Author: Julbaz

ԱՄՆ ցամաքային զորքերի շտաբի պետ Ռենդի Ջորջը հրաժարական է տվել, հաստատում են Պենտագոննց։ Ավելի վաղ մի շարք ամերիկյան ԶԼՄ-ներ հայտնել էին, որ Ջորջի հեռանալը պահանջել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը, գրում է BBC-ին։ Պաշտպանության նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Շոն Փարնելը X սոցիալական ցանցում գրել է, որ Ջորջը «անմիջապես կանցնի թոշակի՝ ԱՄՆ ցամաքային զորքերի շտաբի 41-րդ պետի իր պաշտոնից»։

Սովորաբար ԱՄՆ բանակի շտաբի պետերը պաշտոնավարում են չորս տարի։ ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջո Բայդենը Ջորջին նշանակել էր 2023 թվականին։ Շտաբի պետի փոփոխությունը բավականին անսովոր է վերջին տարիներին ամերիկյան զինված ուժերի ամենախոշոր ռազմական գործողություններից մեկի ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ը Իսրայելի հետ միասին պատերազմ է վարում Իրանի դեմ։

61-ամյա Ջորջը կադրային սպա է եւ ավարտել է ԱՄՆ ամենահեղինակավոր ռազմական ուսումնական հաստատությունը՝ Ուեսթ Փոյնթի ռազմական ակադեմիան։ Նա մասնակցել է Պարսից ծոցի առաջին պատերազմին, ինչպես նաեւ Իրաքում եւ Աֆղանստանում հակամարտություններին։

Նրա հեռանալու պատճառների մասին պաշտոնապես չի հաղորդվում։ «Մենք շնորհակալ ենք նրան ծառայության համար, բայց ժամանակն է փոխել բանակի ղեկավարությունը», CBS News-ին ասել է Պենտագոնի անանուն ներկայացուցիչը։

Ջորջի փոխարեն շտաբի պետի պաշտոնը ժամանակավորապես կզբաղեցնի գեներալ Քրիստոֆեր Լա Նիվը։

CBS News-ը հայտնում է, որ Ջորջի հետ միասին ազատվել են եւս երկու բարձրաստիճան սպաներ՝  գեներալ Դեւիդ Հոդնեն, որը ղեկավարում էր բանակի վերափոխման եւ ուսուցման հրամանատարությունը, եւ գեներալ-մայոր Ուիլյամ Գրինը՝ գնդերեցների կորպուսի ղեկավարը։

Նրա և ընտանիքի համատեղ սեփականությամբ հաշվառված են նաև Վայոց ձորի մարզի Գլաձոր համայնքում գտնվող անհատական բնակելի տուն, հողամասեր և բազմամյա տնկիներ։ Այսպիսով, հայտարարագրված գույքային փաթեթում ընդգրկված են ոչ միայն մայրաքաղաքային բնակարաններ, այլև մարզային անշարժ գույք և գյուղատնտեսական նշանակության ակտիվներ։

Տրանսպորտային միջոցների մասով «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ Մկրտչյանն ունի 2018 թվականի արտադրության KIA մակնիշի ավտոմեքենա, ինչպես նաև 1983 թվականի արտադրության VAZ։

Հայտարարագրում առկա են նաև տրված փոխառություններ․ ՍԱՖԱՐՅԱՆ ՇԻՆ ՍՊԸ-ին տրամադրվել են գումարներ՝ ընդհանուր տասնյակ միլիոնավոր դրամների չափով՝ մոտ 41 մլն դրամ։ Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ պաշտոնյայի գույքային պատկերը ձևավորվում է ոչ միայն աշխատավարձային եկամուտներով և անշարժ գույքով, այլև ֆինանսական ակտիվներով, որոնք կարող են եկամուտ գեներացնել տոկոսների տեսքով։

Դրամական միջոցների մասով «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ նա ունի 11.7 մլն դրամի բանկային ավանդ, ինչպես նաև բանկային հաշվում՝ 1,086.7 եվրո։ Կանխիկ միջոցները կազմել են 6,000 ԱՄՆ դոլար և 4 մլն դրամ։ Այս տվյալները վկայում են, որ հաշվետու տարվա ավարտին Մկրտչյանը պահպանել է ոչ միայն գույքային, այլև զգալի իրացվելի միջոցներ։

Հաշվետու տարվա եկամուտները կազմել են ընդհանուր 15,428,892 դրամ, որոնք ձևավորվել են տարբեր աղբյուրներից՝ տրված փոխառությունների դիմաց ստացված տոկոսներից, Պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված աշխատավարձից՝ 2,924,725 դրամ, ինչպես նաև վարչապետի աշխատակազմից՝ Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմնից ստացված աշխատավարձից՝ 11,549,758 դրամ։ Այս կառուցվածքից երևում է, որ նրա տարեկան եկամտի հիմնական մասը ձևավորվել է պետական համակարգից ստացված վարձատրությունից, սակայն առկա են եղել նաև լրացուցիչ ֆինանսական հոսքեր։

Միաժամանակ «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ պաշտոնյան ունի նաև վարկային պարտավորություններ․ տարվա վերջի դրությամբ վարկի մնացորդը կազմել է շուրջ 29.5 մլն դրամ, որը կապված է բնակարանի ձեռքբերման հետ։ Վարկի մարմանն ուղղված վճարումները կազմել են ավելի քան 4.1 մլն դրամ։ Սա նշանակում է, որ 2024 թվականին նրա գույքային ընդլայնումը տեղի է ունեցել նաև փոխառու միջոցների հաշվին։

Նրա և ընտանիքի համատեղ սեփականությամբ հաշվառված են նաև Վայոց ձորի մարզի Գլաձոր համայնքում գտնվող անհատական բնակելի տուն, հողամասեր և բազմամյա տնկիներ։ Այսպիսով, հայտարարագրված գույքային փաթեթում ընդգրկված են ոչ միայն մայրաքաղաքային բնակարաններ, այլև մարզային անշարժ գույք և գյուղատնտեսական նշանակության ակտիվներ։

Տրանսպորտային միջոցների մասով «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ Մկրտչյանն ունի 2018 թվականի արտադրության KIA մակնիշի ավտոմեքենա, ինչպես նաև 1983 թվականի արտադրության VAZ։

Հայտարարագրում առկա են նաև տրված փոխառություններ․ ՍԱՖԱՐՅԱՆ ՇԻՆ ՍՊԸ-ին տրամադրվել են գումարներ՝ ընդհանուր տասնյակ միլիոնավոր դրամների չափով՝ մոտ 41 մլն դրամ։ Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ պաշտոնյայի գույքային պատկերը ձևավորվում է ոչ միայն աշխատավարձային եկամուտներով և անշարժ գույքով, այլև ֆինանսական ակտիվներով, որոնք կարող են եկամուտ գեներացնել տոկոսների տեսքով։

Դրամական միջոցների մասով «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ նա ունի 11.7 մլն դրամի բանկային ավանդ, ինչպես նաև բանկային հաշվում՝ 1,086.7 եվրո։ Կանխիկ միջոցները կազմել են 6,000 ԱՄՆ դոլար և 4 մլն դրամ։ Այս տվյալները վկայում են, որ հաշվետու տարվա ավարտին Մկրտչյանը պահպանել է ոչ միայն գույքային, այլև զգալի իրացվելի միջոցներ։

Հաշվետու տարվա եկամուտները կազմել են ընդհանուր 15,428,892 դրամ, որոնք ձևավորվել են տարբեր աղբյուրներից՝ տրված փոխառությունների դիմաց ստացված տոկոսներից, Պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված աշխատավարձից՝ 2,924,725 դրամ, ինչպես նաև վարչապետի աշխատակազմից՝ Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմնից ստացված աշխատավարձից՝ 11,549,758 դրամ։ Այս կառուցվածքից երևում է, որ նրա տարեկան եկամտի հիմնական մասը ձևավորվել է պետական համակարգից ստացված վարձատրությունից, սակայն առկա են եղել նաև լրացուցիչ ֆինանսական հոսքեր։

Միաժամանակ «Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզել է, որ պաշտոնյան ունի նաև վարկային պարտավորություններ․ տարվա վերջի դրությամբ վարկի մնացորդը կազմել է շուրջ 29.5 մլն դրամ, որը կապված է բնակարանի ձեռքբերման հետ։ Վարկի մարմանն ուղղված վճարումները կազմել են ավելի քան 4.1 մլն դրամ։ Սա նշանակում է, որ 2024 թվականին նրա գույքային ընդլայնումը տեղի է ունեցել նաև փոխառու միջոցների հաշվին։

Գյուղատնտեսական սեզոնին ընդառաջ կառավարությունն աջակցության նոր ծրագիր է հաստատել․ պետությունը կսուբսիդավորի մինչև 14 %-ով ձեռք բերված գյուղատնտեսական վարկերի տոկոսադրույքները։

Ծրագիրը նախատեսված է 2026-2027 թվականների համար, յուրաքանչյուր շահառուին տրամադրվող վարկային սահմանաչափը 1-2 մլն դրամ է։
2025-ին ոլորտի համախառն արտադրանքն անցել է 1 տրլն դրամի սահմանը՝ 5,6 %-ով գերազանցելով 2024-ի ցուցանիշը։ Վիճակագրության համաձայն՝ աճ է արձանագրվել նաև այս տարվա առաջին եռամսյակում։

Անտոկոս վարկեր գյուղացիական տնտեսություններին․ այս անգամ միջոցները կհատկացվեն ոչ թե առանձին ոլորտների, այլ ագրոպարենային ոլորտի բոլոր ենթաճյուղերին։

Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի խոսքով՝ ծրագիրը հատկապես գյուղացիական փոքր տնտեսությունների համար է․ «Ճագարաբուծությունից մինչև թռչնաբուծություն, տոհմային անասնապահություն կամ ավանդական բուսաբուծությունից մինչև ինտենսիվ բարձր տեխնոլոգիական գյուղատնտեսություն։ Ո՞րն է ամենակարևոր կետերից մեկը․ սա հատկապես վերաբերվում է փոքր գյուղացիական տնտեսություններին, որոնք հասկանալի պատճառներով օբյեկտիվորեն հաճախ հնարավորություն չեն ունենում շատ մեծ ներդրումներ կատարելու տեխնոլոգիական գյուղատնտեսության մեջ»։

Ծրագիրը նախատեսված է 2026-2027 թվականների համար, յուրաքանչյուր շահառուին տրամադրվող վարկային սահմանաչափը 1-2 մլն դրամ է։ Տոկոսադրույքը կֆինանսավորի կառավարությունը։ Ծրագրից հնարավոր է օգտվել երկու անգամ։

«Յուրաքանչյուր շահառուի տրամադրվող վարկային սահմանաչափը այս ծրագրով 1–2 մլն դրամ է, այսինքն՝ նվազագույնը 1, առավելագույնը 2 մլն դրամ է։ Տոկոսադրույքը կառավարությունը սուբսիդավորում է, բայց ծրագրի պայման է, որ այն պետք է առավելագույնը 14 % լինի։ Կառավարության ծախսը չի կարող գերազանցել 14 տոկոսային կետը, և այդ ամբողջ 14 տոկոսային կետն էլ կառավարությունը կսուբսիդավորի, որի շնորհիվ մեր գյուղացիական տնտեսությունները 0 %-ով վարկ կկարողանան ձեռք բերել»։

Վարկի մարման ժամկետը մինչև 3 տարի է։ Գյուղացիներն առաջին 6 ամիսներին վճարումներ չեն անի։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բացատրում է այս ժամկետի ընտրության տրամաբանությունը․ «Ծրագիրը մեր գյուղացիների շրջանում հայտնի է որպես անտոկոս վարկ, հիմա այս որոշմամբ մենք անտոկոս վարկի հնարավորություն ենք ստեղծում։ 6 ամսվա տրամաբանությունը հետևյալն է․ այսօր ապրիլ ամիսն է, ենթադրենք՝ ապրիլի վերջ-մայիսի սկիզբ գյուղացին վարկը վերցրեց մայիս, հունիս, հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, չի վճարում ոչ մի բան։ Դե ենթադրվում է, որ էս 6 ամսվա ընթացքում պետք է արդեն բերք ունենա և բերքից եկամուտ ստանա։ Այդ եկամուտից կամաց-կամաց սկսում է վարկը փակել մինչև 3 տարում։ Սա արդեն կախված է նրա և բանկի պայմանավորվածություններից»։

2025-ին ոլորտի համախառն արտադրանքը գերազանցել է 1 տրլն դրամի սահմանը։ Սա շուրջ 5,6 %-ով ավելի է 2024–ի ցուցանիշից։ Վիճակագրության համաձայն՝ աճ է արձանագրվել նաև այս տարվա առաջին եռամսյակում։ Աճը 10,5 % է:

Գյուղատնտեսական տարին արդեն մեկնարկում է։ Գյուղացիների և ոլորտի մասնագետների խոսքով՝ գլխավոր խնդիրներից մեկը ոռոգման ջուրն է։ Հայաստանից, տարբեր հաշվարկներով, տարեկան շուրջ 5 մլրդ մ3 ջուր է հոսում հարևան հանրապետություններ։ Տարեցտարի ջրային ռեսուրսները նվազում են տարբեր պատճառներով՝ բնական ու մարդածին գործոններով պայմանավորված։

Մասնագիտական դաշտում արձանագրում են, որ հողօգտագործման և ջրօգտագործման համակարգերի միջև խզում է առաջացել։ Երկրում ջուրը քաոսային կերպով է օգտագործվում, ջրանցքներից ջրի կորսուստներն ահռելի ծավալների են հասնում։ Իրավիճակից ելք է ոռոգման կաթիլային համակարգը։

ՀԱԱՀ ջրային ռեսուրսների կառավարման ամբիոնի վարիչ Գուրգեն Եղիազարյան․ «Երբ նայում ենք վերջին 30 տարիների կլիմայական ցուցանիշներին, ակնհայտ է մի բան․ հանրապետության գրեթե բոլոր գոտիներում ունենք մթնոլորտային տեղումների պակաս, գետային հոսքի նվազում, ջրամբարների թերլցվածություն։ Կաթիլային ոռոգման համակարգի ներդրումն այս իրավիճակում կարող է տեխնոլոգիական լուծում դառնալ»։

Ստեղծված իրավիճակում այլ ելք, ջրի կուտակումից բացի, չկա։ Վեդու ջրամբարն արդեն պատրաստ է, օրակարգում նաև 15 փոքր ու միջին ջրամբարների նախագծման աշխատանքներն են։

Մոլորակի բոլոր անկյուններում խնդիր է դարձել նաև կլիմայի փոփոխությունը, մասնավորապես ջերմաստիճանի բարձրացումը։ ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի ասպիրանտ Հայկուհի Ազիզյան․ «Օրինակ՝ Հայաստանում օդի միջին ջերամաստիճանը բարձրացել է 1,5-1,7 աստիճանով։ Կլիմայի փոփոխությունն արդեն իսկ իր ազդեցությունը թողել է»։

Երաշտը նույնպես կլիմայի փոփոխության հետևանք է։ Մասնագետները փաստում են, որ Հայաստանում խոցելի տարածքներ կան՝ Արարատյան դաշտ, Շիրակ, Սյունիքի հովիտներ։ Հորդառատ անձրևները, հեղեղումներն ու կարկուտը նույնպես կլիմայի փոփոխության հետևանք են և մարտահրավեր գյուղոլորտի համար։

Գյուղատնտեսական սեզոնին ընդառաջ կառավարությունն աջակցության նոր ծրագիր է հաստատել․ պետությունը կսուբսիդավորի մինչև 14 %-ով ձեռք բերված գյուղատնտեսական վարկերի տոկոսադրույքները։

Ծրագիրը նախատեսված է 2026-2027 թվականների համար, յուրաքանչյուր շահառուին տրամադրվող վարկային սահմանաչափը 1-2 մլն դրամ է։
2025-ին ոլորտի համախառն արտադրանքն անցել է 1 տրլն դրամի սահմանը՝ 5,6 %-ով գերազանցելով 2024-ի ցուցանիշը։ Վիճակագրության համաձայն՝ աճ է արձանագրվել նաև այս տարվա առաջին եռամսյակում։

Անտոկոս վարկեր գյուղացիական տնտեսություններին․ այս անգամ միջոցները կհատկացվեն ոչ թե առանձին ոլորտների, այլ ագրոպարենային ոլորտի բոլոր ենթաճյուղերին։

Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի խոսքով՝ ծրագիրը հատկապես գյուղացիական փոքր տնտեսությունների համար է․ «Ճագարաբուծությունից մինչև թռչնաբուծություն, տոհմային անասնապահություն կամ ավանդական բուսաբուծությունից մինչև ինտենսիվ բարձր տեխնոլոգիական գյուղատնտեսություն։ Ո՞րն է ամենակարևոր կետերից մեկը․ սա հատկապես վերաբերվում է փոքր գյուղացիական տնտեսություններին, որոնք հասկանալի պատճառներով օբյեկտիվորեն հաճախ հնարավորություն չեն ունենում շատ մեծ ներդրումներ կատարելու տեխնոլոգիական գյուղատնտեսության մեջ»։

Ծրագիրը նախատեսված է 2026-2027 թվականների համար, յուրաքանչյուր շահառուին տրամադրվող վարկային սահմանաչափը 1-2 մլն դրամ է։ Տոկոսադրույքը կֆինանսավորի կառավարությունը։ Ծրագրից հնարավոր է օգտվել երկու անգամ։

«Յուրաքանչյուր շահառուի տրամադրվող վարկային սահմանաչափը այս ծրագրով 1–2 մլն դրամ է, այսինքն՝ նվազագույնը 1, առավելագույնը 2 մլն դրամ է։ Տոկոսադրույքը կառավարությունը սուբսիդավորում է, բայց ծրագրի պայման է, որ այն պետք է առավելագույնը 14 % լինի։ Կառավարության ծախսը չի կարող գերազանցել 14 տոկոսային կետը, և այդ ամբողջ 14 տոկոսային կետն էլ կառավարությունը կսուբսիդավորի, որի շնորհիվ մեր գյուղացիական տնտեսությունները 0 %-ով վարկ կկարողանան ձեռք բերել»։

Վարկի մարման ժամկետը մինչև 3 տարի է։ Գյուղացիներն առաջին 6 ամիսներին վճարումներ չեն անի։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բացատրում է այս ժամկետի ընտրության տրամաբանությունը․ «Ծրագիրը մեր գյուղացիների շրջանում հայտնի է որպես անտոկոս վարկ, հիմա այս որոշմամբ մենք անտոկոս վարկի հնարավորություն ենք ստեղծում։ 6 ամսվա տրամաբանությունը հետևյալն է․ այսօր ապրիլ ամիսն է, ենթադրենք՝ ապրիլի վերջ-մայիսի սկիզբ գյուղացին վարկը վերցրեց մայիս, հունիս, հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, չի վճարում ոչ մի բան։ Դե ենթադրվում է, որ էս 6 ամսվա ընթացքում պետք է արդեն բերք ունենա և բերքից եկամուտ ստանա։ Այդ եկամուտից կամաց-կամաց սկսում է վարկը փակել մինչև 3 տարում։ Սա արդեն կախված է նրա և բանկի պայմանավորվածություններից»։

2025-ին ոլորտի համախառն արտադրանքը գերազանցել է 1 տրլն դրամի սահմանը։ Սա շուրջ 5,6 %-ով ավելի է 2024–ի ցուցանիշից։ Վիճակագրության համաձայն՝ աճ է արձանագրվել նաև այս տարվա առաջին եռամսյակում։ Աճը 10,5 % է:

Գյուղատնտեսական տարին արդեն մեկնարկում է։ Գյուղացիների և ոլորտի մասնագետների խոսքով՝ գլխավոր խնդիրներից մեկը ոռոգման ջուրն է։ Հայաստանից, տարբեր հաշվարկներով, տարեկան շուրջ 5 մլրդ մ3 ջուր է հոսում հարևան հանրապետություններ։ Տարեցտարի ջրային ռեսուրսները նվազում են տարբեր պատճառներով՝ բնական ու մարդածին գործոններով պայմանավորված։

Մասնագիտական դաշտում արձանագրում են, որ հողօգտագործման և ջրօգտագործման համակարգերի միջև խզում է առաջացել։ Երկրում ջուրը քաոսային կերպով է օգտագործվում, ջրանցքներից ջրի կորսուստներն ահռելի ծավալների են հասնում։ Իրավիճակից ելք է ոռոգման կաթիլային համակարգը։

ՀԱԱՀ ջրային ռեսուրսների կառավարման ամբիոնի վարիչ Գուրգեն Եղիազարյան․ «Երբ նայում ենք վերջին 30 տարիների կլիմայական ցուցանիշներին, ակնհայտ է մի բան․ հանրապետության գրեթե բոլոր գոտիներում ունենք մթնոլորտային տեղումների պակաս, գետային հոսքի նվազում, ջրամբարների թերլցվածություն։ Կաթիլային ոռոգման համակարգի ներդրումն այս իրավիճակում կարող է տեխնոլոգիական լուծում դառնալ»։

Ստեղծված իրավիճակում այլ ելք, ջրի կուտակումից բացի, չկա։ Վեդու ջրամբարն արդեն պատրաստ է, օրակարգում նաև 15 փոքր ու միջին ջրամբարների նախագծման աշխատանքներն են։

Մոլորակի բոլոր անկյուններում խնդիր է դարձել նաև կլիմայի փոփոխությունը, մասնավորապես ջերմաստիճանի բարձրացումը։ ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի ասպիրանտ Հայկուհի Ազիզյան․ «Օրինակ՝ Հայաստանում օդի միջին ջերամաստիճանը բարձրացել է 1,5-1,7 աստիճանով։ Կլիմայի փոփոխությունն արդեն իսկ իր ազդեցությունը թողել է»։

Երաշտը նույնպես կլիմայի փոփոխության հետևանք է։ Մասնագետները փաստում են, որ Հայաստանում խոցելի տարածքներ կան՝ Արարատյան դաշտ, Շիրակ, Սյունիքի հովիտներ։ Հորդառատ անձրևները, հեղեղումներն ու կարկուտը նույնպես կլիմայի փոփոխության հետևանք են և մարտահրավեր գյուղոլորտի համար։