Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) երեքշաբթի քննադատել է թուրքական դատարաններին հայտնի բարերար Օսման Քավալային կալանքի տակ պահելու առնչությամբ՝ հայտարարելով, որ նրա գործը բացահայտել է համակարգային խնդիր, որը կապված է քաղաքական ընդդիմախոսների, իրավապաշտպանների և լրագրողների հետապնդման և կալանավորման հետ, հաղորդում է Associated Press-ը։
68-ամյա Քավալան, խաղաղության և երկխոսության խթանմամբ զբաղվող ոչ առևտրային կազմակերպության հիմնադիրը, 2022 թվականին դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման իրավունքի, 2013 թվականի բողոքի ցույցերի և 2016 թվականի պետական հեղաշրջման փորձի հետ կապված մեղադրանքներով։
Իրավապաշտպաններն ու ընդդիմադիր ուժերը հայտարարում են, որ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կառավարությունը դատական համակարգն օգտագործում է քննադատներին և քաղաքական մրցակիցներին հետապնդելու համար՝ իշխանության ղեկին ավելի քան երկու տասնամյակ մնալուց հետո։
ՄԻԵԴ-ը կրկին կոչ է արել ազատ արձակել Քավալային — դատարանն առաջին անգամ դա պահանջել էր դեռևս 2019 թվականին, — և հայտարարել է, որ նրա դատավճիռը պետք է համարվի «առ ոչինչ և իրավաբանական ուժ չունեցող»։ Դատարանում նշել են, որ Թուրքիան խախտել է Քավալայի մի շարք հիմնարար իրավունքներ։
Դատարանի խոսքով՝ բացահայտված խախտումները նաև վկայում են կառուցվածքային թերությունների մասին, որոնք առնչվում են դատական համակարգի անկախության և անաչառության երաշխիքներին։ Դրանք, հավանաբար, նպաստում են գործադիր իշխանության ուղղակի կամ անուղղակի ազդեցությանը որոշ դատական որոշումների վրա, հատկապես քաղաքականապես զգայուն բնույթ ունեցող գործերով։
Թուրքիայի կառավարությունը պնդում է, որ երկրի դատական համակարգը անկախ և անաչառ է։ Էրդողանը նախկինում մերժել էր ՄԻԵԴ-ի որոշումները՝ հայտարարելով, որ Թուրքիան չի «ճանաչի նրանց, ովքեր չեն ճանաչում մեր դատարանները»։
Քավալան առաջին անգամ ձերբակալվել էր 2017 թվականին՝ 2013 թվականի բողոքի ցույցերը ֆինանսավորելու մեղադրանքով, որոնք, իշխանությունների վարկածով, ուղղված էին կառավարության տապալմանը։ 2020 թվականին նրան արդարացրին, սակայն դրանից կարճ ժամանակ անց կրկին կալանավորեցին՝ արդեն 2016 թվականի պետական հեղաշրջման փորձի հետ կապող մեղադրանքներով։
Արդարացման վճիռը բեկանվեց, իսկ Քավալայի գործը միավորվեց հեղաշրջման փորձի գործի հետ։ 2022 թվականի ապրիլին նրան դատապարտեցին ցմահ ազատազրկման՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման իրավունքի։
Քավալայի գործը 2021 թվականին դարձել էր դիվանագիտական ճգնաժամի պատճառ։ Այդ ժամանակ Էրդողանը սպառնացել էր persona non grata հայտարարել 10 օտարերկրյա դեսպանների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ներկայացուցիչներին Անկարայում, այն բանից հետո, երբ նրանք կոչ էին արել ազատ արձակել Քավալային։