Մասնավորապես, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցներ է սահմանել Իրանի երկու քաղաքացու, Չինաստանի չորս բնակչի, Հոնկոնգի երեք ընկերության նկատմամբ։ Բացի այդ, գործող պատժամիջոցներն ընդլայնվել են Իրանի մեկ քաղաքացու և Բելառուսի ու Իրանի երկու ընկերությունների նկատմամբ։
Ըստ ԱՄՆ իշխանությունների վարկածի՝ շարժական զենիթահրթիռային համալիրներ են մատակարարվել Չինաստանից Իրանին, իսկ այդ գործարքում բելառուսական ընկերությունն օգտագործվել է որպես միջնորդ:
Այս մասին Ազգային ժողովում ասաց ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը՝ պատասխանելով պատգամավոր Արյուսակ Մանավազյանի հարցին, թե ի՞նչ իրավիճակ է արտահանման աջակցության ծրագրի առումով։
Նախարարը հիշեցրեց, որ Կառավարության որոշումներից մեկով արդեն հաստատվել էր ջերմոցային տնտեսությունների արտադրանքի արտահանման աջակցության ծրագիրը։
«Կառավարությունը սուբսիդավորում է մաքսատուրքերը և տրանսպորտային ծախսերի մի զգալի մասը, որի արդյունքում արդեն իսկ ունենք արտահանումներ Վրաստան, Հունաստան, Ուկրաինա, Ղազախստան և շատ այլ երկրներ։ Այս գործընթացը շարունակական է, և մենք ակնկալում ենք շատ ավելի մեծ ծավալներ»,- ասաց Պապոյանը։
Նրա խոսքով՝ ծրագրի շրջանակում արտահանման ծավալների սահմանափակում չկա։
«Ինչքան շատ արտահանվի, մենք այդ ամբողջ ծավալը կսուբսիդավորենք։ Ուրախությամբ պետք է արձանագրեմ, որ ամեն հաջորդ օրը արտահանման ծավալները շարունակաբար մեծանում են»,- նշեց նախարարը։
Պապոյանը տեղեկացրեց նաև, որ Կառավարության այսօրվա նիստում կընդունվի աջակցության ևս մեկ նախագիծ, որը կվերաբերի ոչ ջերմոցային արտադրանքի արտահանման տրանսպորտային ծախսերի սուբսիդավորմանը։
«Մասնավորապես, խոսքը պտուղ-բանջարեղենի մասին է, որը ոչ ջերմոցային արտադրանք է։ Կլինի նաև մաքսատուրքի փոխհատուցում, որը սովորաբար կազմում է 8,5-ից մինչև 14,5 տոկոս»,- ասաց նա։
Էկոնոմիկայի նախարարը շեշտեց, որ Հայաստանի արտադրանքի զգալի մասը որակական առումով չի զիջում եվրոպական շուկաներում առաջարկվող ապրանքներին։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանում ստեղծված ինտենսիվ այգիներն ու ջերմոցային տնտեսությունները տեխնոլոգիական առումով նույնական են եվրոպական առաջատար երկրների նմանատիպ տնտեսություններին։
«Այն ինտենսիվ այգիները, որոնք կան Հայաստանի Հանրապետությունում, բացարձակապես նույնական են Հունաստանի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Ֆրանսիայի ինտենսիվ այգիների հետ։ Այն ջերմոցային տնտեսությունները, որոնք կան Հայաստանում, նույնն են, ինչ Իսպանիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում կամ Գերմանիայում։ Որևէ մեթոդի, որևէ տեխնոլոգիայի տարբերություն չկա»,- ընդգծեց Պապոյանը։
Նախարարը նշեց, որ այդ տնտեսություններում ստացվող արտադրանքը համապատասխանում է ամենաբարձր ստանդարտներին, իսկ արտադրանքի զգալի մասն ունի միջազգային անհրաժեշտ սերտիֆիկատներ։
«Այդ արտադրանքը համապատասխանում է բոլոր ստանդարտներին։ Դա է պատճառը, որ երբ մենք սուբսիդավորում ենք, օրինակ, և այն հայտնվում է եվրոպական շուկայում, արագ վաճառվում է»,- ասաց Պապոյանը։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանի հիմնական խնդիրը ոչ թե արտադրանքի որակն է, այլ աշխարհագրական հեռավորությունը մեծ շուկաներից, ինչի հետևանքով տրանսպորտային ծախսերն ավելի բարձր են։
«Հայաստանն ունի աշխարհագրական որոշակի հեռավորություն եվրոպական շուկայից և դեռևս Եվրոպական միության հետ սահմանակից չէ։ Այդ հեռավորության պատճառով որոշակի տեխնիկական խնդիրներ առաջանում են»,- նշեց նախարարը։
Պապոյանը օրինակ բերեց Հայաստանում արտադրվող ելակը՝ ընդգծելով, որ այն արտադրվում է նույն տեխնոլոգիաներով, ինչ Ֆրանսիայում։
«Այն ելակը, որը արտադրվում է Հայաստանի Հանրապետությունում, նույն ելակն է, ինչ արտադրվում է Ֆրանսիայի Հանրապետությունում։ Այն նույն տեխնոլոգիաներով է արտադրվում, նույն սարքավորումներով, նույն սածիլներով, նույն մեթոդներով։ Չկա որևէ բան, որով տարբերվում է»,- ասաց նա։
Նախարարը հավելեց, որ ժամանակակից ջերմոցային տնտեսություններում վնասատուների դեմ պայքարը հաճախ իրականացվում է ոչ թե պեստիցիդներով, այլ կենսաբանական մեթոդներով։
«Չի օգտագործվում պեստիցիդ․ օրգանական եղանակներով պայքարում են վնասատուների դեմ։ Ֆրանսիական ընկերությունը գալիս է, կառուցապատումն իրականացնում է, ֆրանսիացի մասնագետները հետևում են բույսի աճին, սածիլը բերվում է նույն տեղից»,- նշեց Պապոյանը։
Նրա խոսքով՝ պետք է հրաժարվել այն պատկերացումից, թե հայկական արտադրանքը որակական խնդիր ունի և չի կարող սպառվել միջազգային շուկաներում։
«Հայաստանի Հանրապետության արտադրանքը բարձր որակի է և համապատասխանում է բոլոր ստանդարտներին։ Անցել են այն ժամանակները, երբ ասում էին՝ մեր ապրանքը լավը չէ, ոչ մի տեղ չի սպառվի։ Որակական մրցունակության խնդիր մենք բացարձակապես չունենք, բայց գնային մրցունակության խնդիր ունենք օբյեկտիվ պատճառներով»,- ասաց նախարարը։
Պապոյանը պարզաբանեց, որ եվրոպական երկրների ներսում տեղափոխման ճանապարհը շատ ավելի կարճ է, մինչդեռ Հայաստանից եվրոպական շուկաներ ապրանք հասցնելը պահանջում է ավելի երկար ժամանակ և ավելի մեծ ծախսեր։
Նախարարը նշեց, որ մրցունակության խնդիրները պետք է լուծել արտադրողականության բարձրացման և արտադրության ծավալների մեծացման միջոցով։ Նա ընդգծեց, որ վերջին 7-8 տարիներին Հայաստանում արտադրողականությունը կրկնապատկվել է։
Արձագանքելով պատգամավոր Արուսյակ Մանավազյանի հարցին, թե արդյոք արտահանողները և գյուղատնտեսության ոլորտում ֆիզիկական անձինք արտահանման հետ կապված խնդիրնե՞ր չունեն՝ նախարարը նշեց, որ ասել, թե խնդիրներ չկան, ճիշտ չի լինի։
«Ասել, որ խնդիրներ չկան, ճիշտ ձևակերպում չէ։ Կան խնդիրներ։ Օրինակ՝ արտադրողը, որը ամբողջ կյանքում արտահանել է Ռուսաստան, այսօր արտահանում է Հունաստան։ Դա իր համար արդեն իսկ շոկային է, նոր բան պետք է սովորի»,- ասաց Պապոյանը։
Նրա խոսքով՝ նոր շուկաներ դուրս գալու դեպքում առաջանում են նաև ընթացիկ տեխնիկական և փաստաթղթային հարցեր։
«Տարբեր հարցեր են առաջանում։ Օրինակ՝ Թուրքիայում տրանզիտի հետ կապված փաստաթղթերի կարիք կար, որոնք առաջին անգամ պետք է սովորեն, իմանան՝ ինչ կա, օրենսդրություն ուսումնասիրեն։ Այսինքն՝ հարցեր լինում են և դեռ կլինեն»,- նշեց նախարարը։
Միաժամանակ Պապոյանը շեշտեց, որ Հայաստանում արտադրվող արտադրանքի էական մասը, հատկապես պետական աջակցության ծրագրերով ստեղծված ինտենսիվ այգիների և ջերմատնային տնտեսությունների արտադրանքը, համապատասխանում է բոլոր անհրաժեշտ ստանդարտներին։
«Դրանք հազարավոր հեկտարներով ինտենսիվ այգիներ են, հարյուրավոր հեկտարներով ջերմատնային տնտեսություններ։ Դրանք ամբողջությամբ համապատասխանում են բոլոր ստանդարտներին և հեշտությամբ կարող են վաճառվել Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, Եվրոպական միությունում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Ռուսաստանի Դաշնությունում և այլ երկրներում»,- եզրափակեց Պապոյանը։
Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանը սահմանափակումներ և արգելքներ է կիրառել հայկական բազմաթիվ ապրանքների ներմուծման նկատմամբ, ինչի ֆոնին Եվրամիությունը հայտարարել է Հայաստանին աջակցելու փաթեթի նախապատրաստման մասին, որի շրջանակներում Հայաստանը կստանա 50 միլիոն եվրոյի լրացուցիչ ֆինանսական աջակցություն, ինչպես նաև լրացուցիչ միջոցառումներ կանցկացվեն հայկական արտադրանքի արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման և առևտրի դյուրացման նպատակով։ Հայաստանն արդեն իսկ ծաղիկների խմբաքանակ է արտահանել Լատվիա, Նիդեռլանդները իր հերթին հայտարարել է հայկական ծաղիկների համար իր շուկան բացելու մասին։ Օրերս նաև հայտնի դարձավ, որ հունիսի վերջին Հայաստանը ծիրանի խմբաքանակ կարտահանի Լեհաստան։
Այս մասին Ազգային ժողովում ասաց ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը՝ պատասխանելով պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանի հարցին, թե մինչև ո՞ր թվականը հնարավոր կլինի անվտանգ շահագործել Հայաստանի ատոմակայանը՝ մինչև նոր բլոկի կառուցումը։
Խուդաթյանի խոսքով՝ 2026 թվականի ընթացքում Հայկական ատոմային էլեկտրակայանն անջատված է Հայաստանի էներգահամակարգից և գտնվում է շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագրի փուլում։
«Այս օրերին Հայկական ատոմային էլեկտրակայանն անջատված է մեր էներգահամակարգից և գտնվում է շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագրում։ Մենք յուրաքանչյուր տարի այս գործողությունն իրականացնում ենք, պարզապես 5 տարին մեկ դա ավելի երկար է տևում, և էներգահամակարգից անջատումը կազմում է շուրջ 3 ամիս»,- ասաց Խուդաթյանը։
Նախարարը նշեց, որ աշխատանքներն արդեն մեկնարկել են, և դրանց կեսից ավելին իրականացվել է։
«Ծրագրի հաջող ավարտի պարագայում, իսկ մենք առավելագույնն ենք անում դրա հաջող ավարտի համար, ատոմակայանի շահագործման ժամկետը կերկարացվի ևս 10 տարով։ Այսինքն՝ առնվազն մինչև 2036 թվականը ատոմային կայանը միացված կլինի մեր էներգահամակարգին»,- նշեց նախարարը։
Խուդաթյանի խոսքով՝ գործող ատոմակայանի շահագործման ժամկետի երկարացմանը զուգահեռ Կառավարությունը շարունակում է նոր ատոմակայանի կառուցման ուղղությամբ աշխատանքները։
Նա հիշեցրեց, որ Կառավարությունն արդեն հայտարարել է նոր ատոմակայանի մոդելի և տեսակի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը։
«Մոդելի ընտրությունը, տեսակի ընտրությունը արել ենք։ Կառավարությունը հայտարարել է, որ մենք գնում ենք մոդուլյար ատոմակայանի կառուցման ճանապարհով»,- ասաց Խուդաթյանը։
Նախարարի խոսքով՝ Հայաստանը տարբեր երկրներից առաջարկներ ունի և ուսումնասիրում է դրանք՝ թե՛ տեխնիկական, թե՛ անվտանգային, թե՛ ֆինանսական տեսանկյունից։
«Տարբեր երկրներից առաջարկներ ունենք, այդ առաջարկներն ուսումնասիրում ենք՝ ինչպես դրանց տեխնիկական, այնպես էլ անվտանգային և ֆինանսական հատվածները։ Այս տեխնոլոգիան բավականին նոր է համաշխարհային էներգետիկայի ոլորտում, և այստեղ մենք շտապողականություն չենք ցուցաբերում»,- ընդգծեց Խուդաթյանը։
Նրա խոսքով՝ նոր ատոմակայանի կառուցման դեպքում ֆինանսական բաղադրիչը շատ կարևոր է, քանի որ կառուցման արժեքը կարող է էական ազդեցություն ունենալ էլեկտրաէներգիայի սակագնի վրա։
«Տարբեր երկրների առաջարկների ֆինանսական արժեքներն իրարից տարբերվող են։ Մենք գիտենք, որ նոր ատոմակայանների կառուցման արժեքը էական ազդեցություն է ունենալու սակագնի վրա, և հետևաբար մեզ համար գլխավոր պայմաններից մեկը հնարավորինս մատչելի գին ստանալն է»,- ասաց նախարարը։
Խուդաթյանը նշեց, որ այս պատճառով Կառավարությունը չի շտապում վերջնական որոշում կայացնել։ Նրա գնահատմամբ՝ որոշման կայացումը, ամենայն հավանականությամբ, կտեղափոխվի 2027 թվական։
«Չենք շտապում որոշում կայացնել։ Կարծում եմ՝ որոշման կայացումը կտեղափոխենք 2027 թվական, որովհետև շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագիրը մեզ ճկունության հնարավորություն է տալիս»,- ասաց նա։
Նախարարը հավելեց, որ մինչև այդ աշխարհում մի քանի երկրներում արդեն էներգահամակարգին միացված մոդուլյար ատոմակայաններ կլինեն, ինչը հնարավորություն կտա ավելի ամբողջական գնահատել այդ տեխնոլոգիայի կիրառման փորձը։
«Միևնույն ժամանակ, աշխարհի մի քանի երկրներում արդեն էներգահամակարգին միացված այդպիսի ատոմակայաններ կունենանք 2026 թվականի տարեվերջին և 2027 թվականի ընթացքում»,- նշեց Խուդաթյանը։
Հայաստանը մոդուլային ատոմակայան կառուցելու առաջարկներ է ստացել 5 երկրից՝ ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Չինաստանից, Հարավային Կորեայից։
Այս մասին Ազգային ժողովում ասաց ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը՝ պատասխանելով պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանի հարցին, թե մինչև ո՞ր թվականը հնարավոր կլինի անվտանգ շահագործել Հայաստանի ատոմակայանը՝ մինչև նոր բլոկի կառուցումը։
Խուդաթյանի խոսքով՝ 2026 թվականի ընթացքում Հայկական ատոմային էլեկտրակայանն անջատված է Հայաստանի էներգահամակարգից և գտնվում է շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագրի փուլում։
«Այս օրերին Հայկական ատոմային էլեկտրակայանն անջատված է մեր էներգահամակարգից և գտնվում է շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագրում։ Մենք յուրաքանչյուր տարի այս գործողությունն իրականացնում ենք, պարզապես 5 տարին մեկ դա ավելի երկար է տևում, և էներգահամակարգից անջատումը կազմում է շուրջ 3 ամիս»,- ասաց Խուդաթյանը։
Նախարարը նշեց, որ աշխատանքներն արդեն մեկնարկել են, և դրանց կեսից ավելին իրականացվել է։
«Ծրագրի հաջող ավարտի պարագայում, իսկ մենք առավելագույնն ենք անում դրա հաջող ավարտի համար, ատոմակայանի շահագործման ժամկետը կերկարացվի ևս 10 տարով։ Այսինքն՝ առնվազն մինչև 2036 թվականը ատոմային կայանը միացված կլինի մեր էներգահամակարգին»,- նշեց նախարարը։
Խուդաթյանի խոսքով՝ գործող ատոմակայանի շահագործման ժամկետի երկարացմանը զուգահեռ Կառավարությունը շարունակում է նոր ատոմակայանի կառուցման ուղղությամբ աշխատանքները։
Նա հիշեցրեց, որ Կառավարությունն արդեն հայտարարել է նոր ատոմակայանի մոդելի և տեսակի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը։
«Մոդելի ընտրությունը, տեսակի ընտրությունը արել ենք։ Կառավարությունը հայտարարել է, որ մենք գնում ենք մոդուլյար ատոմակայանի կառուցման ճանապարհով»,- ասաց Խուդաթյանը։
Նախարարի խոսքով՝ Հայաստանը տարբեր երկրներից առաջարկներ ունի և ուսումնասիրում է դրանք՝ թե՛ տեխնիկական, թե՛ անվտանգային, թե՛ ֆինանսական տեսանկյունից։
«Տարբեր երկրներից առաջարկներ ունենք, այդ առաջարկներն ուսումնասիրում ենք՝ ինչպես դրանց տեխնիկական, այնպես էլ անվտանգային և ֆինանսական հատվածները։ Այս տեխնոլոգիան բավականին նոր է համաշխարհային էներգետիկայի ոլորտում, և այստեղ մենք շտապողականություն չենք ցուցաբերում»,- ընդգծեց Խուդաթյանը։
Նրա խոսքով՝ նոր ատոմակայանի կառուցման դեպքում ֆինանսական բաղադրիչը շատ կարևոր է, քանի որ կառուցման արժեքը կարող է էական ազդեցություն ունենալ էլեկտրաէներգիայի սակագնի վրա։
«Տարբեր երկրների առաջարկների ֆինանսական արժեքներն իրարից տարբերվող են։ Մենք գիտենք, որ նոր ատոմակայանների կառուցման արժեքը էական ազդեցություն է ունենալու սակագնի վրա, և հետևաբար մեզ համար գլխավոր պայմաններից մեկը հնարավորինս մատչելի գին ստանալն է»,- ասաց նախարարը։
Խուդաթյանը նշեց, որ այս պատճառով Կառավարությունը չի շտապում վերջնական որոշում կայացնել։ Նրա գնահատմամբ՝ որոշման կայացումը, ամենայն հավանականությամբ, կտեղափոխվի 2027 թվական։
«Չենք շտապում որոշում կայացնել։ Կարծում եմ՝ որոշման կայացումը կտեղափոխենք 2027 թվական, որովհետև շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագիրը մեզ ճկունության հնարավորություն է տալիս»,- ասաց նա։
Նախարարը հավելեց, որ մինչև այդ աշխարհում մի քանի երկրներում արդեն էներգահամակարգին միացված մոդուլյար ատոմակայաններ կլինեն, ինչը հնարավորություն կտա ավելի ամբողջական գնահատել այդ տեխնոլոգիայի կիրառման փորձը։
«Միևնույն ժամանակ, աշխարհի մի քանի երկրներում արդեն էներգահամակարգին միացված այդպիսի ատոմակայաններ կունենանք 2026 թվականի տարեվերջին և 2027 թվականի ընթացքում»,- նշեց Խուդաթյանը։
Հայաստանը մոդուլային ատոմակայան կառուցելու առաջարկներ է ստացել 5 երկրից՝ ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Չինաստանից, Հարավային Կորեայից։
