Սաուդյան Արաբիայի պաշտոնյաները վրդովվել են նախագահ Դոնալդ Թրամփի անսպասելի հայտարարությունից այն մասին, որ ԱՄՆ-ը կսկսի նավեր ուղարկել Հորմուզի նեղուցով՝ մտավախություն ունենալով, որ այդ քայլը կարող է Իրանի կողմից նոր հարձակումներ հրահրել Պարսից ծոցի դաշնակիցների վրա և վերականգնել հակամարտությունը, հաղորդել է NBC News-ը՝ վկայակոչելով պաշտոնական աղբյուրներին։
Այս շաբաթ NBC News հեռուստաալիքը հաղորդել էր, որ Վաշինգտոնը սկսել է գործողությունը՝ նախապես չտեղեկացնելով Պարսից ծոցի առանցքային դաշնակիցներին։
Ի պատասխան՝ թագավորությունը տեղեկացրել է ԱՄՆ-ին, որ չի թույլատրի ամերիկյան զինվորականներին ինքնաթիռներով թռչել Էր Ռիադից հարավ-արևելք գտնվող Արքայազն Սուլթանի ավիաբազայից կամ անցնել Սաուդյան Արաբիայի օդային տարածքով՝ այդ ջանքերին աջակցելու համար, հայտնել են պաշտոնյաները։
Թրամփը գործողությունը կասեցրել է դրա մեկնարկից 36 ժամ անց, և օդային տարածքը կրկին բացվել է։ «Ազատություն» նախագիծը Թրամփի վարչակազմի փորձն էր՝ ապահովելու տրանսպորտային երթևեկությունը նեղուցով, որն արգելափակվել էր Իրանի կողմից ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև պատերազմի սկզբից։
Գործողությունն սկսվել էր այն բանից հետո, երբ ապրիլի 8-ին հայտարարվել էր հրադադարի մասին՝ խաղաղ համաձայնագիր կնքելու նպատակով։ ԱՄՆ-ը և Իրանը բանակցություններ են վարում։ Տարածաշրջանի որոշ այլ երկրների համեմատ՝ Սաուդյան Արաբիան դեռ կարող է նավթ տեղափոխել՝ առանց նավերի, որոնք անցնում են Հորմուզի նեղուցով։
Նրանց Արևելք-Արևմուտք խողովակաշարը, որը ձգվում է 750 մղոն Պարսից ծոցից մինչև Կարմիր ծով, շրջանցում է նեղուցը և թույլ է տալիս օրական արտահանել միլիոնավոր գալոն նավթ։ Ինչպես նշել է հեռուստաալիքը, խողովակաշարն ավելի շահավետ կլինի սաուդցիների համար, եթե նեղուցը մնա փակ կամ չափազանց վտանգավոր լինի տարանցման համար, քանի որ նրանք դեռ կարող են իրենց նավթը դուրս բերել տարածաշրջանից։
«Սաուդյան Արաբիայի Թագավորությունը շարունակում է հանդես գալ լարվածության թուլացման և էսկալացիայի կանխման, ինչպես նաև բանակցությունների ու դրանց հետ կապված ջանքերի օգտին», – գրել է Սաուդյան Արաբիայի հանրային դիվանագիտության փոխնախարար Ռայեդ Քրիմլին։
Մերձավորարևելյան երկրի կառավարական ներկայացուցիչը հայտնել է, որ թագավորությունը նախընտրում է դիվանագիտությունը, սակայն իրեն վերապահում է ինքնապաշտպանության իրավունքը և աջակցում է Պարսից ծոցի դաշնակիցների ինքնապաշտպանության իրավունքին։
«Ազատություն» նախագծի իրականացման ձևը ռիսկային էր և կարող էր էսկալացիա հրահրել», – ասել է պաշտոնյան։
Պարսից ծոցի դաշնակիցները կարող էին ենթարկվել «աղետալի» հարվածների, ասել է պաշտոնյան։
«Ամեն ինչ լուծվել է մի քանի ժամվա ընթացքում և ավելի քիչ դրամատիկ էր, քան թվում էր», – նշել է հեռուստաալիքի զրուցակիցը։
Պաշտոնյան նշել է, որ նախկինում այդ հարցերը կարելի էր լուծել մի քանի հեռախոսազանգով, «բայց, հաշվի առնելով այն աշխարհը, որում այսօր ապրում ենք, սոցցանցերում տեղեկությունը շտապ հրապարակելն ամեն ինչ առաջին պլան է բերում»։
Սպիտակ տան բարձրաստիճան պաշտոնյայի խոսքով՝ ԱՄՆ վարչակազմը չի հայտնել՝ արդյոք «Ազատություն» նախագիծը կվերսկսվի, և եթե այո, ապա երբ, իսկ նախագահը իրեն է վերապահում բոլոր հասանելի տարբերակները։
«Հիմնական ուշադրությունը գործարք կնքելն է», – հայտնել է Թրամփի վարչակազմի բարձրաստիճան ներկայացուցիչը։ Պաշտոնյաներից մեկն ասել է, որ գործողությունը մոտ ժամանակներս չի վերսկսվի, քանի որ Պարսից ծոցի դաշնակիցների մտահոգությունները շարունակվում են։
Երբ սաուդցիներն ու Պարսից ծոցի մյուս դաշնակիցները խոսել են թե՛ Թրամփի վարչակազմի, թե՛ ԱՄՆ զինվորական պաշտոնյաների հետ՝ իրենց մտահոգությունն արտահայտելու համար, որ գործողությունը կարող է չափազանց ռիսկային լինել, և հարցնելու համար, թե ԱՄՆ-ը ինչպես կարձագանքի իրանական ագրեսիային՝ կապված այդ գործողության հետ, ԱՄՆ-ը հստակ հասկացրել է, որ խաղաղ համաձայնագիրը առաջնահերթ խնդիր է, և ԱՄՆ-ը, ամենայն հավանականությամբ, կհամաձայնի դրան։ Ամերիկացի պաշտոնյաները հայտնել են, որ չեն պատասխանի տարածաշրջանի ենթակառուցվածքների դեմ իրանական հարվածներին։