2026 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ Հայաստանի պետական պարտքը կազմել է 5.116 տրլն դրամ կամ $13.901 մլրդ։ 2025 թվականի վերջի համեմատ պարտքը դրամային արտահայտությամբ նվազել է 186.8 մլրդ դրամով կամ 3.5%-ով։ Սակայն դոլարային արտահայտությամբ պարտքը գրեթե չի փոխվել․ նվազումը կազմել է ընդամենը $5.1 մլն կամ 0.04%։
Այս մասին BanksNews.am-ը տեղեկանում է 2026 թվականի առաջին կիսամյակում Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի կատարման ընթացքի վերաբերյալ տեղեկանքն ուսումնասիրելիս:
Այսինքն՝ «պետական պարտքը նվազել է 3.5%-ով» ցուցանիշն ամբողջ պատկերը չի ներկայացնում․ պարտքի դոլարային արժեքը փաստացի մնացել է գրեթե նույն մակարդակում։
Պետական պարտքի գրեթե ամբողջ ծավալը կառավարության պարտքն է։
| Ցուցիչ | 30.06.2026 |
|---|---|
| Պետական պարտք | 5.116 տրլն դրամ |
| Դոլարային համարժեք | $13.901 մլրդ |
| Կառավարության պարտք | 5.113 տրլն դրամ |
| Համայնքների պարտք | 3.1 մլրդ դրամ |
| Արտաքին պարտք | 2.440 տրլն դրամ |
| Ներքին պարտք | 2.677 տրլն դրամ |
Կառավարության պարտքի կշիռը ընդհանուր պետական պարտքում կազմել է 99.9%, համայնքներինը՝ ընդամենը 0.1%։
Արտաքին պարտքն աճել է
Պարտքի ներսում միաժամանակ հակառակ ուղղությամբ շարժվող գործընթացներ են եղել։
2025 թվականի վերջի համեմատ Հայաստանի արտաքին պետական պարտքն աճել է $81.4 մլն-ով կամ 1.2%-ով։ Դրա կշիռը ընդհանուր պարտքի կառուցվածքում բարձրացել է 47.1%-ից մինչև 47.7%։
Միաժամանակ ներքին պետական պարտքը նվազել է 129.8 մլրդ դրամով կամ 4.6%-ով, իսկ դրա մասնաբաժինը՝ 52.9%-ից մինչև 52.3%։
Այսպիսով, ընդհանուր պարտքի նվազման ֆոնին պարտքի կառուցվածքը որոշ չափով տեղաշարժվել է դեպի արտաքին պարտք։
Ամենաուշագրավ տարբերությունն այն է, որ պարտքը դրամով նվազել է շատ ավելի արագ, քան դոլարով:
2025 թվականի վերջում պետական պարտքը կազմում էր 5.303 տրլն դրամ կամ $13.906 մլրդ, իսկ վեց ամիս անց՝ 5.116 տրլն դրամ կամ $13.901 մլրդ։
Այսինքն՝ դրամով պարտքը պակասել է շուրջ 187 մլրդ դրամով, մինչդեռ դոլարով՝ ընդամենը $5.1 մլն-ով։
Պատճառն այն է, որ դրամային և դոլարային ցուցանիշները կախված են ոչ միայն նոր պարտք ներգրավելուց կամ մարումներից, այլև փոխարժեքից։ Հետևաբար պարտքի դրամային արժեքի 3.5% նվազումը չի նշանակում, որ Հայաստանի արտաքին պարտավորությունները նույն չափով են կրճատվել։
Առաջին կիսամյակում արտաքին վարկերի գծով իրականացվել է ընդամենը $9.9 մլն մասհանում, մինչդեռ մայր գումարի մարումները կազմել են $191.7 մլն։
Ներքին շուկայում ևս ծավալուն գործառնություններ են եղել․
- պետական գանձապետական պարտատոմսերի տեղաբաշխումները կազմել են 348 մլրդ դրամ,
- մուտքերը՝ 351.7 մլրդ դրամ,
- մայր գումարի մարումներն ու հետգնումները՝ 350.8 մլրդ դրամ։
Այս թվերը ցույց են տալիս, որ տարվա առաջին կեսին պետությունը միաժամանակ մեծ ծավալով և՛ նոր պարտք է ներգրավել, և՛ նախկին պարտավորություններ է մարել։
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
Պետական պարտքի կառուցվածքային տեղաշարժերը. ինչի՞ մասին են հուշում մայիսյան տվյալները. ԻՆՖՈԳՐԱՖԻԿԱ
Հայաստանն ունի $2 մլրդ-ի եվրոպարտատոմսեր
2026 թվականի հունիսի վերջին շրջանառության մեջ գտնվող արտարժութային պետական պարտատոմսերի ընդհանուր ծավալը կազմել է $2 մլրդ և նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ չի փոխվել։
Դրանց կառուցվածքն է՝
| Մարման տարի | Ծավալ | Արժեկտրոն |
|---|---|---|
| 2029 | $500 մլն | 3.95% |
| 2031 | $750 մլն | 3.6% |
| 2035 | $750 մլն | 6.75% |
Հատկապես առանձնանում է 2035 թվականին մարվող $750 մլն թողարկումը՝ 6.75% արժեկտրոնային տոկոսադրույքով, որն էապես ավելի բարձր է նախորդ երկու թողարկումների տոկոսադրույքներից։
Չնայած արտաքին պարտքի մասնաբաժնի որոշ աճին՝ ներքին պարտքը դեռ գերակշռում է՝ կազմելով պետական պարտքի 52.3%-ը։
Կառավարության ներքին պարտքի հիմնական մասը՝ մոտ 2.471 տրլն դրամ, ռեզիդենտների կողմից ձեռք բերված գանձապետական պարտատոմսերն են։
Սա նշանակում է, որ պետական պարտքի զգալի մասը ֆինանսավորվում է հենց Հայաստանի ներքին ֆինանսական շուկայից։
Այսպիսով՝ Հայաստանի պետական պարտքը դրամով նվազել է 3.5%-ով, սակայն դոլարային արտահայտությամբ փաստացի մնացել է նույն մակարդակում, իսկ արտաքին պարտքի կշիռն ավելացել է։