«Հրապարակի» զրուցակիցը Բյուրականի ՀանդԱրտ այգի թատրոնի հիմնադիր, ռեժիսոր, դերասան Տիգրան Գյուլումյանն է:
– Նիկոլ Փաշինյանը նախորդ տարի երբ եկավ ՀանդԱրտ` «Ցանկապատ» ներկայացումը դիտելու, բավականին մեծ աղմուկ բարձրացավ այն բանից հետո, երբ նա լեզվակռվի մեջ մտավ դերասանների հետ, սկսեց բացատրել, որ սխալ է բեմադրված Ստեփան Զորյանի այդ գործը, ու նկարագրում էր, թե ինչպես պետք է բեմադրվեր: Դրանից հետո ներկայացումն ի՞նչ ճակատագրի արժանացավ: Բեմադրվո՞ւմ է մինչ օրս:
– Այո, այն մինչ օրս բեմադրվում է: Ինչպես որ չորս տարի առաջ բեմադրվեց ներկայացումը, այնպես էլ մինչ այս պահը նույն ինտենսիվությամբ շարունակվում է: Մեզ մոտ՝ ՀանդԱրտ-ում, բացառապես հայկական գործեր են բեմադրվում: Վիլյամ Սարոյանի «Խաղողի այգին», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքները ու էլի տարբեր դասականների ստեղծագործություններ: Մեր ուղղվածությունն այդպիսինն է: Մեզ մոտ չի կարող ոչ հայկական ստեղծագործություն բեմադրվել: Հայ ժամանակակիցների գործերը եւս մեր թատրոնում բեմադրվում են: ՀանդԱրտ-ում բոլոր ներկայացումները պետք է լինեն հայի, հայի հոգեվիճակի, ապրումների, սիրո, կորուստների, վախերի ու ձեռքբերումների մասին:
– Ինչո՞ւ որոշեցիք, որ պարտադիր միայն հայկական գործեր պետք է բեմադրվեն:
– Մենք ապրում ենք Հայաստանում, իսկ թատրոնը հանդիսատեսի հետ երկխոսություն է: Իմ կարծիքով` թատրոնը պետք է իր երկրի քաղաքացիներին հարցադրումներ անի: Մենք` հայերս, ունենք մեր խնդիրները, մեր տխրության պահերը: Մեր թատրոնի ձեւաչափը` սարեր, գյուղ, դժվար թե գերմանական կամ ամերիկյան պիեսներ ենթադրի:
– Պետական թատրոնների դերասանները, ռեժիսորները մշտապես դժգոհում են, որ մարդիկ թատրոն չեն գնում, հետաքրքրված չեն արվեստով, սակայն որոշ մասնավոր թատրոններ, այդ թվում` Ձեր թատրոնը, կոտրում է այդ կարծրատիպը, քանի որ տոմսերը բավականին արագ են վաճառվում։ Կարելի է ենթադրել, որ ուղղակի պետական թատրոններն ինչ-որ բան ճիշտ չեն անում եւ հանդիսատեսին վանում են: Օրինակ` մարդիկ 2 հազար դրամով Սունդուկյան թատրոնի տոմս չեն գնում, սակայն 7 հազար դրամ են վճարում եւ գնում են ինչ-որ մասնավոր թատրոն: Սա չի՞ նշանակում, որ մարդիկ իրապես սիրում են թատրոն, պարզապես` հոգեհարազատ թատրոններ:
– Փառք Աստծո, մեզ մոտ ամեն ինչ շատ լավ է: Մեր թատրոնն իր ձեւաչափով տարբերվում է: Երեւանից 35 կմ հեռավորության վրա է` սարերի գրկում: 2025 թվականին 55 հազար հանդիսատես ենք ունեցել: Ըստ վիճակագրության` հանդիսատեսի թվով առաջատարն է եղել:
– Ինչո՞վ եք գրավել հանդիսատեսին:
– Կա մի քանի գործոն: Առաջին հերթին մեր հաջողությունը կապված է դրամատուրգիայի հետ: Ամենակարեւոր բանն այն է, թե ներկայացումը որքանով է ակտուալ եւ որքանով է հետաքրքրում ժամանակակից մարդուն: Մեզ մոտ չկան պայմանականություններ, ամեն բան ռեալ է: Եթե պետք է՝ մեզ մոտ հաճախում են ձիերով, եթե պետք է՝ հաճախում են ավտոմեքենաներով: Մեր թատրոնը թատրոնի եւ կինոյի միքս է: Օրինակ, Թումանյանի «Լոռեցի Սաքոն» բեմադրում ենք գիշերային ժամերին, որպեսզի բնական մթություն լինի, իսկ Սաքոյի գիշերային տեսիլքներն ու վախերը ճիշտ արտացոլվեն:
– Վերջերս հումորիստներ Անդոն եւ Ռաֆոն սուր քննադատության արժանացան, քանի որ հայտնվել էին իշխանական քարոզարշավում: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում, երբ դերասանները փորձում են իշխանություններին բացահայտ աջակցություն ցուցաբերել:
– Ես իմ սուբյեկտիվ կարծիքը կարող եմ ասել: Ես քաղաքականությամբ հետաքրքրված չեմ, եւ քաղաքական հարցերն ինձ չեն հուզում: Բայց, որպես քաղաքացի, ինձ հուզում է, թե որտեղ եմ ապրում ու ինչ պայմաններում: Դրանք առանձին իմ մտորումներն են, սակայն ես անձամբ քաղաքականության մեջ անելիք չունեմ: Եթե ես չեմ կարող ինչ-որ բան փոխել, դա նշանակում է, որ ես այդտեղ խառնվելու առիթ չունեմ: Իսկ թե ինչու են իմ ընկերները երբեմն խառնվում քաղաքականությանը, դա էլ իրենց խնդիրն է: Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում, ոչ էլ արդարացնում եմ:
– Դուք նշեցիք, որ Ձեր ղեկավարած թատրոնն առանձնակի կարեւորություն է տալիս հայկականությանը, սակայն այժմ հենց հայկականությունն է վտանգի տակ: Փաշինյանն ասում է, որ Ղարաբաղը երբեք չի եղել հայկական տարածք, որ Ղարաբաղյան շարժումը սխալ է եղել, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն իր համար առաջնահերթություն չէ, խոստանում է, որ վերընտրվելուն պես Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ նոր պայքար է սկսելու: Արդյո՞ք այս հարցերի մասին մտածելը նշանակում է քաղաքականությամբ զբաղվել: Մի՞թե այս հարցերը Ձեզ չեն մտահոգում:
– Որպես ստեղծագործող, մեր ստեղծագործական թիմով բոլոր մեզ հուզող հարցադրումները ստեղծագործությունների միջոցով բարձրաձայնում ենք:
– Իսկ Դուք Ղարաբաղը հայկական համարո՞ւմ եք:
– Այո, համարում եմ միանշանակ, բայց աշխարհաքաղաքական այս իրավիճակում թե ինչու այն որպես առանձին պետական միավոր չընկալվեց, դա բոլորիս համար պարզ է: Չեմ ուզում խորանալ եւ մտնել այդ նրբությունների մեջ:
– Իսկ Ղարաբաղյան շարժումը ճի՞շտ էր, թե՞ սխալ:
– Այս հարցադրումները քաղաքական են: Շատ բաներ սխալ էին, շատ բաներ ճիշտ էին, բայց մեր ժողովուրդը շատ զգայուն է նման հարցերում, հեշտ հավատացող ժողովուրդ է, եւ որոշ մարդիկ, օգտվելով դրանից, փորձեցին պատրանքներ ստեղծել: Իսկ իրականում այդ շարժումները թե որտեղ տարան մեզ` իրավական առումով, դրանք էլ արդեն կնճռոտ հարցեր են: