Ադրբեջանական նույնիսկ պետական լրատվականները գրում են, որ այդ երկրի տնտեսությունն արագ տեմպով անկում է գրանցում։
Ադրբեջանի պետական վիճակագրական կոմիտեի 2026 թվականի առաջին եռամսյակի վերջին տվյալները բավականին լուրջ պատկեր են ներկայացնում. Ադրբեջանի երկարատև լճացումը զիջել է տեխնիկական անկմանը: Չնայած բարենպաստ արտաքին միջավայրին, հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները նվազում են։
Նավթային պարադոքսը իրանական ճգնաժամի պայմաններում
Այս տարվա հունվարից մարտ ամիսներին երկրի ՀՆԱ-ն կազմել է 29.7 միլիարդ մանաթ, ինչը 0.3%-ով պակաս է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։
Հատկապես պարադոքսալ է էներգետիկ ոլորտում իրավիճակը:
Նավթի և գազի ոլորտում ավելացված արժեքը նվազել է 1.2%-ով (մինչև 8.5 միլիարդ մանաթ):
Սա տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ համաշխարհային էներգակիրների գները ռեկորդային են Իրանի շուրջ երկամսյա լարվածության պատճառով:
Թվում է, թե երկիրը պետք է ապրի արտահանման եկամուտների «ոսկե դարաշրջան», բայց դա չի արտացոլվել ֆիզիկական արտադրության ծավալների վրա։
Ոչ նավթային ոլորտում իրավիճակը ավելի լավ չէ. խորհրդանշական 0.2% աճը փաստացի նշանակում է լճացում։
Ոլորտային բաժանում. Արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն
Այստեղ էլ ցուցանիշները բավականին հոռետեսական են.
— Ոչ նավթային արդյունաբերություն. աճել է 7.2%-ով, ինչը զեկույցում հազվագյուտ լուսավոր կետ է։
— Գյուղատնտեսություն. ցույց է տվել 1.1% համեստ աճ։
— Առևտուր. մանրածախ առևտրի շրջանառությունը հասել է 15.9 միլիարդ մանաթի, ինչը նպաստում է սպառողական ակտիվությանը։
Բյուջե և «անվտանգության բարձիկ»
Պետական ֆինանսները նույնպես ճնշման տակ են։ Բյուջեի եկամուտները նվազել են 1.4%-ով, իսկ ծախսերը՝ 3.7%-ով։ Ակնհայտ է, որ կառավարությունը մտնում է խնայողության ռեժիմի մեջ։
Արագ աճ ցույց տվող միակ ցուցանիշը ռազմավարական արտարժույթի պահուստներն են։ Դրանք գերազանցել են 85 միլիարդ դոլարը, ինչը տարեկան 15.9% աճ է։
Նավթի գների կտրուկ աճը թույլ է տվել կուտակել հսկայական «անվտանգության բարձիկ», բայց այս գումարը ներկայումս կուտակվում է պահուստներում՝ չխթանելով տնտեսական աճը։
Հանրային եկամուտ. գնաճը կուլ է տալիս եկամուտները
Աշխատավարձի վիճակագրությունը առաջին հայացքից դրական է թվում. միջին անվանական աշխատավարձը բարձրացել է մինչև 1099 մանաթ (+5.3%): Այնուամենայնիվ, սատանան մանրամասների մեջ է.
Առաջին եռամսյակում գնաճը հասել է 5.7%-ի, ամբողջությամբ փոխհատուցելով աշխատավարձի աճը: Սա նշանակում է, որ իրական եկամուտները սկսել են նվազել. մարդիկ կարող են իրենց փողով ավելի քիչ ապրանքներ գնել, քան մեկ տարի առաջ:
Արտաքին առևտուրը կտրուկ անկման մեջ է
Արտաքին առևտրի շրջանառության ցուցանիշները (հունվար-փետրվար ամիսներին) ամենացավոտն են թվում.
— Ընդհանուր շրջանառությունը կտրուկ նվազել է 23.5%-ով:
— Արտահանումը նվազել է 9.6%-ով:
— Ներմուծումը կտրուկ անկում է ապրել՝ ռեկորդային 37.1%-ով:
Ներմուծման նման կտրուկ կրճատումը կարող է վկայել ներդրումային ակտիվության և բիզնեսի գնողունակության զգալի անկման մասին:
Իսկ ի՞նչ կարելի է ասել նրա հարևանների մասին:
Ադրբեջանի անկման ֆոնին տարածաշրջանի մյուս երկրների հաջողությունները կտրուկ հակադրվում են: Մինչ Բաքուն գրանցում է -0.3%, նրա հարևանները ԱՊՀ-ում և Կովկասում ցուցաբերում են արագ աճ.
1. Ղրղզստան՝ +8.8%
2. Վրաստան՝ +8.4%
3. Ուզբեկստան՝ ավելի քան 7%
Եզրակացությունը պարզ է. Ադրբեջանի տնտեսությունը ռիսկի է դիմում դառնալ տարածաշրջանի ամենավատ ցուցանիշ ունեցող երկիրը աճի առումով, եթե կուտակված միլիարդավոր արտարժույթները չսկսեն աշխատել ներքին արտադրության և բարեփոխումների վերականգնման ուղղությամբ։
