Category: ABCNews

Հունիսին Հայաստանում կայանալիք ընտրությունները կարող են կարևոր շրջադարձային կետ լինել ոչ միայն ներքին քաղաքականության, այլև ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար․ գրում է The German Marshall Fund of the United States-ը (GMF)։

ԵՄ-ի համար Հայաստանը կարևոր փորձություն է իր արտաքին ազդեցությունը պահպանելու, ժողովրդավարական կառավարմանն աջակցելու և որպես հուսալի ռազմավարական դերակատար հանդես գալու ունակության համար։

Ընդդիմության որոշ շրջանակներ կասկածի տակ են դնում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության փոփոխության տեմպը և ուղղությունը և պաշտպանում են այլընտրանքային կողմնորոշումները: Զուգահեռաբար՝ Ադրբեջանի հետ խաղաղության բանակցությունների, Թուրքիայի հետ կապերի վերականգնման և Իրանի (կապի և ռազմավարական հավասարակշռության կարևոր հարևանի) հետ կայուն հարաբերությունների պահպանման միջոցով, բարդացրել են երկրի արտաքին քաղաքականությունը:

Իրանում պատերազմական իրավիճակը կարող է այժմ մարդասիրական ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա, այդ թվում՝ բնակչության հնարավոր տեղաշարժերը, որոնք կծանրաբեռնեն նրա սահմանային կառավարումը, ընդունման հնարավորությունները և տեղական ծառայությունները, և խաթարեն առևտրային ու տարանցիկ ուղիները, որոնք կարևոր են նրա տնտեսական դիմադրողականության համար։

ԵՄ-ն պետք է հավասարակշռի իր քաղաքական ներգրավվածությունը Հայաստանի հետ հստակ և հետևողական սպասումներով՝ խուսափելով չափազանց քաղաքականացումից և ռազմավարական երկիմաստությունից։

Հայաստանը գտնվում է բարդ անվտանգային միջավայրում, որը ձևավորվել է Ադրբեջանի, Իրանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի կողմից միաժամանակյա ճնշումների, ինչպես նաև Իրանի դեմ պատերազմի տարածաշրջանային ազդեցությունների հետևանքով, և նրա արտաքին քաղաքականության ընտրությունները պայմանավորված են համընկնող խոցելիություններով: ԵՄ-ի ներգրավվածությունը պետք է հստակ խուսափի այնպիսի տպավորություն թողնելուց, կարծես այն Երևանին դնում է զրոյական օգուտով աշխարհաքաղաքական ընտրության առաջ, ինչը բնակչությանը կստիպի մտածել, որ իրենց երկիրը ճնշման տակ է իր կայունությունն ու անվտանգությունը խաթարելու համար: Այս միջավայրը հաշվի չառնելը կարող է հանգեցնել նրան, որ ԵՄ-ն ոչ միայն թուլացնի Հայաստանում բարեփոխումների հեռանկարները, այլև նվազեցնի իր սեփական ռազմավարական նշանակությունն այս հարևանության մեջ:

Հայաստանի կառավարությունը մտադիր է 5 տարի շարունակ իր վրա վերցնել պատգամավոր Իշխան Զաքարյանի հասարակական կազմակերպության ներդրումային ծրագրով նախատեսված կառուցապատման տարեկան վճարը. այդ գումարը կկազմի ավելի քան 165 միլիոն դրամ։ Որոշումն ընդունվեց այսօր կառավարության նիստում․ գրում է «Ազատություն» ռադիոկայանը։

Զաքարյանը մտադիր է սպորտային ավան կառուցել Ջրվեժում՝ հենց անտառպարկում։ Դրա համար տարածքը կառավարությունը տրամադրել էր անցած տարի՝ արագացված կարգով։ Հիմա էլ գործադիրը որոշեց մուծել իր իսկ տրամադրած տարածքի կառուցապատման վճարը՝ ազատելով Զաքարյանին ներդրումային ծրագրի որոշակի ֆինանսական բեռից։

Անտառպարկի 23 հեկտարը՝ Իշխան Զաքարյանին

Անցած օգոստոսին կառավարությունը որոշեց Երևանի մերձակա «Ջրվեժ» անտառպարկի տարածքից ավելի քան 23 հեկտար հատկացնել Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտե հասարակական կազմակերպությանը, որի նախագահը Իշխան Զաքարյանն է։ Վերջինս այժմ անկախ պատգամավոր է, սակայն 2021-ին խորհրդարան էր մտել Սերժ Սարգսյանի «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ցուցակով, ապա՝ ամիսներ անց լքել ընդդիմադիր խմբակցությունը։

Կառավարությունը անտառային պարկի հսկա տարածքը տրամադրել է, որպեսզի Զաքարյանի կազմակերպությունը բազմաֆունկցիոնալ սպորտային ավան կառուցի։ Ըստ նախագծի՝ այս ավանում պետք է ապրեն Համահայկական խաղերի՝ Հայաստան ժամանող մասնակիցները. նախատեսվում է տարածքում կառուցել 600 տնակ, բժշկական կենտրոն, լեռնադահուկային ուղի, ճոպանուղի, մարզասրահներ, հեծանվահրապարակներ և այլն։ Ծրագրի ընդհանուր բյուջեն կառավարությունը գնահատել է մոտ 20 միլիարդ դրամ, որը ներդնելու են «գործընկեր կազմակերպություններն ու անհատները»։ Ներդրումային ծրագիրը պետք է ավարտվի 13 տարի անց՝ 2038-ին:

Կառավարությունը կվճարի Զաքարյանի ՀԿ-ի փոխարեն

Կառավարության որոշման հիմնավորումներից տեղեկանում ենք, որ «Ջրվեժ» անտառպարկի ավելի քան 23 հեկտար տարածքի կառուցապատման իրավունքի տարեկան վճարը կազմելու է 24.5 միլիոն դրամ՝ հիմք ընդունելով շուկայական արժեքին մոտարկված կադաստրային արժեքի հաշվարկի բանաձևը։ Գործադիրը հիմնավորել է, թե «ծրագրի իրականացման սկզբնական փուլը ենթադրում է զգալի նախապատրաստական աշխատանք ու կապիտալ ներդրումներ…դեռևս առանց գործունեությունից համարժեք եկամուտների ձևավորման»։ Ու քանի որ ներդրողը այս փուլում եկամուտ չի ստանում, կառավարությունը որոշել է կառուցապատման իրավունքով հողի տրամադրման տարեկան վճարի բեռը վերցնել ՀԿ-ից և 5 տարի՝ 60 ամիս, պետական աջակցության հատուկ մեխանիզմ ներդնել։ Սա ենթադրում է 24.5 միլիոն դրամի (մոտ 65 000 դոլարի) աջակցություն։

Երկրորդ ուղղությունը, որով կառավարությունը նախատեսում է փոխհատուցում տրամադրել, անտառային հողերը Զաքարյանի ՀԿ-ին տրամադրող «Արգելոցապարկային համալիր» ՊՈԱԿ-ին է վերաբերում. ըստ որոշման՝ Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի փոխարեն տարեկան կառուցապատման վճարը վճարելուց հետո ՊՈԱԿ-ը ևս պետք է հարկ վճարի՝ տարեկան 9.8 միլիոն դրամի ավելացված արժեքի հարկ և 3.5 միլիոն դրամի շահութահարկ։ Ընդհանուր՝ տարեկան 13 միլիոն դրամը ևս կվճարի կառավարությունը։

Երևանից 11 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող անտառպարկը հիմնադրվել է մոտ կես դար առաջ՝ 1977 թվականին՝ Երևանի էկոլոգիական վիճակի առողջացման նպատակով։ Այս տարածքում են աճում Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված անհետացող ու հազվագյուտ 21 բուսատեսակներ։

«Հետք»-ը նոյեմբերին ներդրումային ծրագրի վերաբերյալ զրուցել էր Իշխան Զաքարյանի հետ, ով վստահեցրել էր՝ կառուցապատումն իրականացվելու է պարկի այն տարածքում, որտեղ անտառ չկա: «Անտառին որևէ մեկը չի կպնում, որևէ ծառ չի վնասվում, որևէ բան չի խաթարվում, ընդհակառակը՝ անտառազուրկ, ամայի տարածքը սարքելու ենք անտառ»,- վստահեցրել էր նա ու ասել, որ տարածքում 20 հազար ծառ է տնկվելու։

Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեին հատկացված տարածքը ներառում է նաև անտառպարկի ոռոգման համակարգի մի մասը։ Զաքարյանն ասել էր, որ մտադիր են ոռոգման նոր համակարգ ներդնել։

Շարունակությունը՝ սկզբնաղբյուրում։

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի՝ Հարավային Կովկաս կատարած այցն ընդգծեց տարածաշրջանի նկատմամբ ամերիկյան հետաքրքրության աճը և նոր ուշադրություն հրավիրեց ԱՄՆ-ի խորացող երկկողմ հարաբերություններին Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ։ Միևնույն ժամանակ, Վրաստանը, որը նախկինում ԱՄՆ-ի ամենամոտ գործընկերն էր տարածաշրջանում, հայտնվեց ծրագրից դուրս․ գրում է OC Media-ն։

Այս ընդլայնվող հարաբերությունները սկիզբ դրեցին ԱՄՆ-ի դերին՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև նախնական խաղաղության համաձայնագրի ապահովման գործում, որը նախաստորագրվել է երկու երկրների ղեկավարների կողմից 2025 թվականի օգոստոսին։

Ինչպես նշվում է, Թրամփի վարչակազմը վարում է ամերիկյան զենքի արտահանման ակտիվ ընդլայնման քաղաքականություն ամբողջ աշխարհում՝ ամերիկյան ռազմական արդյունաբերական բազան ամրապնդելու համար։ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պարզապես հնարավորություններ են ամերիկյան արտադրությունն ընդլայնելու այդ ընդհանուր քաղաքականության շրջանակում։

ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացը, թերևս, միակ դեպքն է, երբ Թրամփի վարչակազմի երկկողմ բանակցությունների և գործարքների միջոցով խաղաղության հասնելու վրա կենտրոնացումը հաջողություն է ունեցել: Հետևաբար, վարչակազմը ցանկանում է ձեռնարկել գործողություններ, որոնք կխթանեն այդ գործընթացը և թույլ կտան նրանց հրապարակել այդ հաջողությունը: Այնուամենայնիվ, պարզ չէ, թե արդյոք ամերիկյան հետաքրքրությունը տարածաշրջանի նկատմամբ կշարունակվի՞ ներկայիս վարչակազմից հետո: Հայաստանը ձգտել է դիվերսիֆիկացնել իր անվտանգային հարաբերությունները, և այդ նպատակով կասեցրել է իր մասնակցությունը Ռուսաստանի գերիշխող Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը (ՀԱՊԿ): Այդ ժամանակվանից ի վեր Հայաստանը սպառազինություն է ներմուծել Ֆրանսիայից և Հնդկաստանից, և վերջինս 2024 թվականին դարձել է Հայաստանին զենքի ամենամեծ մատակարարը։

Միջազգային ճգնաժամային խմբի ավագ վերլուծաբան Ջոշուա Կուչերան OC Media-ի հետ զրույցում ընդգծել է, որ այս նոր գործընկերությունները նաև ծառայում են որոշակի քաղաքական նպատակի։ Զենքի նշանակալի գործարքները հաճախ առնվազն նույնքան վերաբերում են երկկողմ հարաբերություններին, որքան տնտեսությանը կամ գնված ցանկացած սարքավորումների տեխնիկական հնարավորություններին։

Վենսի այցելությունը Հայաստան և Ադրբեջան ընդգծեց, որ ԱՄՆ-ի դերը Հարավային Կովկասում ընդլայնվում է։ Այդ այցի ընթացքում Ադրբեջանին և Հայաստանին ռազմական արտադրանքի վաճառքի մասին հայտարարությունը նշանակալի զարգացում է այս առումով, քանի որ այն ներկայացնում է Թրամփի վարչակազմի լուրջ հանձնառությունը՝ լինելու յուրաքանչյուր երկրի անվտանգային գործընկեր։ Սակայն, կարևոր քաղաքական, իսկ Հայաստանի դեպքում՝ տնտեսական գործոնները դեմ են այն բանին, որ Միացյալ Նահանգները կարողանա զբաղեցնել Ռուսաստանի տեղը որպես Հարավային Կովկասում զենքի հիմնական մատակարար։

Կառավարության նիստից հետո Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանել է լրագրողների հարցերին։ Ճեպազրույցի առանցքային կետերը ներկայացնում ենք ստորև․

Հունիսի երկրորդ կեսին բարձր մակարդակով հանդիպում ենք պայմանավորվել ՌԴ նախագահի հետ։

Ներկայումս ՀՀ-ՌԴ հարաբերությունները գտնվում են կառուցողական տրանսֆորմացիայի փուլում, այդ պրոցեսը գնահատում եմ դրական, մենք բարեկամական երկխոսության տրամաբանությունից դուրս չենք գալու։

Մենք Ռուսաստանի թիկունքին և ի հեճուկս ՌԴ–ի որևէ բան չենք պատրաստվում անել,

Նոր Սահմանադրություն ընդունելու մի տարբերակ կա՝ համաժողովրդական հանրաքվե։ Սահմանադրության մեջ որևէ փոփոխություն կարող է անել միայն ժողովուրդը։

Սամվել Կարապետյանը խոստումներ է տվել որոշ շրջանակների, այդ թվում՝ Հայաստանից դուրս, որոնք որոշակի լծակներ ունեն իր ունեցվածքի վրա։ Ակնհայտ է, որ իր ստանձնած պարտավորությունները չի կատարելու, ակնհայտ է, որ այդ ամբողջ ունեցվածքը իր ձեռքից վերցվելու է։

ՀՀ բանակը սննդի, հագուստի, սպառազինության, բարոյահոգեբանական վիճակի, պաշտպանունակության առումով երբեք այսպիսի լավ վիճակում չի եղել:

Մեր վերջնանպատակն է, որ ՀԷՑ-ը դե յուրե արձանագրվի որպես ՀՀ սեփականություն։ Ընկերությունը դե ֆակտո պետականացված է, իսկ դե յուրեն էլ շուտով կլինի։

 

Ապրիլի 10-ին Պակիստանում ԱՄՆ-ի հետ նախատեսված բանակցությունների իրանական պատվիրակության կազմը կախված կլինի նրանից, թե ով է ներկայացնում ամերիկյան կողմը, BBC-ին հայտարարել է Իրանի փոխարտգործնախարար Սաիդ Խատիբզադեն։

«Ամեն ինչ կախված կլինի նրանից, թե ով է ղեկավարելու մյուս կողմի պատվիրակությունը, և այդ դեպքում մենք մեր պատվիրակությունը կկազմենք դրա հիման վրա». ասել է դիվանագետը։

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը զգուշացրել է, որ Լիբանանում Իսրայելի շարունակական ռազմական գործողությունները «լուրջ վտանգ են ներկայացնում» ԱՄՆ-Իրան հրադադարի համար։ France 24-ի հաղորդմամբ՝ այս մասին ասել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշի ներկայացուցչը։

«Լիբանանում շարունակվող ռազմական գործողությունները լուրջ վտանգ են ներկայացնում հրադադարի և տարածաշրջանում երկարատև ու համապարփակ խաղաղության հասնելու ջանքերի համար։ Գլխավոր քարտուղարը վերահաստատում է բոլոր կողմերին ուղղված իր կոչը՝ անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները», – ասել է Գուտերեշի ներկայացուցիչը։

Լիբանանի առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ չորեքշաբթի իսրայելական հարվածների հետևանքով զոհվել է 182 մարդ, վիրավորվել՝ 890-ը։

 

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը զգուշացրել է, որ Լիբանանում Իսրայելի շարունակական ռազմական գործողությունները «լուրջ վտանգ են ներկայացնում» ԱՄՆ-Իրան հրադադարի համար։ France 24-ի հաղորդմամբ՝ այս մասին ասել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշի ներկայացուցչը։

«Լիբանանում շարունակվող ռազմական գործողությունները լուրջ վտանգ են ներկայացնում հրադադարի և տարածաշրջանում երկարատև ու համապարփակ խաղաղության հասնելու ջանքերի համար։ Գլխավոր քարտուղարը վերահաստատում է բոլոր կողմերին ուղղված իր կոչը՝ անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները», – ասել է Գուտերեշի ներկայացուցիչը։

Լիբանանի առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ չորեքշաբթի իսրայելական հարվածների հետևանքով զոհվել է 182 մարդ, վիրավորվել՝ 890-ը։

 

Լեմկինի անվան ցեղասպանության կանխարգելման և մարդկային անվտանգության ինստիտուտը խստորեն դատապարտում է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի (ՀՑԹԻ) տնօրեն, դոկտոր Էդիտա Գզոյանի հարկադիր հրաժարականը, որը տեղի է ունեցել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի 2026 թվականի փետրվարի 10-ին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր կատարած այցից հետո: Նա խոսել է Հայոց ցեղասպանության մասին և Վենսին նվիրել Արցախի մասին գիրք: Ավելի ուշ նրան ստիպել է հրաժարական տալ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Նրա հարկադիր հրաժարականը ցույց է տալիս վարչապետ Փաշինյանի քաղաքականության ավտորիտար ոճը, ինչպես նաև հայերի դեմ իրականացված ցեղասպանություններին վերաբերող պատմական արձանագրությունների քաղաքականացումը:

Քանի որ «կարգավորման» գործընթացը միակողմանի է, Հայաստանի կառավարությանը հանձնարարվում է վերանայել հայերի պատմությունն՝ իր ավելի հզոր հարևաններին հարմարվելու համար, ինչպես վարչապետի վերջին քայլն է հստակեցնում։

Այն փաստը, որ վարչապետը հայերի դեմ ադրբեջանական ագրեսիայի հարցը համարում է անհարմար թեմա՝ հաշվի առնելով նրա արտաքին քաղաքականությունը, չի փոխում տարածաշրջանի պատմությունը կամ դրա մասին գրված գիտական ​​աշխատությունները։ Վարչապետը և Հարավային Կովկասում «կարգավորման գործընթացին» ներգրավված բազմաթիվ համաշխարհային տերությունները կարող են ցանկանալ, որ Հայոց ցեղասպանությունը և դրա տևական բռնությունը, ինչպես վկայում է Ադրբեջանի կողմից 2020-2023 թվականներին Արցախում իրականացված ցեղասպանությունը, պարզապես անհետանան, բայց պատմությունը կամ ցեղասպանությունը այդպես չեն գործում։

«Սա անընդունելի է, քանի որ միջազգային ջրերում նավարկության ազատությունը մարդկության ընդհանուր ժառանգություն է, որը չպետք է խախտվի որևէ սահմանափակմամբ կամ անցման իրավունքով։ Ոչ ոք չի ընդունի սա, քանզի որոշումն  անօրինական է», նշել է ԱԳ Ժան-Նոել Բարոն:

 

Կառավարության նիստին քննարկվել է Երևանում խցանումների խնդիրը։ Նիկոլ Փաշինյանը տեղեկացրեց, որ ամեն օր այդ խնդրի հետ կապված նամակներ է ստանում։

«Ստեղծել ենք աշխատանքային խումբ, հույս ունեմ, որ այն լուծումներ կառաջարկի»,–ասել է Փաշինյանը՝ հավելելով, որ խնդրի լուծման համար պետք է արհեստական բանականության դերակատարումը մեծացնել։

«Մյուս կողմից էլ պետք է հասկանանք՝ ոչ մի փողոց, ոչ մի քաղաք անսահմանափակ չէ։ Մեքենաների ներմուծման վիճակագրությունը պետք է տեսնենք, հասկանանք, որ այդ մեքենան գալիս, մտնում է այդ նույն փողոցը»,–ասել է նա։

Քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանն էլ տեղեկացրել է, որ շուտով Երևանի ՏԻՄ նոր օրենքն են դնելու քննարկամ, որտեղ նոր կարգավորումներ են լինելու։

Նա տեղեկացրել է, որ խցանումները 3 կոմպոնենտ ունեն՝ մեքենաների քանակ, վարելու պրակտիկա և առաջարկվող լուծումներ։

«Երևանում պետք է գերակայի հանրային տրանսպորտը, ունենա առանձնացված գծեր, հանրային տրանսպորտը պետք է լինի ամենահարմարավետ միջոցը՝ քաղաքով տեղաշարժվելու համար»,-ասել է Ավինյանը։