Վերջին տարիներին արհեստական բանականությունը դարձել է համաշխարհային տնտեսության ամենաարագ զարգացող ուղղություններից մեկը։ Խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունները միլիարդավոր դոլարներ են հատկացնում տվյալների կենտրոնների կառուցմանը, նոր չիպերի ձեռքբերմանը և ավելի հզոր համակարգերի ստեղծմանը։ Սակայն ներդրողների շրջանում աստիճանաբար ուժեղանում է մի հարց՝ արդյոք այս ներդրումները բավարար եկամուտ կապահովեն։
Հոկտեմբերի 20-ին Financial Times-ը ուշադրություն է հրավիրել հենց այս խնդրի վրա՝ նշելով, որ արհեստական բանականության հետ կապված ընկերությունների շուրջ ֆինանսական շուկաներում անորոշությունն աճում է։ Ներդրողները սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել այդ ընկերությունների պարտքային ռիսկերին՝ մտահոգվելով, որ տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման ծախսերը կարող են ավելի արագ աճել, քան դրանցից ստացվող եկամուտները։
Միլիարդավոր դոլարների ներդրումներ, բայց ո՞վ է վճարելու հաշիվը
Արհեստական բանականության զարգացումը պահանջում է ոչ միայն ծրագրային լուծումներ, այլև հսկայական ֆիզիկական ենթակառուցվածքներ։ Տվյալների կենտրոնները մեծ քանակությամբ էլեկտրաէներգիա են սպառում, պահանջում են թանկարժեք սարքավորումներ և շարունակական տեխնիկական սպասարկում։
Այս պայմաններում տեխնոլոգիական ընկերությունների համար կարևոր է ոչ միայն ստեղծել ավելի հզոր համակարգեր, այլև ապացուցել, որ դրանցից ստացվող եկամուտները կարդարացնեն ներդրված գումարները։
Financial Times-ի տեխնոլոգիական մեկնաբան Ռիչարդ Ուոթերսի գնահատմամբ՝ տվյալների կենտրոնների կառուցման տեմպերը որոշ դեպքերում առաջ են անցնում պահանջարկից, իսկ եկամուտների աճը դեռևս բավարար չէ կատարված ներդրումների ամբողջական փոխհատուցումն ապահովելու համար։
Խնդիրն ավելի է բարդանում, երբ ընկերությունները նոր նախագծերը ֆինանսավորում են պարտքով։ Բարձր տոկոսադրույքների պայմաններում այդպիսի ներդրումները կարող են ավելի թանկ արժենալ, իսկ սպասվածից ցածր եկամուտները՝ մեծացնել ֆինանսական ճնշումը։
Արդյոք կրկնվում է dot-com-ի պատմությունը
Համացանցային ընկերությունների շուրջ 1990-ականների վերջին ձևավորված ներդրումային բումը հաճախ հիշատակվում է որպես օրինակ, թե ինչպես կարող են տեխնոլոգիական մեծ սպասումները հանգեցնել շուկայի չափազանցված գնահատումների։
Այդ ժամանակ բազմաթիվ ընկերությունների արժեքը բարձրանում էր՝ հիմնվելով ապագա աճի խոստումների վրա, սակայն դրանցից ոչ բոլորն էին կարողանում ստեղծել կայուն բիզնես մոդել։ 2000 թվականին սկսված անկումը ծանր հարված հասցրեց ոլորտի բազմաթիվ ընկերությունների։
Արհեստական բանականության ներկայիս զարգացումը նույնական չէ այդ պատմությանը։ Այսօր ոլորտում գործում են խոշոր ընկերություններ, որոնք ունեն իրական եկամուտներ, հաճախորդներ և զարգացած ենթակառուցվածքներ։ Բացի այդ, արհեստական բանականությունն արդեն կիրառվում է ծրագրավորման, արտադրության, ֆինանսների, կրթության և բազմաթիվ այլ ոլորտներում։
Այնուամենայնիվ, տեխնոլոգիայի օգտակար լինելը դեռ չի նշանակում, որ դրա շուրջ գործող յուրաքանչյուր ընկերության գնահատականը հիմնավորված է։ Շուկայի հիմնական հարցն այն է, թե ներդրումների ինչ մասն է վերածվելու երկարաժամկետ և կայուն շահույթի։
Այս շաբաթը կարող է կարևոր լինել տեխնոլոգիական հսկաների համար
Ներդրողների ուշադրությունն այժմ կենտրոնացած է նաև խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների ֆինանսական արդյունքների վրա։ Դրանց հրապարակումները կարող են ցույց տալ, թե որքանով են արհեստական բանականության զարգացման ծախսերն արդեն արտացոլվում եկամուտներում և արդյոք ընկերությունները պատրաստ են շարունակել նույն ծավալի ներդրումները։
Հատկապես կարևոր է հասկանալ՝ արդյոք արհեստական բանականության ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկը բավարար է տվյալների կենտրոնների և հաշվողական հզորությունների արագ ընդլայնումն արդարացնելու համար։
Եթե եկամուտներն աճեն ներդրումների հետ համադրելի տեմպերով, ոլորտը կարող է շարունակել զարգանալ՝ ամրապնդելով իր դիրքերը համաշխարհային տնտեսության մեջ։ Հակառակ դեպքում շուկան կարող է վերագնահատել ընկերությունների արժեքը, իսկ ներդրումային որոշումները՝ դառնալ ավելի զգուշավոր։
Ի՞նչ կարող է սա նշանակել սովորական մարդկանց համար
Արհեստական բանականության ոլորտում հնարավոր ֆինանսական խնդիրները միայն խոշոր ներդրողների հարցը չեն։ Դրանք կարող են անդրադառնալ աշխատաշուկայի, տեխնոլոգիական ծառայությունների գների և ընկերությունների՝ նոր աշխատակիցներ ընդունելու որոշումների վրա։
Միևնույն ժամանակ, ոլորտի զարգացումը կարող է բարձրացնել արտադրողականությունը, նվազեցնել որոշ աշխատանքների կատարման ծախսերը և նոր մասնագիտությունների պահանջարկ ստեղծել։ Հետևաբար, նույնիսկ ներդրումային հնարավոր անկման դեպքում արհեստական բանականության տեխնոլոգիաները պարտադիր չէ, որ կորցնեն իրենց նշանակությունը։
Այս պահին վաղ է պնդել, որ շուկան անպայման կանգնած է նոր ճգնաժամի առաջ։ Սակայն ներդրողների աճող անհանգստությունը ցույց է տալիս, որ ոլորտի համար սկսվում է կարևոր փուլ․ տեխնոլոգիական հնարավորություններն այլևս բավարար չեն լինելու, և ընկերությունները ստիպված են լինելու ապացուցել նաև դրանց տնտեսական արդյունավետությունը։