Օվկիանիայի որոշ ժամանակակից բնակիչների մոտ պահպանվել են դենիսովյան մարդկանցից՝ մարդկության անհետացած խորհրդավոր խմբից ժառանգված հազարավոր գենետիկական տարբերակներ, խումբը վերացել է տասնյակ հազարավոր տարիներ առաջ։ Ավելին, ԴՆԹ այս հին հատվածները մինչ օրս շարունակում են ակտիվորեն ազդել իմունային համակարգի աշխատանքի վրա։ Այս եզրակացությանն են եկել Science ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտության հեղինակները։
Գիտնականները կազմել են դենիսովյան մարդկանց գենետիկական ժառանգության մանրամասն քարտեզը։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ դենիսովյան ԴՆԹ-ն պարզապես մարդու տարբեր տեսակների միջև հին շփումների հետք չէ։ Այն մինչ այժմ զգալի ազդեցություն է ունենում ժամանակակից պոպուլյացիաների կենսաբանության վրա։
Աշխատանքի ընթացքում հետազոտողները հայտնաբերել են դենիսովյան ծագում ունեցող 3 127 գենետիկական տարբերակ, որոնք մնում են ֆունկցիոնալ առումով ակտիվ ժամանակակից մարդկանց իմունային համակարգում։ Դրանց որոշ մասը կարող է միացնել կամ անջատել որոշակի գեներ, որոնք կարգավորում են օրգանիզմի իմունային պատասխանը։
Մինչ այժմ հայտնի էր, որ Օվկիանիայի բնակիչները, ներառյալ Նոր Գվինեան, Սողոմոնյան կղզիները և Ֆիջին, ունեն դենիսովյան ժառանգության զգալի բաժին։ Հատկապես առանձնանում են Պապուա-Նոր Գվինեայի բնակիչները, որոնց մոտ գենոմի մինչև 5 տոկոսը կարող է ծագել դենիսովյան մարդկանցից։ Համեմատության համար՝ ժամանակակից արևելաասիական պոպուլյացիաների մեծ մասի մոտ այս ցուցանիշը կազմում է մոտ 0,1 տոկոս։
Գիտնականները նաև հիշեցրել են, որ տիբեթցիների մոտ պահպանվել է EPAS1 գենի դենիսովյան տարբերակը, որն օգնում է օրգանիզմին հարմարվել կյանքին մեծ բարձրությունների վրա։ Սակայն Օվկիանիայի ժողովուրդների գենետիկական բազմազանությունը մինչ այժմ զգալիորեն ավելի վատ է ուսումնասիրված, քան աշխարհի այլ տարածաշրջանների բնակչությանը։
Այս բացը լրացնելու համար հետազոտողները սեքվենավորել են Օվկիանիայի 12 տարբեր պոպուլյացիաներից 177 բնակչի գենոմներ և դրանք համեմատել ավելի վաղ հրապարակված մարդկանց 1 284 գենոմների հետ աշխարհի տարբեր վայրերից։ Այնուհետև ստացված տվյալները համադրել են դենիսովյան մարդու հայտնի գենոմի և նեանդերթալցիների երեք գենոմների հետ։
Արդյունքում՝ ստեղծվել է կատալոգ, որը պարունակում է նախկինում հայտնիից երեք անգամ ավելի շատ դենիսովյան գենետիկական հաջորդականություններ։ Հայտնաբերված տարբերակների ավելի քան 70 տոկոսը եզակի է եղել հենց Օվկիանիայի բնակիչների համար։
Հատկապես հետաքրքիր էր այն, որ բնական ընտրությունը մեծացրել է որոշ դենիսովյան գեների տարածվածությունը Մերձավոր Օվկիանիայի բնակչության շրջանում՝ տարածաշրջան, որը ներառում է Նոր Գվինեան, Բիսմարկի արշիպելագը և Սողոմոնյան կղզիները։ Այս տարբերակները կապված են ոչ միայն իմունիտետի, այլև ոսկրային հյուսվածքի զարգացման, նյութափոխանակության և վերարտադրողական գործառույթների հետ։
Լրացուցիչ փորձերը ցույց են տվել, որ դենիսովյան գենետիկական տարբերակները կարող են կարգավորել տարբեր իմունային գեների ակտիվությունը։ Ընդ որում, նման գեների հավաքածուն կղզիների տարբեր պոպուլյացիաների մոտ տարբեր էր։
Աշխատության հեղինակների կարծիքով՝ առաջին մարդիկ, որոնք առնվազն 42 հազար տարի առաջ հասել են Օվկիանիա, կարող էին լուրջ էվոլյուցիոն առավելություն ստանալ դենիսովյան գեների շնորհիվ։ Այս ժառանգական տարբերակներն օգնել են հարմարվել նոր պայմաններին և դիմակայել նախկինում անհայտ վարակներին ու հիվանդածին միկրոօրգանիզմներին։
Հետազոտողներն ընդգծել են, որ առայժմ անհնար է ճշգրիտ որոշել, թե հայտնաբերված յուրաքանչյուր գենն ինչ կոնկրետ առավելություն է ապահովել։ Այնուամենայնիվ, արդյունքները ևս մեկ անգամ ցույց են տալիս վարակների և պաթոգենների հսկայական դերն ինչպես ժամանակակից մարդկանց, այնպես էլ նրանց անհետացած ազգակիցների էվոլյուցիայի մեջ։
Անկախ փորձագետները նշել են, որ այս աշխատանքը զգալիորեն ընդլայնում է պատկերացումները դենիսովյան մարդկանց գենետիկական ժառանգության մասին և ընդգծում է աշխարհի այն ժողովուրդների ուսումնասիրության կարևորությունը, որոնք նախկինում բավարար չափով ներկայացված չեն եղել։ Հենց նման հետազոտություններն են օգնում ավելի լավ հասկանալ ինչպես մարդկության հին պատմությունը, այնպես էլ տարբեր պոպուլյացիաների ժամանակակից կենսաբանական առանձնահատկությունները։