Մենք բոլորս հասկանում ենք, որ Հայաստանի շրջաններից մեկը՝ Սյունիքը, ձեռք է բերել համաշխարհային աշխարհաքաղաքական նշանակություն, քանի որ այն տարածաշրջան է՝ մեծ տրանզիտային ներուժով։ Այլ կերպ ասած՝ սա տարածք է, որը գերտերությունների համար հետաքրքրություն է ներկայացնում իրենց տնտեսական, առևտրատնտեսական և տրանզիտային նախագծերի իրականացման տեսանկյունից։ Այս մասին հայտարարել է «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցության փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյան-ը՝ կուսակցության նախընտրական ծրագրի ներկայացման ժամանակ։
Նրա խոսքով՝ ներկայումս տարածաշրջանի շուրջ ընթանում է լուրջ պայքար, որը Հայաստանի իշխանությունները՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, փորձում են լուծել TRIPP նախագծի միջոցով, որը նա մեկնաբանում է որպես այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» փաստացի առաջմղում։ Այս մոդելի դեպքում, ըստ Զուրաբյանի, Հայաստանը վտանգում է կորցնել տարածքի ինքնիշխան վերահսկողության զգալի մասը։
Նա նշել է, որ հունվարի 14-ին ստորագրված հուշագրի համաձայն՝ այն գոտին, որտեղ նախատեսվում է երթուղու կառուցումը, 99 տարով փոխանցվում է TRIPP Development ընկերության բացառիկ կառավարմանը, որի բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթը, նրա խոսքով, կարող է պատկանել ԱՄՆ կառավարությանը։
Զուրաբյանը պնդում է, որ նման սցենարի իրականացման դեպքում Հայաստանը փաստացի զրկվում է տվյալ տարածքում ենթակառուցվածքների ինքնուրույն զարգացման հնարավորությունից, այդ թվում՝ երկաթուղային կապերի կառուցումից, քանի որ ակտիվների կառավարումն ու հիմնական որոշումների ընդունումը դուրս են մնալու ազգային իրավազորությունից։
Նա դա համարել է երկրորդ ռազմավարական մարտահրավեր, որի նկատմամբ, իր կարծիքով, Հայաստանի քաղաքական ուժերը համարժեք արձագանք չեն ցուցաբերում։ Որպես այլընտրանք նա ներկայացրել է «TRIPP + BRICS» հայեցակարգը՝ առաջարկելով ստեղծել ոչ թե միջանցք, այլ «Զանգեզուրի հանգույց», որը կկարողանա հաշվի առնել տարբեր աշխարհաքաղաքական դերակատարների շահերը։
Այս մոդելով Սյունիքը պետք է գործի որպես բազմավեկտոր տրանզիտային գոտի, այլ ոչ միայն արևելք–արևմուտք ուղղությամբ, որը, ըստ նրա, առաջին հերթին սպասարկում է որոշ արտաքին դերակատարների շահերը։ Հակառակ դեպքում, Զուրաբյանի գնահատմամբ, Հայաստանը կդառնա արտաքին տրանզիտային ուղիներից ուժեղ կախվածության վիճակում։
Նա նաև նշել է, որ առաջարկվող մոտեցումը թույլ կտա Հայաստանին իրականացնել սեփական «դարի գործարքը», նման այն գործարքին, որը, իր խոսքով, Ադրբեջանը կնքել է 1994 թվականին նավթային ոլորտում։ Ներկայիս պայմաններում, նրա գնահատմամբ, խոսքը տարածաշրջանի ռազմավարական տրանզիտային ակտիվի համար պայքարի մասին է։
Առաջարկվող հայեցակարգում առանցքային է Հյուսիս–Հարավ տրանսպորտային միջանցքի զարգացումը, ներառյալ Հայաստանի և Իրանի միջև երկաթուղային կապի կառուցումը։ Զուրաբյանի կարծիքով՝ սա կարող է Հայաստանը և Վրաստանը դարձնել տրանզիտային հանգույց Սև ծովի և Պարսից ծոցի միջև, ինչպես նաև ապահովել հասանելիություն Հնդկական օվկիանոսի նավահանգիստներին՝ այդ թվում Բենդեր-Աբասին և Չաբահարին։
Նրա խոսքով՝ այս նախագծերի իրականացումը կնվազեցնի ապրանքների գները ներքին շուկայում, կբարելավի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը և կբարձրացնի հայկական արտադրանքի մրցունակությունը Գլոբալ Հարավի շուկաներում։
Զուրաբյանը առանձին ընդգծել է գլոբալ տնտեսական գործընթացների տեղաշարժը դեպի Ասիայի և Գլոբալ Հարավի երկրներ՝ ներառյալ Հնդկաստանը, Չինաստանը, Ինդոնեզիան և Վիետնամը, և ընդգծել է Հայաստանի ինտեգրման անհրաժեշտությունը այդ տնտեսական շղթաներին։
Երրորդ ռազմավարական մարտահրավերը նա համարել է տնտեսական և էներգետիկ անվտանգությունը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանի ներկայիս տնտեսական կայունությունը մեծապես հիմնված է համեմատաբար էժան գազի մատակարարումների վրա, սակայն գլոբալ էներգետիկ ճգնաժամի պայմաններում այդ կայունությունը կարող է խոցելի դառնալ։
Նա նշել է, որ երկիրը պատրաստ չէ հնարավոր էներգետիկ ցնցումներին և ունի էներգետիկ ենթակառուցվածքների արդիականացման կարիք՝ ներառյալ նոր ատոմակայանի կառուցումը։ Նշվել են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման և այլ տնտեսական անվտանգության հարցեր։
Առանձին ուշադրություն է դարձվել նաև սոցիալական խնդիրներին՝ խաղային և թմրամոլության աճին, հատկապես երիտասարդների շրջանում։ Նրա խոսքով՝ քաղաքացիների ֆինանսական մեծ կորուստները օնլայն խաղատներում վնասում են սոցիալական ինստիտուտներին և երկրի ապագային։ Որպես լուծում առաջարկվել է ժամանակակից տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ արհեստական բանականության կիրառումը։
Եզրափակիչ հատվածում Զուրաբյանը որպես ծրագրի առանցքային ուղղություն նշել է տեխնոլոգիական վերափոխումը՝ ընդգծելով, որ ժամանակակից աշխարհը տեխնոլոգիական է, և տեխնոլոգիաներից հետ մնալը նշանակում է հայտնվել համաշխարհային տնտեսության ստորին շերտերում։
Նա նշել է, որ կուսակցության ծրագիրը նպատակ ունի Հայաստանը դարձնել տեխնոլոգիական զարգացման առաջատարներից մեկը՝ ձևավորելով մրցակցային առավելություններ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներում։
Ծրագիրը, նրա խոսքով, հրապարակված է ans.am կայքում և կառուցված է բաժիններով՝ անվտանգության, տնտեսության և գյուղատնտեսության ուղղություններով։ Առաջարկների թվում են նաև ֆերմերների համար երաշխավորված եկամտի մոդելը և գյուղատնտեսական պետական օպերատորի ստեղծումը։
Նշվել է նաև, որ պաշտպանական բարեփոխումների մշակմանը մասնակցել է գեներալ-մայոր Իշխան Մաթևոսյանը, սակայն նա չի մասնակցել ներկայացմանը առողջական խնդիրների պատճառով։
Եզրափակելով՝ Զուրաբյանը նշել է, որ կուսակցությունը ներգրավել է մասնագիտական շրջանակներ, ձևավորել է համապարփակ տեսլական և այն ներկայացնում է հանրային քննարկման։