Իսլանդիայի բնակիչները շաբաթ օրը քվեարկել են հանրաքվեում՝ երկրի՝ Եվրամիությանը անդամակցելու շուրջ բանակցությունների վերսկսման վերաբերյալ, որոնք ընդհատվել էին 2013 թվականին։ Քվեարկության արդյունքները սպասվում են կիրակի օրվա առաջին ժամերին, հայտնում է BBC News-ը։
Պայքարի լարվածության մասին են վկայում վերջին հարցումների արդյունքները․ ըստ դրանցից մեկի, բանակցությունների վերսկսման հակառակորդները հավաքում էին ձայների 51,6%-ը։ Ընդ որում, ավելի վաղ առաջատար դիրքում էին նախաձեռնության կողմնակիցները։
Իսլանդիայի վարչապետ Կրիստրուն Ֆրոստադոութտիրի կառավարությունն ի սկզբանե նախատեսում էր անցկացնել հանրաքվեն, սակայն միջազգային իրավիճակի սրման ֆոնին որոշեց այն տեղափոխել ավելի վաղ ժամկետի։ Միևնույն ժամանակ նախընտրական քննարկումը հիմնականում կենտրոնացել է ոչ թե անվտանգության հարցերի, այլ ձկնարդյունաբերության և պետական ինքնիշխանության վրա։
Քվեարկության է դրվել հետևյալ հարցը․ «Պե՞տք է արդյոք Իսլանդիան վերսկսի բանակցությունները Եվրոպական միությանը անդամակցելու շուրջ»։
Դրական պատասխանը չի նշանակի երկրի անհապաղ անդամակցություն ԵՄ-ին։ Եթե նախաձեռնության կողմնակիցները հաղթեն, Իսլանդիան կվերսկսի բանակցությունները Բրյուսելի հետ, որից հետո հնարավոր համաձայնագիրը պետք է հաստատվի նոր հանրաքվեով և խորհրդարանում։ Բացի այդ, անհրաժեշտ կլինի փոփոխություններ կատարել սահմանադրության մեջ, իսկ պայմանագիրը պետք է վավերացնեն ԵՄ բոլոր 27 երկրները։
Իսլանդիան արդեն մտնում է Եվրոպական տնտեսական գոտու և Շենգենյան գոտու կազմի մեջ, ուստի մասնակցում է եվրոպական միասնական շուկային և հետևում է մարդկանց ազատ տեղաշարժի ռեժիմին։ ԵՄ անդամակցությունը լրացուցիչ կնշանակեր միանալ մաքսային միությանը և հեռանկարում անցնել եվրոյի։
Իսլանդիայի՝ ԵՄ-ի հետ ինտեգրման շուրջ բանակցությունները մինչև դրանց կասեցումը 2013 թվականին բավականին առաջ էին գնացել։ Բանակցային 35 գլուխներից 27-ն արդեն բացվել էին, իսկ 11-ը՝ նախնականորեն փակվել։ Եվրահանձնաժողովում ավելի վաղ չէին բացառել, որ գործընթացի վերսկսման դեպքում բանակցությունները կարող են ավարտվել մեկ-երկու տարվա ընթացքում։
Գլխավոր խոչընդոտը մնում է ձկնորսությունը։ Ձկնային և ծովային ճյուղերը ապահովում են իսլանդական արտահանման գրեթե 40%-ը։ Անդամակցության հակառակորդները մտավախություն ունեն, որ ԵՄ անդամակցությունը կզրկի Ռեյկյավիկին ազգային ձկնային ռեսուրսների նկատմամբ վերահսկողությունից՝ Եվրամիության ընդհանուր ձկնատնտեսական քաղաքականության շրջանակում։ Բրյուսելը թույլ է տալիս Իսլանդիային որոշակի բացառություններ տրամադրելու հնարավորությունը, սակայն հենց ձկնորսության հարցն է համարվում ամենաբարդը հնարավոր համաձայնագրում։
Անդամակցության կողմնակիցներն առաջարկում են նախ վերսկսել բանակցությունները և պարզել, թե ինչ պայմաններով Իսլանդիան կարող է միանալ ԵՄ-ին։ Նրանց կարծիքով, վերջնական որոշումը պետք է ընդունել միայն այն բանից հետո, երբ համաձայնագրի պայմանները հայտնի դառնան։
Տնտեսական փաստարկները նույնպես կարևոր դեր են խաղում։ 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից և բանկային համակարգի փլուզումից հետո Իսլանդիան 2009 թվականին սկսեց ԵՄ-ին անդամակցելու շուրջ բանակցությունները։ Այժմ երկիրը դասվում է Եվրոպայի ամենաբարեկեցիկ պետությունների շարքը, սակայն բախվում է կյանքի բարձր արժեքի, 5,6% մակարդակի գնաճի և 8% հիմնական տոկոսադրույքի։ ԵՄ կողմնակիցները կարծում են, որ անդամակցությունը կարող է տնտեսական առավելություններ տալ և նպաստել տոկոսադրույքների նվազմանը։
Քննարկման մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում նաև ինքնիշխանության հարցը։ Իսլանդիան Դանիայից լիակատար անկախություն է ձեռք բերել 1944 թվականին, ուստի անդամակցության հակառակորդները մտավախություն ունեն Բրյուսելին լիազորություններ փոխանցելուց՝ ձկնորսության, գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների հարցերում։ Նրանք նաև հիշեցնում են 1970-ական թվականներին Մեծ Բրիտանիայի հետ «ձողաձկան պատերազմների» մասին, երբ Իսլանդիան պաշտպանում էր վերահսկողությունն իր ձկնորսական գոտիների նկատմամբ։