30 տարեկանից ցածր մարդիկ Մեծ Բրիտանիայում կազմում են փողերի լվացման կասկածանքով ձերբակալվածների մեծամասնությունը, իսկ հատկապես խոցելի խումբ են համարվում ուսանողները, այդ թվում՝ օտարերկրացիները։ Այս եզրակացությանն են եկել Քարդիֆի համալսարանի և Արևմտյան Անգլիայի համալսարանի հետազոտողները։
Հոդվածը հրապարակվել է Քարդիֆի համալսարանի ORCA կայքում։
Գիտնականներն առաջին անգամ վերլուծել են Անգլիայի և Ուելսի տարածքում ոստիկանության կողմից բացահայտվող՝ փողերի լվացման հետ կապված հանցագործությունների ծավալը։ Տեղեկատվության ազատության մասին օրենքին համապատասխան ներկայացված հարցումների հիման վրա ստացված 36 ոստիկանական ստորաբաժանումների տվյալներն ընդգրկում են 2020 թվականի հունվարից մինչև 2025 թվականի հունվար ընկած ժամանակահատվածը։
Այդ ընթացքում գրանցվել է 14 493 ձերբակալություն՝ փողերի լվացման գործերով, 2002 թվականի Հանցավոր գործունեությունից ստացված եկամուտների մասին օրենքի համաձայն։ 30 տարեկանից ցածր անձանց բաժին է ընկել 8 956 ձերբակալություն։ Ընդհանուր առմամբ ոստիկանությունն այսպիսի գործերով առաջադրել է 7 735 մեղադրանք։
Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի տարածաշրջանային ստորաբաժանումների և Լոնդոն Սիթիի ոստիկանության աշխատակիցների հարցազրույցներն ու հարցումները ցույց են տվել, որ երիտասարդները, հատկապես ուսանողները, դառնում են հանցավոր խմբավորումների գրավիչ թիրախ, որոնք նրանց հավաքագրում են որպես, այսպես կոչված, «փողային ջորիներ»։
«Փողային ջորիներ» են անվանում այն մարդկանց, որոնք իրենց բանկային հաշիվների միջոցով փոխանցում են հանցավոր ճանապարհով ստացված գումարներ՝ օգնելով չարագործներին թաքցնել դրանց ծագումը և դժվարացնել իրավապահ մարմինների աշխատանքը։
Հետազոտողների կարծիքով, ուսանողները կարող են հատկապես խոցելի լինել ֆինանսական դժվարությունների, ռիսկերի մասին անբավարար իրազեկվածության և հանցագործների՝ նրանց մանիպուլացնելու ունակության պատճառով։ Միևնույն ժամանակ պարզվել է, որ ձերբակալվածների շրջանում ուսանողների ճշգրիտ թիվը որոշելն անհնար է։
Հետազոտողները նաև ուշադրություն են հրավիրել բրիտանական օրենսդրության բացի վրա։ Համալսարաններն ու բարձրագույն կրթության այլ հաստատությունները չեն մտնում այն կազմակերպությունների ցանկում, որոնց վրա տարածվում են փողերի լվացման դեմ կանոնները։ Մասնավորապես, այս նորմերը պարտավորեցնում են կարգավորվող կազմակերպություններին բրիտանական Հանցավորության դեմ պայքարի ազգային գործակալությանը հայտնել փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման վերաբերյալ կասկածների մասին։
Հետազոտության հեղինակների կարծիքով, դրա պատճառով իրավապահ մարմինները համալսարաններից ստանում են սահմանափակ ծավալի տեղեկատվություն։ Արդյունքում ուշադրությունը հաճախ կենտրոնանում է սխեմաների առանձին մասնակիցների վրա, մինչդեռ կազմակերպված հանցավոր ցանցերի գործունեությունը մնում է ավելի քիչ տեսանելի։
Հետազոտությունը նաև բացահայտել է զգալի տարածաշրջանային տարբերություններ։ 2002 թվականի Հանցավոր գործունեությունից ստացված եկամուտների մասին օրենքի 327-րդ հոդվածով գրանցված հանցագործությունների ամենամեծ թիվը բաժին է ընկել Մեծ Մանչեսթերին՝ 570 դեպք, Մերսիսայդին՝ 566 և Լեսթերշիրին՝ 485։ Նրանց հաջորդել են Լոնդոնի ոստիկանությունը՝ 404 դեպք, և Դևոնն ու Քորնուոլը՝ 327։
Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման ռիսկերի 2025 թվականի ազգային գնահատականը, որը պատրաստել են Մեծ Բրիտանիայի ՆԳՆ-ն և Ֆինանսների նախարարությունը, նույնպես մատնանշել է դպրոցներն ու համալսարանները որպես ձևավորվող խոցելիություն։ Պատճառների թվում իշխանությունները նշել են կրթական հաստատությունների միջազգային ընդգրկումը, դրանց միջոցով զգալի ֆինանսական միջոցների շարժը և համեմատաբար թույլ վերահսկողությունը։
Միևնույն ժամանակ խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն մեծահասակներին։ Արդարադատության նախարարության տվյալներով, նույն ժամանակահատվածում փողերի լվացման համար դատապարտվել են 108 անչափահաս և 18-ից 24 տարեկան 420 երիտասարդ։
Հետազոտության հեղինակները կոչ են անում ուժեղացնել ոստիկանության, համալսարանների և ֆինանսական հատվածի փոխգործակցությունը, բարելավել տեղեկատվության փոխանակումը և ավելացնել ֆինանսական հանցագործությունների դեմ պայքարի ռեսուրսները։
Իրավապահ մարմիններն, իրենց հերթին, զգուշացնում են, որ փողերի լվացման սխեմաներին մասնակցությունը չի կարելի համարել «անվնաս» հանցագործություն։ Այսպիսի ցանցերով կարող են անցնել թմրանյութերի և զենքի առևտրի, մարդկանց թրաֆիքինգի և երեխաների շահագործման հետ կապված միջոցներ։