Կիևը և Վաշինգտոնը պատրաստվում են ստորագրել իր տեսակի մեջ առաջին համաձայնագիրը, որը հնարավորություն կտա արտահանել ուկրաինական անօդաչու թռչող սարքերը ԱՄՆ-ում ռազմական փորձարկումների համար, հայտնում է Financial Times-ը՝ հղում անելով փաստաթղթի սևագրին և գործընթացին մասնակցող պաշտոնյաներին:
«Մտադրությունների հայտարարության» նախագիծը, որին ծանոթացել է FT-ն, շարադրում է ցամաքային, ծովային և օդային գործողությունների համար ուկրաինական անօդաչու համակարգերի ժամանակավոր արտահանման ծրագրերը: Նպատակն է աջակցել «փորձարկման և գնահատման» ամերիկյան գործունեությանը, ինչպես նաև օգնել ԱՄՆ ապագա ռազմական պահանջների ձևավորմանը:
Փաստաթուղթը, որի վրա աշխատել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը, նրա ուկրաինական գործընկերը և Վաշինգտոնում Ուկրաինայի դեսպան Օլգա Ստեֆանիշինան, արտացոլում է մարտի դաշտում Կիևի արագ զարգացող տեխնոլոգիաների նկատմամբ Թրամփի վարչակազմի աճող հետաքրքրությունը: Փաստաթղթի նախաբանում ճանաչվում է «ընդհանուր հետաքրքրվածությունը ուկրաինական տեխնոլոգիաների ապագա համատեղ արտադրության, մշակման կամ գնման հարցում, որոնք օգուտ կբերեն ամերիկյան մարտիկներին՝ միաժամանակ ընդլայնելով Ուկրաինայի պաշտպանական նորարարությունները»:
Նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ակտիվորեն առաջ է մղում ուկրաինական որսիչ-դրոնները և այլ անօդաչու համակարգերը ԱՄՆ-ին, Եվրոպային և այլ գործընկերներին: Ավելի քան 200 ուկրաինացի փորձագետներ, ինչպես նաև որսիչ-դրոններ և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի սարքեր են տեղակայվել Մերձավոր Արևելքում, երբ մարտին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմն Իրանի դեմ ընդլայնեց իր մասշտաբները:
Զելենսկին Պարսից ծոցի երկրների հետ մի շարք պաշտպանական համաձայնագրեր է ստորագրել, թեև դեռևս չի վերջնականացրել դրոնների կամ պաշտպանական համակարգերի վաճառքի ոչ մի գործարք: Ապրիլին ուկրաինացի նախագահը FT-ին հայտնել էր, որ այդ որսիչները և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի համակարգերն արդեն օգտագործվել են տարածաշրջանում իրանական հարվածային դրոնները ոչնչացնելու համար: Հրապարակայնորեն Դոնալդ Թրամփը Իրանի դեմ պատերազմի սկսվելուց ի վեր նվազեցրել է ուկրաինական օգնության նշանակությունը՝ հայտարարելով, թե ԱՄՆ-ը «դրոնների մասին գիտի ամենաշատը»:
Ըստ առաջարկի նախագծի՝ Պենտագոնը կհայցի կոնկրետ ԱԹՍ հարթակներ և դրանց քանակը բացառապես փորձարկման և գնահատման համար, որպեսզի «տեղեկացնի ԱՄՆ ռազմական պահանջների մշակման գործընթացը պոտենցիալ ապագա գնումների համար», այլ ոչ թե օպերատիվ տեղակայման համար: Ապագայում ցանկացած հնարավոր գործարք «պետք է իրականացվի առանձին համաձայնագրի կամ պայմանավորվածության շրջանակում»,- ասվում է փաստաթղթում:
Փաստաթղթի ստորագրողների թվում նշված են միջազգային անվտանգության հարցերով պաշտպանության նախարարի օգնական Դենիել Ցիմերմանը և Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարի տեղակալ Սերգեյ Բոևը:
Պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթն անցյալ տարի նախաձեռնել էր «Անօդաչուների գերիշխանություն» (Drone Dominance) ծրագիրը՝ 1 միլիարդ դոլար արժողությամբ փուլային ծրագիր՝ առաջիկա երկու տարիների ընթացքում փոքր մահաբեր դրոններ գնելու համար՝ ամերիկյան արդյունաբերական բազայի աճն արագացնելու և մարտական ստորաբաժանումները մեծ քանակությամբ էժան ԱԹՍ-ներով արագ զինելու նպատակով:
Ուկրաինական դրոնները ներմուծման համար կընտրվեն հենց այս նախաձեռնության շրջանակում: Կիևը մտադիր է պատասխանել ԱՄՆ արտահանման հարցումներին 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում:
Այս համաձայնագիրը դեռևս զգալիորեն զիջում է մինչև 50 միլիարդ դոլար արժողությամբ «դրոնների գործարքին», որի ստորագրման հարցում Զելենսկին պնդում էր Թրամփի վարչակազմի առջև վերջին տարվա ընթացքում: Այդ գործարքը ենթադրում էր ուկրաինական տեխնոլոգիաների համատեղ արտադրություն ԱՄՆ-ում: Սակայն, ըստ փաստաթղթի պատրաստմանը մասնակցող անձանց, փորձարկումների մասին ներկայիս համաձայնագիրը կարող է դառնալ առաջին քայլը դեպի ավելի լայն պաշտպանական գործընկերություն:
Փաստաթուղթը հնարավորություն է ընձեռնում ուկրաինական դրոններն օգտագործել «օպերատիվ փորձարկումների պայմաններում»՝ անհատական հիմունքներով, երկու կողմերի գրավոր հարցումով: Մտադրությունների հայտարարությունը կգործի ստորագրումից հետո երկու տարվա ընթացքում, սակայն այն չի դնում իրավական պարտավորություններ և չի պարտադրում կողմերին ֆինանսավորում, գնումներ կամ տեխնոլոգիաների փոխանցում իրականացնել: