ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի Մոսկվա այցը նշանավորվեց Վլադիմիր Պուտինի հետ անսպասելի բանավեճով։ Այցելությունը տեղի ունեցավ Հայաստանում նախընտրական քարոզարշավի շրջանում։ Քվեարկությունը նախատեսված է հունիսի 7-ին, և արդյունքները վճռորոշ դեր կխաղան երկրի ապագան որոշելու գործում։
Եթե Փաշինյանը մնա իշխանության, փորձագետները նշում են, որ Հայաստանը կհեռանա Ռուսաստանից և, ամենայն հավանականությամբ, դուրս կգա Մոսկվայի գլխավորած Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից (ՀԱՊԿ) և Եվրասիական տնտեսական միությունից։
Եթե նա պարտվի, Հայաստանը կարող է վերադառնալ Կրեմլի ուղեծիր, և տարածաշրջանում լարվածությունը կարող է սրվել՝ մինչև անգամ Ադրբեջանի հետ նոր հակամարտություն Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ։
Մոսկվան ակտիվացրել է իր բոլոր ազդեցության գործակալներին, որոնք կուլիսային ինտրիգներից անցել են հանրային բաց դիմակայության․ գրում է The Insider-ը։
Ինչպես նշվում է, չնայած ընտրարշավը պաշտոնապես դեռ չի սկսվել, հիմնական թեկնածուներն արդեն հայտնի են։ Այս ընտրարշավի անակնկալը՝ նույնիսկ հայ հանրության համար, այն է, որ քվեարկությանն ընդառաջ առաջատար ընդդիմադիր գործիչը ռուսաստանցի միլիարդատեր և բարերար Սամվել Կարապետյանն է։ Մեկ տարի առաջ նա հազիվ էր երևում Հայաստանի քաղաքական ասպարեզում: Սկզբից պարզ էր, որ Փաշինյանը և նրա իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն Ադրբեջանի հետ ձեռք բերված համաձայնագրերը կդարձնեն նախընտրական քարոզարշավի կենտրոնական թեման: Սակայն քչերն էին սպասում, որ նրանց հռետորաբանությունն այդքան կոշտ կլինի: Բավական է նայել Փաշինյանի հայտարարությանը, որ եթե ընդդիմությունն իշխանության գա, ենթադրաբար կսկսվի նոր պատերազմ՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։
Հայաստանի իշխանություններն ամենաբարձր մակարդակով հայտարարում են, որ երկրի ընդդիմությունը վերահսկվում է Ռուսաստանի կողմից և լիովին ենթարկվում է նրան: Արդյոք դա ճիշտ է, թե ոչ՝ այլ հարց է: Փաստն այն է, որ այդ հայտարարությամբ պաշտոնական Երևանը ցույց է տալիս, որ այլևս չի խուսափում Մոսկվայի հետ առճակատումից և փաստորեն բացահայտ ասում է, որ Կրեմլը փորձում է իշխանափոխություն իրականացնել Հայաստանում:
Այն, որ իշխանություններն ամեն ինչ անում են Սամվել Կարապետյանի անունը Ռուսաստանի հետ կապելու և այդ հարցը հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելու համար, ակնհայտ է ոչ միայն պաշտոնական հայտարարություններից, այլև իշխանամետ լրատվամիջոցներից և Telegram ալիքներից, որտեղ գործարարին հաճախ անվանում են «կրեմլյան գործակալ՝ հատուկ հանձնարարությամբ» և «ռուսամետ օլիգարխ»:
Երևանի և Մոսկվայի միջև 5 տարուց ավելի տևած առճակատման ֆոնին Եվրամիությունը զգալիորեն ամրապնդել է իր դիրքերը Հարավային Կովկասում։ Այդ ընթացքում Հայաստանը ստացել է հարյուր միլիոնավոր դոլարներ տարբեր ոլորտներում բարեփոխումների, Ղարաբաղյան հակամարտության լուծման հարցում քաղաքական աջակցության և երկրի՝ ԵՄ-ին անդամակցության գործընթացը սկսելու պատրաստակամության երաշխիքների համար։ Հատկանշական է, որ այդ ֆոնին, ինչպես նաև 2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքների պատճառով Հայաստանում եվրոպամետ քաղաքացիների թիվն աճել է։
Տրամաբանությունը պարզ է. եթե անկախություն ձեռք բերելուց հետո Հայաստանը խաղադրույք է կատարել Ռուսաստանի վրա և իր անվտանգության համակարգը կառուցել է դրա շուրջ, բայց, ի վերջո, պարտվել է 2020 թվականի պատերազմում, ապա դա սխալ քաղաքականություն էր։ Եվրոպայի օգտին և Ռուսաստանի դեմ քաղաքացիների թիվն ավելի աճեց 2021 թվականի սեպտեմբերից հետո, երբ Ադրբեջանը հարձակվեց Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վրա, և Երևանը դիմեց Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը՝ օգնության համար, բայց այն չստացավ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր երկիրը փաստացի սառեցրել է իր անդամակցությունը ռազմական դաշինքին։
Եթե 6 տարի առաջ Միացյալ Նահանգները համարվում էր Հարավային Կովկասում ազդեցության համար պայքարում լիակատար օտար կողմ, ապա այժմ պատկերը ճիշտ հակառակն է։
Մինչ օրս թուրք-հայկական հարաբերություններում որևէ նշանակալի առաջընթաց չի եղել, սակայն Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հայտարարում է, որ այդպիսի առաջընթաց կլինի, եթե իրենց հաջողվի մնալ իշխանության գլուխ։
«Թրամփի ուղին» և Թուրքիայի գործոնը նույնպես կարևոր քաղաքական ակտիվներ են Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքում առաջիկա ընտրություններում։ Անկախ արդյունքից՝ Հայաստանի հունիսյան քվեարկությունը ձևավորվում է որպես մրցակցություն ոչ միայն առանձին քաղաքական գործիչների, այլև երկրի արտաքին քաղաքականության կողմնորոշման մրցակցող տեսլականների միջև՝ առաջիկա տարիների համար։ Հենց այս պատճառով էլ քարոզարշավը ծավալվում է այնպիսի մթնոլորտում, որտեղ ներքին բանավեճը գրեթե ամբողջությամբ միաձուլվել է աշխարհաքաղաքական ընտրության հետ։ Շատ տարիների ընթացքում առաջին անգամ Երևանում խորհրդարանական տեղերի համար պայքարը, ըստ էության, վերածվել է վեճի այն մասին, թե ինչպիսի երկիր կլինի Հայաստանը Ղարաբաղից հետո՝ Հարավային Կովկասի համար նոր արևմտյան կոնֆիգուրացիայի մա՞ս, թե՞ պետություն, որը կփորձի վերականգնել դաշնակցային հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։