվել կարողությունների զարգացման աշխատարանների շարք՝ «Կենսաբազմազանության ռազմավարություններ և հիմնական փաստաթղթեր» խորագրով։ Աշխատարաննների ընթացքում ծրագրի փորձագետները պետական, դիվանագիտական, միջազգային, հասարակական կառույցների ներկայացուցիչներին ներկայացրել են ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիան, Նագոյայի և Կարթագենայի արձանագրությունները, Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակը, կենսաբազմազանության ազգային ռազմավարությունը և գործողությունների ծրագիրը, COP 17-ին մասնակցության ռազմավարական ուղղությունները, COP 17-ի առաջնահերթություններն ու COP 16-ի արդյունքները։

Տեսանյութում աշխատարանների մասնակիցներն ու փորձագետները ներկայացնում են, թե ինչպես է Հայաստանը նախապատրաստվում Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի COP 17 համաժողովին՝ կարևորելով նման միջազգային հարթակի դերը համագործակցության խորացման, նոր գաղափարների ձևավորման և կենսաբազմազանության խնդիրների համատեղ լուծումներ գտնելու գործում։ Նրանք անդրադառնում են  կարողությունների զարգացման աշխատարաններին, միջազգային կոնվենցիաներին և արձանագրություններին, ինչպես նաև ազգային ռազմավարություններին ու առաջնահերթություններին։ Մասնակիցները շեշտում են կենսաբազմազանության պահպանման կարևորությունը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն բնապահպանական, այլև սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից, խոսում են կլիմայի փոփոխության և էկոհամակարգերի վրա աճող ճնշումների մասին, ինչպես նաև ընդգծում քաղաքացիական հասարակության, համայնքների և մասնավոր հատվածի ակտիվ ներգրավվածության անհրաժեշտությունը՝ արդյունավետ և կայուն լուծումներ ապահովելու համար։

Նյութը պատրաստվել է «Աջակցություն Հայաստանին՝ պատրաստվելու COP17 կողմերի համաժողովին» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացնում են ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) և Կովկասի տարածաշրջանային բնապահպանական կենտրոնը (REC Caucasus)՝ ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարության հետ համագործակցությամբ։

Մարտ 19, 2026 at 16:20

Այսօր՝ առավոտյան, Երևանի մետրոպոլիտենում տեղի է ունեցել երթևեկության խափանում։ Ժամը 10-ի շրջակայքում կայարաններում գնացքները կանգ են առել, իսկ որոշ ժամանակ անց ուղևորներին ցուցում է տրվել դուրս գալ վագոններից։ Մետրոյի «Գործարարային» կայարանում իր անչափահաս երեխայի հետ էր նաև Էկոլուրի լրագրողը։ Մետրոյի կայարաններում սկսվեցին կուտակումներ, աշխատանքի և համալսարաններ շտապող ուղևորներին հստակ պատասխաններ չէին տրվում։
 
Երևանի մետրոպոլիտենը հայտարարություն տարածեց, որ հոսանքի տատանումների հետևանքով մետրոպոլիտենի բաց հատվածում առաջացել է տեխնիկական խափանում, և մասնագետները տեղում իրականացնում են անհրաժեշտ աշխատանքներ խնդիրը հնարավորինս արագ վերացնելու և երթևեկությունը լիարժեք վերականգնելու համար։ Մետրոպոլիտենն անցավ մեկ գծանի երկկողմանի երթևեկության։
 
Սակայն իրավիճակը չբարելավվեց։ Շուրջ մեկ ժամ անց «Գործարարային» կայարանում կուտակված ուղևորներին տեղափոխեցին «Գարեգին Նժդեհ» կայարան, այնտեղից էլ «Սասունցի Դավիթ» կայարան։ Սակայն այստեղ մետրոպոլիտենի աշխատակիցներն ուղևորներին կրկին հայտնեցին, որ պետք է սպասեն՝ նշելով․ «ամեն րոպե նոր ցուցում ենք ստանում»։ Երթևեկության խափանումից շուրջ 2 ժամ անց Երևանի Մետրոպոլիտենը հայտարարություն տարածեց, որ առաջացած տեխնիկական խափանումը վերացվել է, և երթևեկությունը վերականգնված է:
 
Նշենք, որ 2010թ․ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը՝ Եվրոպական ներդրումային բանկի և ԵՄ-ի հետ համատեղ, 15 միլիոն եվրոյի վարկ է տրամադրել «Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտեն» ՓԲԸ-ին՝ մետրոյի վերականգնման համար (առաջին փուլ)։ 2012թ․ նախագիծը երկարաձգվել է։ Երկրորդ վարկի չափը կազմել է 10 միլիոն եվրո։ 2015թ․ քննարկման է ներկայացվել մետրոյի վերականգնման երրորդ փուլի ծրագիրը, որը ներառում էր՝

 շարժակազմի տեխնիկական սպասարկման դեպոյի վերակառուցում

 էլեկտրական ենթակայանների, ուժային մալուխների և օդափոխության համակարգերի վերականգնում

 գծերի տեխնիկական սպասարկում, ինչպես նաև մետրոյի կայարաններում նոր էսկալատորների
տեղադրում։
 
Վարկը գնահատվում էր 22 միլիոն 500 հազար եվրո, սակայն այդպես էլ չի հաստատվել։ Ինչպես նշված է ՎԶԵԲ-ի պաշտոնական կայքում, պատճառը սոցիալական և բնապահպանական փաստաթղթերի անբավարարությունն է (Environmental and Social Documentation is not available for this project)։ 
 
Հետաքրքիր է, որ 2025թ․ ՎԶԵԲ-ը կրկին հետաքրքրություն է ցուցաբերել Երևանի մետրոյի նկատմամբ՝ նոր կայարանների կառուցման առումով։ Իր հերթին Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը հայտարարել է, որ 2026թ․ պետական բյուջեից 5.5 միլիարդ դրամ կհատկացվի Երևանի մետրոյի զարգացման համար։
 
«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն նույնպես միջազգային զարգացման բանկերից վարկեր է ստացել արդիականացման և զարգացման նպատակով՝ ընդհանուր առմամբ ավելի քան 690 միլիոն դոլարի չափով։ «2016-2025 թվականներին տրամադրված երաշխիքների ընդհանուր ծավալը գերազանցում է 690 միլիոն ԱՄՆ դոլարը։ Ժամանակավոր կառավարչի նշանակման պահին գործող երաշխիքների ֆինանսական բեռը կազմել է ավելի քան 200 միլիոն դոլար»,- նշվել է ՀԷՑ-ի մամուլի ծառայության հաղորդագրությունում։ ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարչի հայտարարության և ընկերության պաշտոնական կայքում հրապարակված վարկային երաշխիքների վերաբերյալ տեղեկատվության միջև առկա են որոշ հակասություններ։ Սակայն դա արդեն այլ պատմություն է։

Մարտ 20, 2026 at 14:18

2012 թվականից յուրաքանչյուր տարի մարտի 21-ին աշխարհը նշում է Անտառների միջազգային օրը։ Այս տոնի նպատակն է արժևորել անտառների կարևորությունը և բարձրացնելու դրանց դերի վերաբերյալ իրազեկվածությունը։

2026 թվականի Անտառների միջազգային օրվա թեման է՝ «Անտառներ և տնտեսություն»։ Այն նվիրված է անտառների կարևորագույն դերին տնտեսական բարեկեցության ապահովման գործում։

«Առանց անտառների անհնար է պատկերացնել առողջ տնտեսություն՝ ոչ միայն այսօր, այլև ապագայում», – նշում է ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO)։ Անտառները կարևոր դեր ունեն տնտեսության զարգացման մեջ, ապահովում են եկամուտ և աշխատատեղեր անտառօգտագործման, վերականգնվող հումքի և սննդամթերքի առևտրի միջոցով, նպաստում են ընտանեկան և համայնքային գյուղատնտեսության զարգացմանը, բարձրացնում են գյուղատնտեսության արտադրողականությունը և աջակցում ջրային ավազանների կայունությանը։ Անտառային արտադրանքի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս փոխարինել ածխածնատար նյութերը բնական լուծումներով՝ միաժամանակ ստեղծելով նոր տնտեսական հնարավորություններ։

Երկրի վրա անտառների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 38 միլիոն քառակուսի կիլոմետր կամ ցամաքի ամբողջ մակերեսի գրեթե 1/3-ը:

Անտառների ներդրումը համաշխարհային տնտեսության մեջ գնահատվում է տրիլիոններով՝ սկսած ջրի, կլիմայի և հողերի հետ կապված կենսական էկոհամակարգային ծառայություններից մինչև էկոտուրիզմ, էներգամատակարարում և հումքի արտադրություն։ Տարբեր հաշվարկներով անտառներն ապահովում են բնության մեջ ջրի շրջապտույտի մոտ 50%-ը։

Անտառային ոլորտը ապահովում է առնվազն 33 միլիոն աշխատատեղ։ Բնական ռեսուրսների, այդ թվում՝ անտառների շնորհիվ ապահովվում է համաշխարհային համախառն ներքին արդյունքի ավելի քան կեսը՝ մոտ 44 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։ Անտառային լանդշաֆտները նվազեցնում են մաքուր ջրի ստացման ծախսերը, իսկ ածխածին կուտակելու և ջերմաստիճանը կարգավորելու նրանց կարողությունը օգնում է պաշտպանել տնտեսությունը կլիմայական աղետների հետևանքով առաջացող միլիարդավոր վնասներից։ FAO-ն նշում է՝ կայուն կառավարվող անտառները հիմք են բիոէկոնոմիկայի զարգացման համար։

Շատ գյուղական տարածքների համար անտառները կենսական տնտեսական ռեսուրս են՝ ապահովելով սնունդ, դեղամիջոցներ, վառելիք և եկամուտ։

Անտառային արտադրանքի պահանջարկը հասել է ռեկորդային մակարդակի․ ներկայում տարեկան արտադրվում է մոտ 4 միլիարդ խորանարդ մետր փայտանյութ։ Ըստ ընթացիկ միտումների՝ մինչև 2050 թվականն այդ ծավալը կարող է աճել ևս 1 միլիարդ խորանարդ մետրով՝ պայմանավորված բնակչության աճով և վերականգնվող ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնմամբ, ինչն ավելի է ընդգծում անտառների կայուն կառավարման անհրաժեշտությունը։

1 ժամում 1 հա անտառն արտադրում է 200 մարդու համար անհրաժեշտ թթվածին:

Առողջ անտառները՝ բնակչության առողջության գրավականն են։

Հայաստանը համարվում է սակավանտառ երկիր: Մեր անտառները կրճատվել են 1990-ականների մութ ու ցուրտ տարիներին ապօրինի հատումների, անտառային հրդեհների, հիվանդությունների և տնտեսական գործունեութան հետևանքով։

Մարտ 21, 2026 at 11:29