OP29՝ Ադրբեջանում, COP17՝ Հայաստանում․ համեմատություն և տարբերություն։
2024 թվականին Ադրբեջանում անցկացված COP29-ի առաջնորդների գագաթնաժողովին, ըստ ՄԱԿ-ի տվյալների, մասնակցել է ավելի քան 80 պետության և կառավարության ղեկավար։
Հայաստանում անցկացվող COP17-ի առաջնորդների գագաթնաժողովի շրջանակում, մինչ այժմ հրապարակված պաշտոնական տեղեկությունների համաձայն, մեր երկրում տեսնում ենք հիմնականում տարածաշրջանի երկրների առաջնորդների մասնակցություն՝ Ղազախստանի, Տաջիկստանի, Ղրղզստանի, Թուրքմենստանի և Իրանի նախագահների, ինչպես նաև Վրաստանի վարչապետի մասնակցությամբ։ Ժամանել էին նաև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը,
Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Լուիզ Մուշիկիվաբոն,
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Խալեդ Էլ Էնանին։
Իհարկե, պետք է հաշվի առնել, որ COP29-ը նվիրված էր կլիմայի փոփոխությանը և կլիմայական ֆինանսավորմանը, իսկ COP17-ը՝ կենսաբազմազանության պահպանությանը։ Միջոցառումների բնույթը, քաղաքական օրակարգն ու միջազգային շահերի շրջանակը տարբեր են։ Հետևաբար, միայն առաջնորդների թվով դրանց ամբողջական համեմատություն անելը ճիշտ չի լինի։
Բայց մի կարևոր հարց մնում է։
Ինչո՞ւ է ադրբեջանի COP29-ին հաջողվել համախմբել աշխարհի տասնյակ պետությունների առաջին դեմքերին, իսկ Հայաստանի COP17-ի առաջնորդների գագաթնաժողովի շուրջ միջազգային ներկայացվածությունն առայժմ ավելի սահմանափակ է թվում։
Այս հարցին պատասխանելու համար պետք է իմանալ՝ քանի երկրի ղեկավար էր հրավիրվել, քանիսն էին հաստատել մասնակցությունը, և ինչ պատճառներով որոշ առաջնորդներ չեկան։ Առանց այս տվյալների՝ ճիշտ չի լինի շտապ եզրակացություններ անել։
Կա նաև մեկ այլ՝ ոչ պակաս կարևոր հարց։
Հայաստանում այսպիսի միջազգային միջոցառման կազմակերպումը պահանջում է զգալի պետական միջոցներ։ Իսկ երբ ծախսվում են տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ, հասարակությունն իրավունք ունի իմանալու՝ ինչի վրա են դրանք ծախսվել և ինչ արդյունք է ակնկալվում։
Միջազգային միջոցառումը չպետք է ավարտվի միայն հյուրերի ընդունելությամբ, պաշտոնական ելույթներով ու գեղեցիկ լուսանկարներով։ Այն պետք է վերածվի Հայաստանի համար իրական հնարավորության՝ նոր համագործակցության, ներդրումների, միջազգային ճանաչելիության և երկարաժամկետ բնապահպանական ծրագրերի տեսքով։
Միջոցառման հաջողությունը միայն հրավիրվածների թվով չի որոշվում, բայց միջազգային առաջնորդների մասնակցությունն էլ անտեսելու ցուցանիշ չէ։
Գուցե միջոցառումների բնույթն է մասշտաբայնության հիմնական ցուցիչը, բայց այնուամենայնիվ մեր հարևանին վստահվել է ավելի լուրջ միջոցառում, եթե կարելի այդպես ասել։ Եվ գոնե հուսանք և սպասենք, որ Հայաստանում կտեսնենք մեծ մասնակցություն գոնե։
Արման Մարտիրոսյան