Category: ABCNews

Կողմերից ոչ մեկը չի կարող Պուտին- Փաշինյան հանդիպման ժամանակ տեսակետների փոխանակումը համարել օգտակար: Իրականում թվում է, թե հանդիպումն ընդգծեց երկու վաղեմի դաշնակիցների միջև փոխադարձ անվստահությունը:

Լարվածությունը սրվել է վերջին մեկ տարվա ընթացքում, երբ սկսվեցին հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախապատրաստական աշխատանքները․ գրում է Եվրոպական քաղաքականության վերլուծության կենտրոնը (CEPA):

Ինչպես նշվում է, առաջիկա ընտրությունները հիանալի հնարավորություն են՝ լուծելու այն, ինչը ՌԴ-ն համարում է Փաշինյանի խնդիրը: Փաշինյանը ցածր ժողովրդականություն է վայելում, և Կրեմլն այժմ հույս ունի առաջ մղելու իր դաշնակիցներին:

Հայաստանի տարբերակները սահմանափակ են: Ճիշտ է, որ երկիրը վերջերս բարելավել է իր կապերը Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ: Ընթացքի մեջ են Թուրքիայի հետ երկար ժամանակ փակ սահմանի վերաբացման, ինչպես նաև Ադրբեջանի տարածքով տարանցման վերաբերյալ բանակցությունները, և արդեն իսկ կան որոշակի արդյունքներ: Ավելին, Հայաստանի նկատմամբ ադրբեջանական հռետորաբանությունը զգալիորեն մեղմացել է, և, կարծես, իրական հույս կա, որ երկարաժամկետ խաղաղությունը կամրագրվի խաղաղության փաստաթղթում:

Երկու կողմերն էլ համագործակցում են նաև «Թրամփի երթուղու» շուրջ, որը նախատեսում է անցնել Հայաստանի ամենահարավային` Սյունիքի մարզով: Այնուամենայնիվ, սա չի երաշխավորում Հայաստանի երկարաժամկետ անվտանգությունը:

Իրանում պատերազմական իրավիճակի և Ադրբեջանի ու Թուրքիայի ռազմական մերձեցման պայմաններում տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունը չի բխում հայկական պետության շահերից: Ռուսաստանը մնում է կարևորագույն բաղադրիչ Երևանի անվտանգության հաշվարկներում։ Այնուհետև կա ԵՄ-ն, որը երկու տարվա ընթացքում ընդլայնել է իր համագործակցությունը Երևանի հետ, բայց դեռևս քիչ բան ունի առաջարկելու կոնկրետ քայլերի առումով, որոնք կբացեն Հայաստանի անդամակցության դուռը: Նման հեռանկարը թվում է հեռու՝ չնայած երկրին Ֆրանսիայի կողմից ցուցաբերվող հետևողական աջակցությանը։

Փաշինյան-Պուտին զրույցները ցույց տվեցին, որ Ռուսաստանը հասկանում է Հայաստանի դիլեմաներն ու դժվարությունները: Երևանն ավելի ու ավելի է բախվում Ռուսաստանի հետ, որն ավելի պահանջկոտ է, պատրաստ է վերջնագրեր ներկայացնել և օգտագործել իր քաջ ծանոթ հարկադրանքի գործիքները՝ խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին ճնշումը մեծացնելու համար: Երևանը քիչ տարբերակներ ունի դիմադրելու համար։

Այսօր՝ ապրիլի 10-ին, արտառոց ու խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել Երևանում։ Ժամը 03:50-ի սահմաններում ՀՀ Ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության Պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակում օպերատիվ տեղեկություններ են ստացվել, որ Թբիլիսյան խճուղուց դեպի Աճառյան փողոց տանող հատվածում «BMW» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է բետոնե եզրաքարերին, անցել դրանց վրայով,  հայտնվել կանաչ գազոնում՝ բախվելով հաստաբուն ծառին․ գրում է Shamshyan.com-ը։

Տեղում պարզվել է, որ տեղեկությունը հավաստի է. «BMW» մակնիշի ավտոմեքենան, որն ամբողջությամբ վերածվել է մետաղե ջարդոնի, իսկ ավտոմեքենայի մի քանի հատվածներ հայտնվել են տարբեր տեղերում, վարել է աղջիկ, ով տեղափոխվել է Երևանի մասնագիտացված բժշկական կենտրոններից մեկը։

Վթարի փաստով քննչական բաժնում նախաձեռնվել է քրեական վարույթ, որտեղ էլ պարզում են ավտոմեքենայի սեփականատիրոջ և հիվանդանոց տեղափոխված վարորդի ինքնությունը։

Դեպք վայրում հավաքված մի քանի քաղաքացիներ, ովքեր նաև օգնության էին հասել վարորդին, ասում էին, որ վարորդն անչափահաս է և երբ նրան տեղափոխում էին հիվանդանոց, նա հայտնել է, որ վթարն ինքը միտումնավոր է արել, քանի որ իր ընկերը մերժել է իրեն և ինքը դրա համար մտածված ինքնավթար է կատարել փորձելով վերջ տալ կյանքին:

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերը «հոգնել» է Դոնալդ Թրամփից՝ նրան համեմատելով ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ․ գրում է The Telegraph-ը։

Պարսից ծոց կատարած այցի ժամանակ Սթարմերը հայտարարել է, որ դժգոհ է ազդեցությունից, որ Մերձավոր Արևելքի պատերազմն ունի Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության վրա։

«Ես արդեն հոգնել եմ, որ ամբողջ երկրում մարդկանց էներգետիկ ծախսերը մեկ բարձրանում են, մեկ՝ իջնում, բիզնեսների էներգետիկ ծախսերը մեկ բարձրանում են, մեկ՝ իջնում՝ աշխարհի տարբեր հատվածներում Պուտինի կամ Թրամփի գործողությունների պատճառով», – ITV-ի լրագրողին ասել է Սթարմերը։

Նա նաև դեմ է արտահայտվել Լիբանանի դեմ իսրայելական հարձակումներին։

«Դրանք պետք է դադարեցվեն՝ սա իմ հստակ տեսակետն է», – ասել է Սթարմերը։

 

Պակիստանի պաշտպանության նախարարը  հեռացրել է սոցցանցերում Իսրայելին քննադատող գրառումը։

Պակիստանի պաշտպանության նախարար Խավաջա Ասիֆի սոցիալական ցանցերում արված գրառումը, որում  նա Իսրայելը անվանել էր  «մարդկության անեծք», հեռացվել է։

Գրառումը, կարծես թե, հեռացվել է Իսրայելի կողմից ուժեղ արձագանքի ֆոնին, իսկ Իսրայելի վարչապետի գրասենյակը Պակիստանի նախարարի դիտողությունը որակել է «վրդովեցուցիչ»․ գրում է Al JAZEERA-ն։

 

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի Մոսկվա այցը նշանավորվեց Վլադիմիր Պուտինի հետ անսպասելի բանավեճով։ Այցելությունը տեղի ունեցավ Հայաստանում նախընտրական քարոզարշավի շրջանում։ Քվեարկությունը նախատեսված է հունիսի 7-ին, և արդյունքները վճռորոշ դեր կխաղան երկրի ապագան որոշելու գործում։

Եթե Փաշինյանը մնա իշխանության, փորձագետները նշում են, որ Հայաստանը կհեռանա Ռուսաստանից և, ամենայն հավանականությամբ, դուրս կգա Մոսկվայի գլխավորած Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից (ՀԱՊԿ) և Եվրասիական տնտեսական միությունից։

Եթե նա պարտվի, Հայաստանը կարող է վերադառնալ Կրեմլի ուղեծիր, և տարածաշրջանում լարվածությունը կարող է սրվել՝ մինչև անգամ Ադրբեջանի հետ նոր հակամարտություն Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ։

Մոսկվան ակտիվացրել է իր բոլոր ազդեցության գործակալներին, որոնք կուլիսային ինտրիգներից անցել են հանրային բաց դիմակայության․ գրում է The Insider-ը։

Ինչպես նշվում է, չնայած ընտրարշավը պաշտոնապես դեռ չի սկսվել, հիմնական թեկնածուներն արդեն հայտնի են։ Այս ընտրարշավի անակնկալը՝ նույնիսկ հայ հանրության համար, այն է, որ քվեարկությանն ընդառաջ առաջատար ընդդիմադիր գործիչը ռուսաստանցի միլիարդատեր և բարերար Սամվել Կարապետյանն է։ Մեկ տարի առաջ նա հազիվ էր երևում Հայաստանի քաղաքական ասպարեզում: Սկզբից պարզ էր, որ Փաշինյանը և նրա իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն Ադրբեջանի հետ ձեռք բերված համաձայնագրերը կդարձնեն նախընտրական քարոզարշավի կենտրոնական թեման: Սակայն քչերն էին սպասում, որ նրանց հռետորաբանությունն այդքան կոշտ կլինի: Բավական է նայել Փաշինյանի հայտարարությանը, որ եթե ընդդիմությունն իշխանության գա, ենթադրաբար կսկսվի նոր պատերազմ՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։

Հայաստանի իշխանություններն ամենաբարձր մակարդակով հայտարարում են, որ երկրի ընդդիմությունը վերահսկվում է Ռուսաստանի կողմից և լիովին ենթարկվում է նրան: Արդյոք դա ճիշտ է, թե ոչ՝ այլ հարց է: Փաստն այն է, որ այդ հայտարարությամբ պաշտոնական Երևանը ցույց է տալիս, որ այլևս չի խուսափում Մոսկվայի հետ առճակատումից և փաստորեն բացահայտ ասում է, որ Կրեմլը փորձում է իշխանափոխություն իրականացնել Հայաստանում:

Այն, որ իշխանություններն ամեն ինչ անում են Սամվել Կարապետյանի անունը Ռուսաստանի հետ կապելու և այդ հարցը հանրության ուշադրության կենտրոնում պահելու համար, ակնհայտ է ոչ միայն պաշտոնական հայտարարություններից, այլև իշխանամետ լրատվամիջոցներից և Telegram ալիքներից, որտեղ գործարարին հաճախ անվանում են «կրեմլյան գործակալ՝ հատուկ հանձնարարությամբ» և «ռուսամետ օլիգարխ»:

Երևանի և Մոսկվայի միջև 5 տարուց ավելի տևած առճակատման ֆոնին Եվրամիությունը զգալիորեն ամրապնդել է իր դիրքերը Հարավային Կովկասում։ Այդ ընթացքում Հայաստանը ստացել է հարյուր միլիոնավոր դոլարներ տարբեր ոլորտներում բարեփոխումների, Ղարաբաղյան հակամարտության լուծման հարցում քաղաքական աջակցության և երկրի՝ ԵՄ-ին անդամակցության գործընթացը սկսելու պատրաստակամության երաշխիքների համար։ Հատկանշական է, որ այդ ֆոնին, ինչպես նաև 2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքների պատճառով Հայաստանում եվրոպամետ քաղաքացիների թիվն աճել է։

Տրամաբանությունը պարզ է. եթե անկախություն ձեռք բերելուց հետո Հայաստանը խաղադրույք է կատարել Ռուսաստանի վրա և իր անվտանգության համակարգը կառուցել է դրա շուրջ, բայց, ի վերջո, պարտվել է 2020 թվականի պատերազմում, ապա դա սխալ քաղաքականություն էր։ Եվրոպայի օգտին և Ռուսաստանի դեմ քաղաքացիների թիվն ավելի աճեց 2021 թվականի սեպտեմբերից հետո, երբ Ադրբեջանը հարձակվեց Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վրա, և Երևանը դիմեց Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը՝ օգնության համար, բայց այն չստացավ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր երկիրը փաստացի սառեցրել է իր անդամակցությունը ռազմական դաշինքին։

Եթե 6 տարի առաջ Միացյալ Նահանգները համարվում էր Հարավային Կովկասում ազդեցության համար պայքարում լիակատար օտար կողմ, ապա այժմ պատկերը ճիշտ հակառակն է։

Մինչ օրս թուրք-հայկական հարաբերություններում որևէ նշանակալի առաջընթաց չի եղել, սակայն Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հայտարարում է, որ այդպիսի առաջընթաց կլինի, եթե իրենց հաջողվի մնալ իշխանության գլուխ։

«Թրամփի ուղին» և Թուրքիայի գործոնը նույնպես կարևոր քաղաքական ակտիվներ են Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքում առաջիկա ընտրություններում։ Անկախ արդյունքից՝ Հայաստանի հունիսյան քվեարկությունը ձևավորվում է որպես մրցակցություն ոչ միայն առանձին քաղաքական գործիչների, այլև երկրի արտաքին քաղաքականության կողմնորոշման մրցակցող տեսլականների միջև՝ առաջիկա տարիների համար։ Հենց այս պատճառով էլ քարոզարշավը ծավալվում է այնպիսի մթնոլորտում, որտեղ ներքին բանավեճը գրեթե ամբողջությամբ միաձուլվել է աշխարհաքաղաքական ընտրության հետ։ Շատ տարիների ընթացքում առաջին անգամ Երևանում խորհրդարանական տեղերի համար պայքարը, ըստ էության, վերածվել է վեճի այն մասին, թե ինչպիսի երկիր կլինի Հայաստանը Ղարաբաղից հետո՝ Հարավային Կովկասի համար նոր արևմտյան կոնֆիգուրացիայի մա՞ս, թե՞ պետություն, որը կփորձի վերականգնել դաշնակցային հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։

Հայաստանը շարժվում է դեպի վճռորոշ խորհրդարանական ընտրություններ՝ հունիսի 7-ին, և դրանց նշանակությունը դժվար է գերագնահատել. գրել է ԱԳ նախկին նախարար Վարդան Օսկանյանը։

«Երկրի ողջ տարածքում զգացվում է հոգնածություն, հիասթափություն և դժգոհություն՝ ութ տարվա ընթացքում կուտակված ազգային ցնցումների, կորուստների, բոլոր տեսակի ձախողումների և ապագայի անորոշության հետևանքով։

Միևնույն ժամանակ, այս ընտրությունները տեղի են ունենում նոր քաղաքական միջավայրում, որտեղ արդեն ձևավորվել են մի շարք լուրջ և վստահելի ընդդիմադիր քաղաքական դաշինքներ, որոնք աչքի են ընկնում իրենց ծրագրերով, փորձով և կառավարման կարողությամբ։ Առանձին թե միասին՝ այս դաշինքները կարող են ապահովել խորհրդարանական հստակ մեծամասնություն։

Համենայնդեպս, այս իրականության պայմաններում ընդդիմության և հայ հասարակության նպատակը չպետք է լինի միայն այն, որ թույլ չտան, որպեսզի Փաշինյանը ստանա պարզ մեծամասնություն, այլ նաև այն, որ նրա կուսակցությունը չհաղթահարի նույնիսկ խորհրդարան մուտք գործելու նվազագույն շեմը։

Վերջիվերջո, այս ընտրությունները վերաբերում են հայ հասարակության իրական տրամադրությունները հստակ քաղաքական արդյունքի վերածելուն։ Պայմանները առկա են՝ դժգոհ ընտրազանգված, հիասթափված, հուսալքված ու նվաստացած հասարակություն, վստահելի ու հեռանկարային խաղաղության և զարգացման ծրագրեր, ինչպես նաև ընդհանուր գիտակցում, որ ներկա ընթացքը անընդունելի է։

Եթե հավաքական ընդդիմությունը և ընտրողները գործեն հստակությամբ և նպատակասլացությամբ, արդյունքը կարող է լինել ոչ միայն պարզ իշխանափոխություն, այլև արմատական ու լիարժեք քաղաքական վերակառուցում։

Իրոք, մեծ հնարավորություն կա ոչ միայն փոխել իշխանությունը, այլև մեկընդմիշտ փակել և հիշողությունից ջնջել մի փուլ, որը արդեն համարվում է երկրի ամենածանր և նվաստացուցիչ ժամանակը, և բացել նորը՝ հիմնված արժանապատվության, պատասխանատվության, կարողության և ազգային վերականգնման վրա»,- գրել է նա։

2025 թվականին Կովկասում ամենավատ օդի որակն ունեցել է Հայաստանը։ Երկիրը «Համաշխարհային օդի որակի զեկույցում» 2025 թվականին զբաղեցրել է 24-րդ տեղը՝ գրանցելով 26.9 միկրոգրամ PM2.5 մասնիկներ 1 խորանարդ մետրում, ինչը գերազանցում է թույլատրելի չափը 5-7 անգամ։

Կովկասում Ադրբեջանը միակ պետությունն է, որը ցույց է տվել օդի որակի աննշան բարելավում: Երկիրը 2025 թվականի IQAir վարկանիշային աղյուսակում հայտնվել է 59-րդ հորիզոնականում՝ նախորդ տարվա 49-րդ տեղից հետո:

Վրաստանը 2025 թվականի ցուցակում զբաղեցրել է 56-րդ տեղը։

PM2.5-ը սահմանվում է որպես մանր աէրոզոլային մասնիկներ, որոնց տրամագիծը մինչև 2.5 միկրոն է։ PM2.5-ն առաջանում է տրանսպորտային միջոցների արտանետումներից, ծանր արդյունաբերական գործընթացներից, էլեկտրաէներգիայի արտադրությունից, գյուղատնտեսությունից, շինարարությունից, ինչպես նաև ածխի և փայտի այրումից։

PM2.5-ի բնական աղբյուրներից են ավազամրրիկները, անտառային հրդեհները և հրաբխային ժայթքումները։

 

Փոքրիկն ունի 2.700 գրամ քաշ և 48 սմ հասակ։ Ծնունդն ընդունել է ծննդատան բաժնի վարիչ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ Քնարիկ Մկրտչյանը։ Ընտանիքի 7-րդ հրաշքին ծնողներն անվանել են Անի։

 

Փոքրիկն ունի 2.700 գրամ քաշ և 48 սմ հասակ։ Ծնունդն ընդունել է ծննդատան բաժնի վարիչ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ Քնարիկ Մկրտչյանը։ Ընտանիքի 7-րդ հրաշքին ծնողներն անվանել են Անի։

 

Հայաստանի ղեկավարությունը վերջերս մի շարք բավականին երկիմաստ հայտարարություններ է արել այն ուղղության վերաբերյալ, որը Հայաստանը պլանավորում է ընտրել։ ՀՀ-ն, կարծես, կողմնորոշված է դեպի Եվրամիության հետ ինտեգրացիա, իսկ ռուսամետ ուղղությունն այս պահին գլխավորը չէ․ կարծում է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանը կից ֆինանսական համալսարանից քաղաքագետ Եվգենիա Վոյկոն։

Այնուամենայնիվ, Հայաստանը շատ սերտ տնտեսական կապեր ունի Ռուսաստանի հետ։

Քաղաքագետն ընդգծել է, որ «աշխարհագրությունը չի կարող վերացվել», և Եվրամիությունը, չնայած Հայաստանի ղեկավարության լավագույն ցանկություններին, չի կարողանա դուրս մղել Ռուսաստանին՝ հաշվի առնելով Եվրոպայի ցածր հետաքրքրությունը և համեմատաբար թույլ կապերը ԵՄ-ի հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ հայկական բիզնեսները տարբեր աստիճանի ներկայություն ունեն Եվրոպայում։ Սակայն այս ներկայությունը բավականին սահմանափակ է, և մանևրելու մեծ տեղ կա։ Նույնը վերաբերում է նաև անվտանգության հարցերին։

«ՀԱՊԿ-ը և Ռուսաստանը մնում են տարածաշրջանում անվտանգության բարձր մակարդակի երաշխավորներ։ Այո՛, Հայաստանում բազմիցս կոչեր են հնչել ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու մասին, քանի որ կազմակերպությունը, իբր, չի կատարում իր պարտավորությունը։ Սակայն, անվտանգության առումով, ներկայումս այլընտրանք չկա։ Այսինքն՝ մենք տեսնում ենք, որ այլ կողմեր փորձում են խաղալ այս ուղղությամբ, բայց որքանով է դա համապատասխանում Հայաստանի շահերին, և որքանով է հայ հանրությունը ընդունում դա, շատ մեծ հարց է»,- նշել է Վոյկոն։

Նրա խոսքով՝ ակնհայտ է, որ բնակչության շատ մեծ շերտ կա, որը չի ընդունում 2023 թվականի արդյունքներն, այսինքն՝ Լեռնային Ղարաբաղի կորուստը։ Եվ թե որքանով կարելի է հակամարտությունը վերջնականապես լուծված համարել, նույնպես մեծ հարց է։

Բայց Հայաստանն՝ ի դեմս Նիկոլ Փաշինյանի, դեռևս փորձում է առաջ մղել արևմտամետ, եվրոպամետ օրակարգ, եվրոպամետ ուղղություն։

«Եվ այստեղ ի հայտ են գալիս որոշակի տնտեսական հարցեր և կապեր, որոնք վերահսկվում կամ կարգավորվում են բացառապես Ռուսաստանի կողմից։ Եվ Եվրամիությունը որևէ ազդեցություն չունի այս ամենի վրա։ Հետևաբար, մի կողմից, թվում է, թե Ռուսաստանը որևէ կոշտ միջոց չի ձեռնարկում Հայաստանի դեմ, բայց միևնույն ժամանակ, դատելով «կոնյակի պատմություններից», այն, կարծես, գործում է տեղայնորեն։ Սա արվում է, մի կողմից, ընդհանուր քաղաքական իրավիճակը չսրելու համար, չնայած այն արդեն բավականին լարված է, միևնույն ժամանակ՝ հստակ ազդանշան է ուղարկում, որ Ռուսաստանը, անշուշտ, պահպանում է իր ազդեցության լծակները Հայաստանում»,- եզրափակում է քաղաքագետը։