Սովորական լոլիկը կարող է ազդել ուղեղի աշխատանքի վրա, և դրա համար պատասխանատու կարող է լինել հզոր հակաօքսիդանտ լիկոպենը։
Իսպանացի հետազոտողները ուսումնասիրել են լոլիկի ազդեցությունը միջին տարիքի անհատների ճանաչողական գործառույթի վրա: Մասնակիցները, որոնք երեք ամիս շարունակ օրական սպառել են 35 գրամ լոլիկի մածուկ՝ մի փոքր ավելի, քան երկու ճաշի գդալ, ցույց են տվել բարելավված ընտրողական ուշադրություն և ասոցիատիվ հիշողություն՝ երկու անկապ առարկաների, ինչպիսիք են անունը և դեմքը, միջև կապը հիշելու ունակություն։
«Որքանով տեղյակ ենք, սա առաջին կլինիկական ուսումնասիրությունն է, որը կապում է հակաօքսիդանտ լիկոպենի մակարդակի փոփոխությունները ուղեղի ֆունկցիոնալ կապի փոփոխությունների հետ», – նշում են Antioxidants ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության հեղինակները։
Ուսումնասիրությանը մասնակցել են 42 առողջ մեծահասակներ: Նրանք բաժանվել են երկու խմբի. մեկը ստացել է լոլիկի մածուկ, իսկ մյուսը՝ սահմանափակվել լիկոպենով հարուստ սննդամթերքներով, այդ թվում՝ լոլիկով, ձմերուկով, պապայայով, գրեյպֆրուտով և գուավայով։
Բոլոր մասնակիցները ենթարկվել են ճանաչողական թեստեր, իսկ 14-ը լրացուցիչ ենթարկվել են ուղեղի սկանավորման։ Այս սկանավորումները բացահայտել են ուղեղի խոշոր ցանցերի միջև կապերի հնարավոր փոփոխություններ։
Լոլիկի մածուկի խումբը ոչ միայն ուներ լիկոպենի, այլև BDNF-ի՝ ուղեղից ստացված նեյրոտրոֆիկ գործոնի (BDNF) բարձր մակարդակ, որը սպիտակուց է և օգնում է նեյրոններին աճել, կապեր ձևավորել և աջակցել նեյրոպլաստիկությանը և հիշողությանը։
Սկանավորումները նաև բացահայտել են ուշադրության և ճանաչողական գործառույթի համար պատասխանատու ուղեղի հատվածների գործունեության փոփոխություններ։ Հետազոտողները ենթադրում են, որ լոլիկի օգտագործումը կարող է նպաստել ուղեղի խոշոր ցանցերի ֆունկցիոնալ վերակազմակերպմանը՝ բարձրացնելով դրանց արդյունավետությունը և հարմարվողականությունը։
Գիտնականները նաև հայտնաբերել են լիկոպենի ընդունման, BDNF մակարդակի և ուղեղի կապի փոփոխությունների միջև զուգահեռ կապ, որը կարող է վկայել «ուղեղի ֆունկցիոնալ վերակազմակերպման մասին լոլիկի օգտագործումից հետո»։
Հետազոտողները ընդգծում են, որ դեռևս հնարավոր չէ եզրակացնել, որ լիկոպենն է ազդեցության պատճառը։ Լոլիկը պարունակում է բազմաթիվ վիտամիններ և այլ հակաօքսիդանտներ, որոնք նույնպես կարող էին ազդել արդյունքների վրա։
Լիկոպենն ինքնին նախկինում կապված է եղել որոշակի հիվանդությունների, այդ թվում՝ շագանակագեղձի և թոքերի քաղցկեղի, ինչպես նաև սրտանոթային և լյարդի հիվանդությունների ավելի ցածր ռիսկի հետ։
Այս ուսումնասիրությունը չի ապացուցում պատճառահետևանքային կապը կամ չի հաստատում, որ լոլիկն ուղղակիորեն բարելավում է ուղեղի գործառույթը։