Սև ռնգեղջյուրները հայտնի են իրենց ագրեսիվությամբ. նրանք հարձակվում են ոչ միայն մարդկանց, այլև իրենց ցեղակիցների վրա։ Այլ ռնգեղջյուրների հետ կռիվներում ստացած վնասվածքները հաճախ դառնում են նրանց մահվան պատճառը։ Սակայն նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ, չնայած միայնակ ապրելու հակմանը, այս կենդանիներն ունակ են պահպանելու կայուն սոցիալական կապեր։ Այդ հարաբերությունները հաշվի առնելը կարող է բարձրացնել տեսակի պահպանման ծրագրերի արդյունավետությունը։
Հետազոտության մասին հոդվածը հրապարակվել է Oikos էկոլոգիական ամսագրում։
Բնության պահպանության միջազգային միության (ԲՊՄՄ) տվյալներով՝ 2024 թվականին Աֆրիկայում հաշվվում էր շուրջ 6 788 սև ռնգեղջյուր։ Նույն տարի որսագողերը սպանել են 516 ռնգեղջյուր, որոնց 81 տոկոսը՝ Հարավային Աֆրիկայում։
Տեսակի պահպանման կարևորագույն միջոցներից մեկը կենդանիների վերաբնակեցումն է։ Գոյություն ունեցող պոպուլյացիաներից նրանց տեղափոխում են այլ խմբեր՝ գենետիկական բազմազանությունը բարելավելու նպատակով, կամ նոր տարածքներ, որտեղ զրոյից պոպուլյացիաներ են ձևավորում։ Սակայն տեղաբնակ և նոր բերված ռնգեղջյուրների, ինչպես նաև միասին վերաբնակեցված կենդանիների միջև ագրեսիան կարող է նման գործողությունները ռիսկային դարձնել։
Պրետորիայի համալսարանի հետազոտողները վերլուծել են 542 սև ռնգեղջյուրների վերաբերյալ 69 920 դիտարկում՝ կատարված Հարավային Աֆրիկայում այս տեսակի տարածման արեալի ընդլայնման նախագծին մասնակցող 14 արգելոցներում։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ կենդանիներն իսկապես ժամանակի մեծ մասն անցկացնում են միայնակ, բայց պարբերաբար խմբեր են կազմում և ավելի հաճախ փոխազդում են այն ցեղակիցների հետ, որոնց արդեն ճանաչում են։
Դեպքերի 69,2 տոկոսում արգելոցների աշխատակիցները դիտարկել են միայնակ ռնգեղջյուրների։ Դիտարկումների ևս 22,7 տոկոսը բաժին է ընկել զույգերին՝ հիմնականում մայրերին ու նրանց ձագերին։ Մնացած 8,1 տոկոս դեպքերում կենդանիները եղել են երեքից յոթ առանձնյակից կազմված խմբերում։
Ընդ որում՝ հասուն էգերն ավելի շատ սոցիալական կապեր են ունեցել, քան տարիքային և սեռային մյուս խմբերի ներկայացուցիչները։ Նրանք ավելի հաճախ հանդիպել են այլ էգերի հետ, մինչդեռ արուները մի փոքր ավելի հաճախ մնացել են արուների կողքին։ Այս օրինաչափությունը հատկապես նկատելի է եղել այն ձագերի շրջանում, որոնք դեռ չէին առանձնացել մայրերից։
Վերլուծությունը նաև ցույց է տվել, որ անծանոթ, ազգակցական կապ չունեցող առանձնյակների հետ չափազանց հաճախակի շփումները նվազեցնում են ձագերի երկարաժամկետ գոյատևման հավանականությունը։ Հավանաբար, դա կապված է պոտենցիալ ագրեսիվ կենդանիների հետ կրկնվող փոխազդեցությունների հետևանքով առաջացող սթրեսի հետ։ Բացի այդ, հասուն ռնգեղջյուրները, որոնք ավելի հաճախ էին շփվում արուների հետ, ունեցել են գոյատևման համեմատաբար ավելի ցածր ցուցանիշներ։ Գիտնականները ենթադրում են, որ արուներն ավելի մեծ վտանգ են ներկայացնում տեսակակիցների համար, քանի որ պաշտպանում են իրենց բազմացման տարածքները։
Հետազոտողների կարծիքով՝ սև ռնգեղջյուրների միայնակ կենսակերպը մասամբ բացատրվում է ագրեսիվությամբ, սակայն կենդանիները կարող են նվազեցնել բախումների վտանգը՝ նախապատվություն տալով ծանոթ առանձնյակներին և խուսափելով հասուն արուներից։
Ընկալումը, թե ինչպես են այս կենդանիները փոխազդում միմյանց հետ, կարող է կարևոր գործիք դառնալ նրանց պահպանման համար։