ԵՄ երկրների մայրաքաղաքները դիտարկում են այն հարցը՝ արդյոք արժե՞ զորակոչային տարիքի ուկրաինացի տղամարդկանց հանել համաեվրոպական ժամանակավոր պաշտպանության սխեմայի ցանկացած հետագա երկարաձգումից. ծրագրով ապաստան է տրամադրվել պատերազմից փախած ավելի քան չորս միլիոն մարդու:
Այս առաջարկն առաջացել է ԵՄ Ժամանակավոր պաշտպանության հրահանգի (TPD) ապագայի վերաբերյալ քննարկումների ընթացքում, որն ուկրաինացիներին թույլ է տալիս ապրել և աշխատել Եվրոպայում՝ առանց ապաստան ստանալու ազգային ընթացակարգերն անցնելու:
Ըստ ԵՄ Խորհրդի ներքին փաստաթղթի, որին ծանոթացել է Euractiv պարբերականը, քննարկվող տարբերակների թվում դիտարկվում է ժամանակավոր պաշտպանության երկարաձգումը՝ միաժամանակ դրա շրջանակի նեղացմամբ, ներառյալ «զորակոչային տարիքի տղամարդկանց» կամ Ուկրաինան անօրինական ճանապարհով լքած անձանց ծրագրից հանումը:
Ցանկացած նման սահմանափակում տարածվելու է ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ ստանալու համար դիմող նոր հայտատուների վրա:
Մարտին Euractiv-ն առաջին անգամ հայտնել էր, որ ԵՄ երկրներն ուսումնասիրում են այս իրավական շրջանակի ևս մեկ երկարաձգման հնարավորությունը, ինչը կարող է ծրագրի գործողությունը հասցնել վեցերորդ տարվան:
Անցյալ տարի Եվրոպական հանձնաժողովը ազգային մայրաքաղաքներին կոչ էր արել պատրաստվել ծրագրի աստիճանական փակմանը: 2024 թվականին այն ընդունել էր հանձնարարականներ՝ դեպի ավելի կայուն իրավական կարգավիճակներ «համակարգված անցման» վերաբերյալ, սակայն այդ ուղղությամբ առաջընթացը դեռևս անհավասարաչափ է մնում:
Ուկրաինան բախվել է կենդանի ուժի աճող պակասի և բանակ զորակոչելու դժվարությունների հետ: 2024 թվականին Ուկրաինան նվազեցրել է մոբիլիզացիոն տարիքը 27-ից մինչև 25 տարեկան և միջոցներ է ձեռնարկել զորակոչի ու զինվորական հաշվառման բարելավման համար:
Այս ծրագրի ապագան քննարկելու են միգրացիայի նախարարներն այս շաբաթ անցկացվելիք Արդարադատության և ներքին գործերի խորհրդի նիստում, որտեղ, ինչպես ակնկալվում է, նրանք կմշակեն քաղաքական ուղեցույցներ հետագա քայլերի համար: Ծրագրի ցանկացած ապագա երկարաձգում կամ վերանայում պետք է առաջարկի Եվրոպական հանձնաժողովը:
Եվրահանձնաժողովն առայժմ ձեռնպահ է մնում հայտարարություններից այն մասին՝ արդյոք պաշտոնապես կառաջարկի հերթական երկարաձգումը: Պատասխանելով այս թեմայով հարցին՝ Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցիչը Euractiv-ին հայտնել է, որ ազգային կառավարությունների հետ քննարկումներն տվյալ հարցի շուրջ շարունակվում են:
2026 թվականի մարտի դրությամբ ԵՄ-ում ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ ուներ 4,33 միլիոն ուկրաինացի, ընդ որում՝ նրանցից ամենաշատ թվով մարդկանց ընդունել են Գերմանիան (1,27 միլիոն), Լեհաստանը (961 հազար 405) և Չեխիան (379 հազար 820):
Նրանք կազմում էին շահառուների ընդհանուր թվի ավելի քան 98%-ը։ Նրանց թվում 43,3%-ը կանայք են, 30,1%-ը՝ երեխաներ, իսկ 26,6%-ը՝ չափահաս տղամարդիկ: