Հայաստանում օգտատերերն արդեն ակտիվորեն օգտագործում են կրիպտոարժույթները փոխանցումների, խնայողությունների և ներդրումների համար, սակայն դեռևս զգուշավոր են շուկայի ընդհանուր գնահատման հարցում, իսկ կրիպտոակտիվների նկատմամբ կայուն վստահությունը դեռ ձևավորման փուլում է։ Միևնույն ժամանակ, հարցվածների գրեթե տասից ինը վստահ են, որ թվային ակտիվները կդառնան ապագայի ֆինանսական համակարգի մաս։ Այս մասին են վկայում Հայաստանում Binance-ի օգտատերերի շրջանում անցկացված հարցման արդյունքները։ Հետազոտությունն անցկացվել է 2026 թվականի օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին, որին մասնակցել է ավելի քան 100 հարցվող Հայաստանի տարբեր մարզերից։
Հետաքրքրության դինամիկան արագ աճում է
Հետազոտության առանցքային արդյունքներից մեկը շուկայի նկատմամբ հետաքրքրության արտահայտված դրական դինամիկան է։ Ընդհանուր առմամբ, հարցվածների 77,1%-ը նշել է Հայաստանում կրիպտոարժույթների նկատմամբ հետաքրքրության աճ, ընդ որում՝ 22,9%-ն այդ աճը բնութագրել է որպես զգալի։
Նմանատիպ միտում նկատվում է նաև օգտատերերի վարքագծում․ հարցվածների 57,3%-ը հայտնել է, որ վերջին երկու տարվա ընթացքում ավելացրել է կրիպտոարժույթների անձնական օգտագործումը։
Գործնական կիրառման հիմնական ուղղությունները
Հարցման տվյալները ցույց են տալիս, որ լսարանի հետաքրքրությունն ավելի ու ավելի է կենտրոնանում գործնական ֆինանսական խնդիրների լուծման վրա։ Այն նպատակների շարքում, որոնց համար հարցվածներն օգտագործում են կամ նախատեսում են օգտագործել կրիպտոարժույթներ (հարցը ենթադրում էր մի քանի պատասխանի ընտրություն), առաջատար են միջազգային փոխանցումները (56,3%) և ներդրումները/թրեյդինգը (55,2%)։ Դրանց հաջորդում են խնայողությունների կուտակումը (45,8%) և ապրանքների ու ծառայությունների դիմաց վճարումները (42,7%)։ Ավելի քիչ տարածված, բայց նկատելի կիրառման ուղղություններ են սթեյքինգը և DeFi-ն (18,8%), ինչպես նաև գնաճից պաշտպանությունը (19,8%)։
Եթե դիտարկենք միայն մեկ առաջնահերթ նպատակ, միջազգային փոխանցումները կրկին զբաղեցնում են առաջին տեղը (33,3%), որոնց հաջորդում են ապրանքների և ծառայությունների դիմաց վճարումները (24%) և ներդրումները (22,9%)։
Հարցվածների անձնական ֆինանսների կառուցվածքում կրիպտոարժույթներն առավել հաճախ կատարում են լրացուցիչ եկամտի աղբյուրի դեր (34,4%), մինչդեռ 18,8%-ի համար դրանք արդեն միջոցների հիմնական աղբյուրն են։
Ինչի հետ են օգտատերերը կապում կրիպտոարժույթները
Կրիպտոարժույթների նկատմամբ անձնական ընկալումը գնահատելիս հարցվածների 27,1%-ն առաջին հերթին դրանք կապել է ազատության և անկախության հետ, 22,9%-ը՝ ներդրումների, 21,9%-ը՝ արագ եկամուտ ստանալու հնարավորության հետ։
Միայն մասնակիցների 10,4%-ն է կրիպտոարժույթներն առաջին հերթին կապում ռիսկի կամ խարդախության հետ, ինչը վկայում է թվային ակտիվների նկատմամբ հիմնականում դրական անձնական ընկալման մասին՝ շուկայի նկատմամբ դեռևս զուսպ ինստիտուցիոնալ վստահության պայմաններում։
Խոչընդոտներն ու փոփոխությունների պահանջարկը
Կրիպտոարժույթների առավել ակտիվ օգտագործման գլխավոր խոչընդոտը հարցվածները համարել են գիտելիքների պակասը (38,5%)։ Դրան հաջորդում են շուկայի ռիսկերն ու անկայունությունը (27,1%)։ Զգալիորեն պակաս կարևոր գործոն է համարվել խարդախության բախվելու ռիսկը (6,3%)։
Համապատասխանաբար ձևավորվել է նաև փոփոխությունների նկատմամբ պահանջարկը։ Շուկայի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնումն առաջին տեղում է (28,1%), որին հաջորդում են ավելի հստակ կարգավորումը (18,8%), ինտերֆեյսների պարզեցումը (16,7%), անվտանգության մակարդակի բարձրացումը (15,6%) և միջնորդավճարների նվազեցումը (12,5%)։
Կրիպտոարժույթների շուկայի զարգացումն արագացնող կարևոր գործոններից մեկը, ըստ հարցվածների, հասկանալի կարգավորումն է (29,2%), որն առաջ է անցել օգտատերերի փորձառության պարզեցումից (20,8%) և ինստիտուցիոնալ ընդունումից (18,8%)։
Առաջիկա հինգ տարիների ակնկալիքները
Չնայած շուկայի ներկայիս վիճակի զուսպ գնահատականին՝ դրա հետագա զարգացման վերաբերյալ հարցվածների ակնկալիքները շարունակում են արտահայտված դրական մնալ։
Ընդհանուր առմամբ, հարցվածների 83,3%-ը կարծում է, որ առաջիկա 3–5 տարիների ընթացքում կրիպտոարժույթներն ավելի լայն տարածում կստանան Հայաստանում, իսկ 89,6%-ը համոզված է, որ թվային ակտիվներն ամբողջությամբ կամ մասամբ կդառնան ապագայի ֆինանսական համակարգի մաս։
Հինգ տարի անց կրիպտոարժույթների առավել զանգվածային կիրառման ուղղություն հարցվածներն ամենից հաճախ նշում են վճարումները (34,4%), այնուհետև՝ խնայողությունները (28,1%) և փոխանցումները (16,7%)։
Միևնույն ժամանակ, հարցվածների 42,7%-ն ակնկալում է, որ նշված ժամանակահատվածում կրիպտոարժույթները կդառնան իրենց առօրյա կյանքի մաս։ Մասնակիցների կարծիքով՝ առավել դինամիկ զարգացող ուղղությունների շարքում առաջատար են վճարումներն ու փոխանցումները (54,2%), ինչպես նաև NFT-ների և մետավերսների (42,7%) ու GameFi-ի (41,7%) ոլորտները։
«Հայաստանը թվային ակտիվների և դրանց գործնական կիրառման նկատմամբ ակտիվ հետաքրքրություն ունեցող շուկա է։ Մենք տեսնում ենք, որ օգտատերերի համար կարևոր են ոչ միայն ներդրումային հնարավորությունները, այլև փոխանցումների, վճարումների և խնայողությունների համար հարմար լուծումները։ Binance-ը կշարունակի զարգացնել իր պրոդուկտների և կրթական ռեսուրսների հասանելիությունը երկրում՝ արձագանքելով այս պահանջներին և աջակցելով ժամանակակից թվային ֆինանսական էկոհամակարգի ձևավորմանը», – նշել է Binance-ի տարածաշրջանային ղեկավար Կիրիլ Խոմյակովը։
Եզրակացություն
Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի կրիպտոարժույթների շուկան գտնվում է սկզբնական ծանոթությունից դեպի թվային ակտիվների գործնական կիրառման անցման փուլում՝ առօրյա ֆինանսական խնդիրների լուծման նպատակով։
Միևնույն ժամանակ, շուկայի նկատմամբ վստահության ներկայիս մակարդակի և դրա ապագայի վերաբերյալ բարձր ակնկալիքների միջև պահպանվող տարբերությունը մատնանշում է աճի հստակ ուղղություններ՝ հասկանալի կարգավորում, համակարգված ֆինանսական կրթություն և օգտատերերի ինտերֆեյսների պարզեցում։
Հենց այս գործոններն են հարցվածները համարում երկրում կրիպտոարդյունաբերության հետագա զարգացման համար որոշիչ։