Թվային ակտիվների համաշխարհային շուկաան սեպտեմբերին աճել է 11%-ով՝ հասնելով 2,99 տրլն դոլարի՝ չնայած ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի տոկոսադրույքի բարձրացմանը և ամերիկյան կարգավորման շուրջ անորոշությանը։ Binance Research-ի հոկտեմբերյան զեկույցի համաձայն՝ շուկային աջակցող գործոններից մեկը բիթքոյնի սփոթ ETF-ներում 3,49 մլրդ դոլարի ներհոսքն էր։ Հայաստանի համար այս միտումները կարևոր են ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացման, միջազգային հաշվարկների և կրիպտոակտիվների կարգավորվող շուկայի ձևավորման համատեքստում։
Սակայն համաշխարհային շուկայի աճն ինքնին չի նշանակում, որ Հայաստանի տնտեսությունն ինքնաբերաբար օգուտ կստանա։ Կարևորն այն է, թե տեղական ընկերություններն ինչ ծառայություններ կկարողանան առաջարկել, որքանով դրանք անվտանգ կլինեն և ինչ իրական խնդիրներ կօգնեն լուծել։
Միջազգային հաշվարկներ․ որտեղ կարող է գործնական օգուտ լինել
Արտասահմանյան պատվիրատուների հետ աշխատող ընկերությունների համար կարևոր են փոխանցման արագությունը, գործարքի արժեքը և միջոցների ստացման կանխատեսելիությունը։ Սա վերաբերում է ինչպես տեխնոլոգիական բիզնեսին, այնպես էլ ծառայություններ արտահանող փոքր ընկերություններին ու միջազգային հաճախորդների հետ աշխատող մասնագետներին։
Այս համատեքստում թվային ակտիվներն ու բլոկչեյնի վրա հիմնված ենթակառուցվածքը արժանի են ուշադրության՝ որպես անդրսահմանային հաշվարկների հնարավոր գործիքներ։ Սակայն դրանց օգտակարությունը պետք է գնահատել ամբողջ շղթայի երկայնքով՝ միջոցների ուղարկումից մինչև դրամի փոխարկումն ու բանկային հաշվին մուտքագրումը։ Միջնորդավճարները, միջոցների ծագման ստուգումը, օրենսդրական պահանջներն ու արժեքի փոփոխության ռիսկերը կարող են էապես ազդել արդյունքի վրա։
Ուստի Հայաստանի համար գլխավոր հարցն այն է, թե արդյոք նոր լուծումները կկարողանան միջազգային գործարքներն ավելի հարմար և տնտեսապես շահավետ դարձնել։ Դրա պատասխանը պահանջում է գործնականում աշխատող ծառայություններ և դրանց օգտագործման հստակ կանոններ։
Հնարավորություններ տեխնոլոգիական ընկերությունների համար
Binance Research-ի զեկույցը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ընդլայնվում թվային ակտիվների փոխկապակցվածությունը ֆինանսական այլ գործիքների հետ։ Սեպտեմբերին OpenAI-ի և Anthropic-ի pre-IPO անժամկետ ֆյուչերսների առևտրի ծավալը գերազանցել է 1,3 մլրդ դոլարը։ Միաժամանակ աճել է bStocks թոքենացված բաժնետոմսերի օգտագործումն ապակենտրոնացված ֆինանսական արձանագրություններում, այդ թվում՝ որպես վարկերի ապահովում։
Հայաստանցի ծրագրավորողների համար հնարավոր ուղղություններից մեկը նման շուկաները սպասարկող տեխնոլոգիաների ստեղծումն է՝ ակտիվների պահպանման համակարգեր, վերլուծական գործիքներ, կիբերանվտանգության և գործարքների ստուգման լուծումներ։
Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել ֆինանսական գործիքները։ Մասնավոր ընկերության գնահատման հետ կապված ֆյուչերսը չի նշանակում այդ ընկերության բաժնետոմսերի սեփականություն։ Թոքենացված գործիքի սեփականատիրոջ իրավունքները նույնպես կախված են դրա իրավական կառուցվածքից։ Նման լուծումներ մշակող բիզնեսի համար այս տարբերությունների հստակ ներկայացումը դառնում է պրոդուկտի որակի բաղադրիչ։
Ինչու է Հայաստանի շուկայի մասնակիցների համար կարևոր հետևել ԱՄՆ ԴՊՀ-ին
Նույնիսկ տեղական ենթակառուցվածքի զարգացման դեպքում թվային ակտիվների գները շարունակելու են կախված լինել համաշխարհային գործոններից։ Binance Research-ը նշում է բիթքոյնի և ԱՄՆ պետական պարտատոմսերի իրական եկամտաբերության միջև բացասական կապի ուժեղացումը․ եկամտաբերության հետագա աճը կարող է ճնշում գործադրել BTC-ի վրա։ Սեպտեմբերին արձանագրված «ոսկե խաչը» վկայում է միջնաժամկետ գնային միտման փոփոխության մասին, սակայն ինքնին չի երաշխավորում աճի շարունակությունը։
Հայաստանում օգտատերերի համար սա նշանակում է, որ արդյունքը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել ինչպես ակտիվի գնի շարժը, այնպես էլ դրա արժեքը դրամով և գնման, վաճառքի ու միջոցների դուրսբերման ծախսերը։ Ընկերությունների համար էլ սա նշանակում է, որ ֆինանսական կայունությունը չի կարելի կառուցել գների մշտական աճի ակնկալիքի վրա։
Ինչն է իրականում կարևոր Հայաստանի տնտեսության համար
Սեպտեմբերյան աճն ուշադրություն է հրավիրում թվային ակտիվների վրա, սակայն Հայաստանի համար դրանց երկարաժամկետ նշանակությունը որոշվելու է կոնկրետ արդյունքներով՝ օգտակար ֆինանսական ծառայությունների, տեխնոլոգիական պրոդուկտների, որակյալ աշխատատեղերի և հուսալի ենթակառուցվածքի ստեղծմամբ։
Առաջիկա ամիսներին ԱՄՆ ԴՊՀ-ի որոշումների և միջազգային կարգավորման նորությունների հետ մեկտեղ հայկական շուկայի համար հատկապես կարևոր է լիցենզավորման անցումային շրջանի ավարտին նախապատրաստվելը։ Հենց հիմա տեղական ընկերությունները հնարավորություն ունեն գնահատելու, թե ինչ խնդիրներ կարող են լուծել և ինչպես կարող են թվային ակտիվների նկատմամբ հետաքրքրությունը վերածել կայուն բիզնեսի։