Սերբիայի իշխող Սերբական առաջադիմական կուսակցությունը (SNS) պաշտոնապես առաջարկել է Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչին դառնալ վարչապետ, եթե կուսակցությունը հաղթի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում։ Ինքը՝ Վուչիչը, հայտարարել է, որ առաջիկա օրերին կարձակի խորհրդարանը և կհեռանա նախագահի պաշտոնից՝ ընտրարշավը գլխավորելու համար, հայտնում է РТС-ը։
Ակնկալվում է, որ ընտրությունները կանցկացվեն հոկտեմբերի 25-ին։ Վուչիչը նախկինում հայտարարել էր, որ դրանք կնշանակի ոչ ուշ, քան սեպտեմբերի 9-ին կամ 10-ին։ Նա նաև հայտնել է, որ հաղթանակի դեպքում մտադիր է ձևավորել կառավարություն, որը կազմված կլինի միայն վարչապետից և ոչ ավելի, քան 12 նախարարից։
SNS-ի որոշումը դարձել է պատասխան քաղաքական ճգնաժամին, որը Սերբիայում շարունակվում է արդեն ավելի քան մեկ տարի։ Զանգվածային բողոքները սկսվել են 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ին Նովի Սադի երկաթուղային կայարանի ծածկի փլուզումից հետո, որի հետևանքով զոհվել է 16 մարդ։ Ուսանողներն ու ընդդիմությունը իշխանություններին մեղադրել են կոռուպցիայի և ոչ կոմպետենտության մեջ ու պահանջել պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։
Շաբաթ օրը, մինչ SNS-ը Նիշում անցկացնում էր կուսակցական ժողով, տասնյակ ցուցարարներ երթով անցել են քաղաքով։ Ոստիկանությունը շրջափակել է Ազգային թատրոնի շենքը, որտեղ անցկացվում էր միջոցառումը, որպեսզի թույլ չտա ցուցարարներին մոտենալ դրա անցկացման վայրին, գրում է Associated Press-ը։
Վուչիչի իշխանության 14 տարիների ընթացքում բողոքները դարձել են նրա քաղաքական ազդեցության համար ամենալուրջ մարտահրավերներից մեկը։ Իշխանությունները ենթարկվել են միջազգային քննադատության՝ ոստիկանության բռնության և ակցիաների մասնակիցների ձերբակալությունների մասին հաղորդումների պատճառով։ Ինքը՝ Վուչիչը, բազմիցս մեղադրել է բողոքներին մասնակցող ուսանողներին և դասախոսներին «պետությունը քանդելու» մտադրության մեջ, իսկ շաբաթ օրը հայտարարել է, որ բողոքների հետևում կանգնած են օտար ուժեր։
Ընտրություններում SNS-ը ստիպված կլինի բախվել այն ցուցակին, որը ձևավորում են բողոքները սատարող ուսանողները։ Ակնկալվում է, որ դրանում կընդգրկվեն համալսարանական դասախոսներ և փորձագետներ։ Բացի այդ, ընտրություններին կմասնակցեն աջ և ձախակենտրոն ընդդիմադիր կուսակցությունները։
Սերբիան պաշտոնապես ձգտում է միանալ Եվրամիությանը, սակայն նրա եվրաինտեգրումը դանդաղել է ժողովրդավարության վիճակի և նախորդ ընտրություններում խախտումների վերաբերյալ դժգոհությունների ֆոնին։ Վուչիչը նաև հրաժարվել է միանալ Ռուսաստանի դեմ ԵՄ պատժամիջոցներին և պահպանում է սերտ հարաբերություններ Չինաստանի հետ։