ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հինգշաբթի միաձայն հակասահմանադրական է ճանաչել մարիխուանա օգտագործող անձանց համար հրազեն տնօրինելու դաշնային լայն արգելքը՝ դրանով իսկ ընդլայնելով մոտեցումը զենքի իրավունքի պաշտպանության նկատմամբ, որն ամրագրված է ԱՄՆ Սահմանադրության Երկրորդ փոփոխությամբ, հաղորդում է Associated Press-ը։
Գործը քննվել է Թեքսասի բնակիչ Ալի Դանիալ Հեմանիի հայցով, որը վիճարկում էր ապօրինի թմրանյութեր օգտագործող անձանց զենք ունենալ արգելող 1968 թվականի օրենքը:
Դատարանը պաշտպանել է նրա դիրքորոշումը՝ մատնանշելով, որ նման դեպքերում ավտոմատ արգելքը դուրս է գալիս Երկրորդ փոփոխության թույլատրելի սահմանափակումների շրջանակից։
Դատավոր Նիլ Գորսաչը, որը մեծամասնության կարծիքի հեղինակն է, նշել է, որ որոշումը սահմանափակում է պետության հնարավորությունները թմրանյութ օգտագործողներից զենք առգրավելու հարցում, եթե նրանք վտանգավոր չեն ճանաչվել կամ այլ հանցագործություններ չեն կատարել։
«Մենք չենք դիտարկում միջոցներ, որոնք ուղղված են կախվածություն ունեցող կամ հարբած վիճակում գտնվող անձանց զենք ունենալու արգելքին»,- ասված է նրա դիրքորոշման մեջ։ Միևնույն ժամանակ, նա ընդգծել է, որ քրեական հետապնդումը հնարավոր է, եթե առկա են վտանգավոր վարքագծի ապացույցներ։
Որոշումը պարտություն էր ԱՄՆ դաշնային իշխանությունների համար, որոնք պաշտպանում էին 1968 թվականի օրենքի գործողությունը՝ չնայած նահանգների մակարդակով մարիխուանայի վերաբերյալ օրենսդրության ավելի լայն ազատականացմանը։ Միաժամանակ, օրենքը նախկինում կիրառվել էր, ի թիվս այլոց, Հանթեր Բայդենի դեմ հարուցված գործում, որը դատապարտվել էր թմրամոլության ժամանակ զենք գնելու համար, իսկ այնուհետև՝ ներման արժանացել։
Դատարանը նշել է, որ ԱՄՆ-ում մարիխուանայի զանգվածային տարածումը, որը մասնակիորեն օրինականացված է նահանգների մակարդակով, բոլոր սպառողներին «վտանգավոր» ավտոմատ ճանաչելը դարձնում է իրավաբանորեն անհիմն։
«Ինչպիսին էլ լինի այս փոփոխությունների գնահատականը, դաշնային կառավարությունը ոչ միայն հանդուրժել է դրանք, այլև նպաստել է դրանց,- գրել է Գորսաչը։- Դա նրան դնում է անհարմար դրության մեջ, երբ նա պնդում է, որ միլիոնավոր ամերիկացիներ, որոնք կանոնավոր կերպով մարիխուանա են օգտագործում, ի սկզբանե վտանգավոր են»։
Որոշումը վերաբերում է գործերի ավելի ընդարձակ շրջանակին, որոնք առնչվում են 2022 թվականի որոշումից հետո զենքի իրավունքի մեկնաբանության ընդլայնմանը։ Այդ ժամանակից ի վեր դատարանը թե՛ հաստատել է առանձին սահմանափակումներ (օրինակ՝ ընտանեկան բռնության և «ուրվական» զենքերի հավաքածուների վերաբերյալ), և թե՛ չեղարկել է որոշ միջոցներ, ներառյալ հրաձգությունն արագացնող սարքերի (bump stocks) արգելքը։