Վերջերս տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրություններում Նիկոլ Փաշինյանի հաղթանակը նոր թափ է հաղորդում ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող ՀՀ-Ադրբեջան խաղաղության գործընթացին։ Արդյունքը հիմնված է նախագահ Թրամփի՝ անցյալ տարվա օգոստոսին Սպիտակ տանը գրանցած առաջընթացի վրա, երբ նա միավորեց Հայաստանն ու Ադրբեջանը և օգնեց տարիներ շարունակ ձգձգված դիվանագիտությունը վերածել խաղաղության պահպանման և տարածաշրջանային առևտրի բացման հնարավորության․ գրում է The Washington Times-ը։
Կենտրոնում գտնվում է «Թրամփի երթուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) շրջանակային համաձայնագիրը, որը կկապի Ադրբեջանը Նախիջևանի էքսկլավի հետ Հայաստանի տարածքով և կդարձնի Հայաստանը Կասպից ծովի և Եվրոպայի միջև դարպաս։ TRIPP-ը զգալի առավելություններ է առաջարկում։ Հայաստանի համար այն երկրի ցամաքային դիրքը կվերածի տնտեսական ակտիվի՝ ներգրավելով ներդրումներ և կրճատելով տրանսպորտային ծախսերը։ Այն նաև կօգնի պահպանել խաղաղությունը՝ Հայաստանի հարևաններին գործնական շահագրգռվածություն տալով այն երթուղիներում, որոնք մնում են Հայաստանի ինքնիշխանության և իրավասության ներքո։
TRIPP-ը կամրապնդի Ամերիկայի դերը ռազմավարական առումով կարևոր տարածաշրջանում՝ առանց զորքերի կամ անժամկետ օգնության անհրաժեշտության։ Այն նաև կստեղծի առևտրային հնարավորություններ ամերիկյան ընկերությունների համար, քանի որ Հարավային Կովկասում կառուցվում են նոր տրանսպորտային կապեր։
Սակայն կարգավորումը չի կարող հենվել միայն քարտեզների և առևտրային ուղիների վրա:
Թրամփի կովկասյան համաձայնագրի ամենահրատապ փորձություններից մեկն այն է, թե արդյոք այն կարող է ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետևանքով Ադրբեջանում դեռևս պահվող 19 հայ գերիների վերադարձը: Նրանց ազատ արձակումը ցույց կտա, որ համաձայնագիրը կարևորում է ինչպես առևտուրը, այնպես էլ մարդկանց։
Շատ հայերի համար Ադրբեջանում դեռևս պահվող գերիները մնում են ամենացայտուն օրինակը, որ պատերազմը լիովին չի ավարտվել: 19 գերիների ազատ արձակումը կխրախուսի Հայաստանի աջակցությունը համաձայնագրին՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում, միաժամանակ ցույց տալով, որ Հարավային Կովկասի նոր մոդելը հիմնված է մարդկային արժանապատվության, ինչպես նաև տնտեսական հնարավորությունների վրա։
Միջանկյալ ընտրությունների մոտենալուն զուգընթաց՝ ԱՄՆ հայ համայնքը, որը գնահատվում է ավելի քան 1 միլիոն, ուշադիր հետևում է, թե արդյոք Վաշինգտոնը լսել է տարիներ շարունակ նրանց կողմից բարձրաձայնված մտահոգությունը։
Ամերիկայի դաշնակիցներն ու եվրոպացի գործընկերները, այդ թվում՝ Կանադան և Ֆրանսիան, նույնպես բարձրացրել են այս հարցը և պահանջել բանտարկյալների ազատ արձակում։ Եվրոպացի օրենսդիրները հայտարարել են, որ ազատ արձակումը բարի կամքի դրսևորում կլինի՝ ի պաշտպանություն երկարատև խաղաղության։
Թրամփը ներդրել է իր հեղինակությունն այս խաղաղության գործընթացում՝ տալով իրեն ազդեցության լծակներ։ Նա պետք է խրախուսի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին ազատ արձակել 19 հայ բանտարկյալներին՝ որպես մարդասիրական գործողություն և Բաքվի հաշտեցման հանձնառության ցուցադրում։
TRIPP-ը կարող է նոր առևտրային ուղիներ ապահովել Հարավային Կովկասի համար, մինչդեռ բանտարկյալների ազատ արձակումը կարող է համաձայնագրին մարդասիրական հիմք տալ։