Երբ ֆինանսական շուկաների մեծ մասը Հունաստանի պետական պարտատոմսերից հեռու էր մնում և դրանք գնահատվում էին որպես բարձր ռիսկային ակտիվներ, հայազգի ներդրող Փոլ Կազարյանը գնաց հակառակ ուղղությամբ։ Նա դարձավ հունական պետական պարտատոմսերի խոշոր ներդրողներից մեկը՝ կառուցելով մոտ €2.9 մլրդ, կամ շուրջ $3.8 մլրդ արժողությամբ պարտատոմսային պորտֆել։
Կազարյանը նախկինում աշխատել է Goldman Sachs-ում, իսկ 1988 թվականին հիմնադրել է Japonica Partners ներդրումային ընկերությունը։ Ընկերությունը մասնագիտացել է թերագնահատված կամ դժվար իրավիճակում հայտնված ակտիվներում ներդրումների վրա։
«Որտե՞ղ է ամենամեծ ճգնաժամը»
Greek Reporter-ին տված հարցազրույցում Կազարյանը պատմել է, որ Հունաստանի նկատմամբ հետաքրքրությունը միայն ֆինանսական հաշվարկից չէր սկսվել։
Նա վաղուց հետաքրքրված էր հունական փիլիսոփայությամբ, հատկապես Պլատոնով, սակայն ներդրումային որոշման համար վճռորոշ էր մեկ այլ հանգամանք։
Հոր մահից հետո Կազարյանը, իր խոսքով, ինքն իրեն հարցրել է՝ որտե՞ղ է այդ պահին աշխարհի ամենամեծ ճգնաժամը։ Պատասխանը նրան տարել է Հունաստան։
Սկզբում նա Հունաստան էր մեկնել ընկերություններ գնելու և հնարավոր ներդրումներ գտնելու նպատակով։ Բայց ուսումնասիրելով երկրի ֆինանսները՝ հայտնաբերել է մի բան, որն, ըստ նրա, ավելի հետաքրքիր էր, քան առանձին ընկերությունների գնումը։
Կազարյանը տեսավ այն, ինչ շուկան չէր տեսնո՞ւմ
Կազարյանի գնահատմամբ՝ Հունաստանի իրական ֆինանսական վիճակի և այն ձևի միջև, որով երկրի պարտքն ու պետական ֆինանսները ներկայացվում էին հաշվապահական հաշվետվություններում, մեծ տարբերություն կար։
Հենց այդ եզրակացությունից հետո նա սկսեց ակտիվորեն գնել հունական պետական պարտատոմսեր։ Ըստ հրապարակված տվյալների՝ 2013 թվականին Կազարյանը դարձավ հունական պարտքի խոշոր գնորդներից մեկը։ Նրա պարտատոմսային դիրքը հասավ մոտ €2.9 մլրդ-ի։
Շուկայի մեծ մասի համար նման քայլը չափազանց ռիսկային էր։ Սակայն Կազարյանի տրամաբանությունն այլ էր՝ եթե ակտիվը սխալ է գնահատված, ապա ճգնաժամը կարող է ոչ միայն վտանգ, այլև հնարավորություն լինել։
11 ցենտից մինչև 57 ցենտ
Կազարյանի ռազմավարության ամենահետաքրքիր հատվածներից մեկը պարտատոմսերի գնային շարժն էր։
Նրա առաջին խոշոր գնումներից որոշ պարտատոմսեր ձեռք էին բերվել մոտ 11 ցենտ մեկ միավորի դիմաց, ավելի ուշ գնումները շարունակվել էին ավելի բարձր գներով, իսկ հետո դրանց շուկայական գինը բարձրացել էր մինչև մոտ 57 ցենտ։
Այսինքն՝ այն պահին, երբ շատ ներդրողներ փորձում էին ազատվել հունական ակտիվներից, Կազարյանը հակառակ դիրք էր գրավում։
Սա ներդրումային աշխարհի դասական հակադրություններից մեկն է՝ գնել այն պահին, երբ շուկայի մեծ մասը վաճառում է։
Ինչո՞ւ էր նա Հունաստանին «A+» տալիս
Կազարյանի ամենավիճելի գաղափարներից մեկն այն էր, որ Հունաստանի ֆինանսական վիճակը շուկան ներկայացնում էր չափազանց վատ։
Նա պնդում էր, որ պետական պարտքը պետք է գնահատել ոչ միայն անվանական գումարով, այլ նաև հաշվի առնելով մարման ժամկետները, ցածր տոկոսադրույքներն ու ապագա վճարումների ներկա արժեքը։ Այդ մոտեցմամբ, ըստ Կազարյանի, Հունաստանի իրական պարտքային բեռը շատ ավելի փոքր էր, քան սովորաբար ներկայացվում էր։
Նա նույնիսկ մշակել էր իր հաշվապահական մեթոդաբանությունը՝ հիմնված միջազգային չափանիշների վրա, և պնդում էր, որ այդ հաշվարկով Հունաստանը կարող էր արժանի լինել A+ մակարդակի գնահատականի։
Սակայն կարևոր է նշել, որ սա Կազարյանի սեփական գնահատականն ու մեթոդաբանությունն էր, ոչ թե միջազգային վարկանիշային գործակալությունների կողմից Հունաստանին տրված պաշտոնական վարկանիշը։
Տասնյակ միլիոններ՝ սեփական հաշվարկային մեթոդի վրա
Կազարյանի խոսքով՝ իր մոտեցումը մշակելու համար նա ծախսել է տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ։
Նրա նպատակն էր ցույց տալ, որ պետական ֆինանսների գնահատման մեջ կարող են լինել մեծ տարբերություններ՝ կախված նրանից, թե ինչ հաշվապահական սկզբունքներ են կիրառվում։
Այդ գաղափարը նա փորձել էր դարձնել նաև հրապարակային քննարկման թեմա՝ ֆինանսավորելով «Greece A+» քարոզարշավը միջազգային խոշոր լրատվամիջոցներում։
Ներդրողից՝ քաղաքականության քննարկումների մասնակից
Կազարյանի մասնակցությունը Հունաստանի պարտքային ճգնաժամին միայն պարտատոմսերի գնումով չէր սահմանափակվում։
Ճգնաժամի ընթացքում նա հանդիպել է Հունաստանի ֆինանսների նախարարների, Բեռլինի քաղաքական որոշում կայացնողների, Եվրոպական կենտրոնական բանկի ներկայացուցիչների և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի տնտեսագետների հետ։
Այսինքն՝ նրա ներդրումը աստիճանաբար վերածվել էր նաև լայն քննարկման՝ ինչպես պետք է գնահատել պետական պարտքը և ինչ չափանիշներով պետք է դատել ճգնաժամի մեջ հայտնված երկրի ֆինանսական վիճակը։
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
70 մլն-ից մինչև 70 մլրդ․ ինչպե՞ս Հուն Կիմը կառուցեց Ուոլ Սթրիթի նոր միլիարդանոց բիզնեսը