Իսրայելի ռազմական արշավները Մերձավոր Արևելքում շատ բանով կախված են ԱՄՆ աջակցությունից։ Սակայն Վաշինգտոնի և Բենիամին Նեթանյահուի կառավարության հարաբերություններում ավելի նկատելի ճաքեր են առաջանում։ Այս ֆոնին փոխվում է նաև ամերիկյան հասարակության վերաբերմունքը իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության նկատմամբ, նշվել է The Peace Research Institute Oslo-ի հրապարակման մեջ։
Ամենահատկանշական դրվագներից մեկը դարձավ այն համաձայնագիրը, որին ՀԱՄԱՍ-ը հասավ ԱՄՆ-ի և այսպես կոչված Խաղաղության խորհրդի հետ հուլիսի 31-ին։ Փաստաթուղթը նախատեսում էր շարժման զինաթափում՝ Գազայի հատվածից իսրայելական զորքերի դուրսբերման դիմաց։
Առաջին հայացքից համաձայնագիրը կարող էր դառնալ երկարատև հակամարտության ավարտին ուղղված քայլ։ Սակայն Իսրայելը կտրականապես մերժեց այն։ Ավելին, իսրայելական ղեկավարությունը շարունակում է հարվածներ հասցնել Գազային՝ չնայած ձևականորեն գործող հրադադարին։
Առաջին դեպքը չէ, երբ Նեթանյահուի կառավարության գործողությունները չեն համընկնում Դոնալդ Թրամփի դիրքորոշման հետ։ Իսրայելը շարունակում է ռազմական գործողությունները նաև Լիբանանում և Սիրիայում այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ նախագահը կոչ էր արել դադարեցնել դրանք՝ հույս ունենալով հասնել տարածաշրջանային պայմանավորվածությունների։
Հունիսին Թրամփը, լրատվամիջոցների տվյալներով, կտրուկ դժգոհություն էր հայտնել Նեթանյահուից՝ Բեյրութի ռմբակոծությունները վերսկսելու սպառնալիքների պատճառով։ Նրա խոսքերը դարձան Վաշինգտոնի՝ իսրայելական քաղաքականությունից աճող գրգռվածության ամենաակնհայտ նշաններից մեկը։
Սակայն կոշտ հռետորաբանության և իրական ճնշման միջև շարունակում է մնալ էական տարբերություն։ ԱՄՆ-ը շարունակում է Իսրայելին զենք մատակարարել և աջակցել նրան միջազգային հարթակում։ Քանի դեռ այս աջակցությունը պահպանվում է, իսրայելական կառավարության համար ռազմական արշավները դադարեցնելու խթանները մնում են համեմատաբար քիչ։
Այնուամենայնիվ, ամերիկյան հասարակական կարծիքը փոխվում է։
Gallup-ի՝ 2026 թվականի փետրվարին հրապարակված տվյալների համաձայն, ամերիկացիների 41 տոկոսը հայտարարել է, որ ավելի շատ համակրում է պաղեստինցիներին, մինչդեռ 36 տոկոսը ավելի մեծ համակրանք է հայտնել իսրայելցիների նկատմամբ։ Դեռ տասը տարի առաջ հարաբերակցությունը բոլորովին այլ էր՝ 62 ընդդեմ 15 տոկոսի՝ հօգուտ Իսրայելի։
Փոփոխությունները հատկապես նկատելի են դեմոկրատների շրջանում։ Եթե 2016 թվականին այս կուսակցության ներկայացուցիչների 53 տոկոսը ավելի շատ համակրում էր Իսրայելին, իսկ 23 տոկոսը՝ պաղեստինցիներին, ապա 2026 թվականին ցուցանիշներն արդեն կազմել են համապատասխանաբար 17 և 65 տոկոս։
Լուրջ տեղաշարժ է տեղի ունեցել նաև երիտասարդ ամերիկացիների շրջանում։ Ընդ որում, նույնիսկ ավանդաբար ավելի իսրայելամետ խմբերի՝ հանրապետականների և տարեց մարդկանց շրջանում, վերաբերմունքն Իսրայելի նկատմամբ դարձել է ոչ այնքան միանշանակ։
Ճաքեր Թրամփի ճամբարում
Փոփոխությունները նկատելի են նաև Հանրապետական կուսակցության ներսում։ Թեև հանրապետականների մեծամասնությունը նախկինի պես ավելի շատ համակրում է Իսրայելին, իսրայելական կառավարության գործողությունների քննադատությունն աստիճանաբար ավելի նկատելի է դառնում նաև Թրամփի կողմնակիցների շրջանում։
Ամենահայտնի օրինակներից մեկը դարձավ կոնգրեսական Մարջորի Թեյլոր Գրինը, որը նախկինում Գազայում տեղի ունեցողն անվանել էր ցեղասպանություն։
Միևնույն ժամանակ, հեղինակը նշել է, որ ամերիկացի քաղաքական գործիչների կողմից Իսրայելի քննադատության մի մասը իսկապես կարող է կապված լինել հակասեմական հայացքների հետ։ Սակայն հասարակական կարծիքի ամբողջ տեղաշարժը նման տրամադրություններով բացատրելը չափազանց պարզեցված կլիներ։
Շատ ամերիկացիների համար հարցը նախ և առաջ կապված է ներքին օրակարգի և երկրի՝ նոր պատերազմների մեջ ներքաշվելու ցանկության բացակայության հետ։
Թրամփն իշխանության եկավ նաև ամերիկյան «հավերժական պատերազմներին» վերջ դնելու խոստումով։ Սակայն Իրանի հետ պատերազմը, որը սկսվեց Վաշինգտոնի և Իսրայելի սերտ համակարգումից հետո, հանգեցրեց Մերձավոր Արևելքում նոր անկայունության, վատթարացրեց ԱՄՆ միջազգային դիրքերը և նպաստեց երկրի ներսում գների աճին։
Գազան դարձավ բեկումնային պահ
Այն, ինչ կատարվում է, հատկապես լուրջ հետևանքներ ունի Դեմոկրատական կուսակցության համար։ Հեղինակի կարծիքով՝ հենց Գազայի պատերազմը դարձավ ամերիկյան դեմոկրատների համար յուրատեսակ բեկումնային կետ։
Հարցն արդեն միայն այն չէ, թե արդյոք Վաշինգտոնն աջակցում է Իսրայելին, այլ այն, թե որքան երկար այս քաղաքականությունը կկարողանա գոյատևել՝ հակառակ ամերիկացի ընտրողների փոփոխվող տրամադրությունների։
Եթե 2028 թվականի ընտրություններում հաղթի դեմոկրատ թեկնածուն, նրա քաղաքականությունն Իսրայելի նկատմամբ կարող է էապես տարբերվել ամերիկացի քաղաքական գործիչների ներկայիս սերնդի կուրսից։
Միևնույն ժամանակ, Դեմոկրատական կուսակցության ներսում Իսրայելի թեման արդեն դարձել է կենտրոնական հարցերից մեկը։ Իսրայելական քաղաքականության քննադատություն է հնչում ոչ միայն ձախ թևի ներկայացուցիչներից, այլև փորձառու կուսակցական գործիչներից։
Սակայն այս գործընթացը միակողմանի չէ։ ԱՄՆ-ում դեռևս կա հզոր իսրայելամետ կոալիցիա, իսկ AIPAC-ի նման կազմակերպություններն ակտիվորեն մոբիլիզացնում են ռեսուրսները՝ իրենց թեկնածուներին և դաշնակիցներին աջակցելու համար։
Արդյունքում՝ ամերիկացի քաղաքական գործիչները հայտնվել են բարդ երկընտրանքի առաջ․ Իսրայելի քննադատությունը կարող է նրանց վրա որոշ ընտրողների ձայների կորուստ նշանակել, իսկ քննադատությունից հրաժարվելը՝ մյուսների ձայների կորուստ։
Դաշինք, որը մեկ օրում չի փոխվի
Չնայած հայացքների աճող տարաձայնությանը՝ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև ակնթարթային խզում սպասել պետք չէ։
Երկու երկրների կապերն ունեն խոր քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և տեխնոլոգիական արմատներ։ Ամերիկյան աջակցությունն Իսրայելին ինստիտուցիոնալացված է և ձևավորվել է տասնամյակների ընթացքում։
Սակայն երկու գործոնի համադրությունը՝ հասարակական կարծիքի փոփոխությունը և սերտ դաշինքի աճող քաղաքական ու արտաքին քաղաքական գինը, աստիճանաբար Վաշինգտոնի համար ստեղծում է նոր իրականություն։
Հիմնական հարցն այժմ այն է, թե որ պահին հասարակական դժգոհությունը կսկսի վերածվել ամերիկյան արտաքին քաղաքականության իրական փոփոխությունների։
Առայժմ Իսրայելը շարունակում է ռազմական գործողությունները՝ հույս դնելով ԱՄՆ աջակցության վրա։ Բայց եթե Վաշինգտոնը մի օր որոշի հեռացնել այդ «պաշտպանող ձեռքը», Նեթանյահուի քաղաքականության համար հետևանքները կարող են շատ ավելի լուրջ լինել։