ԵՐԵՎԱՆ, 13 ապրիլի. /ԱՌԿԱ/. Անցած շաբաթ Հայաստանի ֆինանսական շուկայի ուշադրության կենտրոնում էին, մասնավորապես, Կենտրոնական բանկի ղեկավարության հայտարարությունները մակրոտնտեսական ռիսկերի վերաբերյալ, արտաքին շոկերի հնարավոր գնաճային ազդեցության գնահատականները, սթեյբլքոինների քննարկումը և տարածաշրջանային վճարային ենթակառուցվածքների զարգացումը:
1. Դրամավարկային քաղաքականություն. ԿԲ-ն զգուշացնում է տնտեսության համար բարդ ժամանակաշրջանի մասին
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանն ապրիլի 6-ին հայտարարել է, որ երկրին բարդ շրջան է սպասվում։ Նա մատնանշել է երկրի տնտեսությունը սպասվող հարձակումներից պաշտպանելու համար բոլոր տեսակի միջոցներ ձեռնարկելու անհրաժեշտությունը և ընդգծել, որ մակրոտնտեսական կայունությունն այլընտրանք չունի։
Սա կարող է վկայել հաշվեկշիռների դիմակայունության, ակտիվների որակի և ֆինանսավորման աղբյուրների նկատմամբ ուժեղացված ուշադրության մասին և շուկայի համար, ընդհանուր առմամբ, ձևավորել արտաքին գործոնների ու կարգավորող հաղորդակցության նկատմամբ բարձր զգայունության ռեժիմ։
2. Ինստիտուցիոնալ ազդակ. Մարտին Գալստյանի թեկնածությունը հավանության է արժանացել խորհրդարանի պրոֆիլային հանձնաժողովի կողմից
Ապրիլի 6-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը հավանություն է տվել Մարտին Գալստյանի թեկնածությանը Կենտրոնական բանկի նախագահի պաշտոնում։ Հարցի քննարկումը Ազգային ժողովի նիստում նշանակված է մայիսի 5-ին։
Սա կարող է դառնալ կարևոր ինստիտուցիոնալ ուղենիշ, քանի որ հարցը վերաբերում է դրամավարկային և վերահսկողական քաղաքականության շարունակականությանը։ Ակտիվ կարգավորող օրակարգի պայմաններում կառավարչական անընդհատության գործոնը կարող է սատարել այն ինստիտուցիոնալ միջավայրի կանխատեսելիությանը, որտեղ ընդունվում են ֆինանսական որոշումները։
3. Արտարժույթի շուկա. դրամը դրսևորում է չափավոր տատանումներ
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ շաբաթվա ընթացքում հիմնական արտարժույթների փոխարժեքները ձևավորվել են չափավոր տատանումների տիրույթում։ Ապրիլի 6-10-ն ընկած ժամանակահատվածում ԱՄՆ դոլարը գրանցել է չափավոր անկում՝ 376.62 դրամից հասնելով 375.73 դրամի, եվրոն տատանվել է տարբեր ուղղություններով՝ 434.96-440.09 դրամի սահմաններում, մինչդեռ ռուսական ռուբլին գրանցել է աննշան աճ՝ 4.7679 դրամից հասնելով 4.8644 դրամի։
Շուկայի մասնակիցների համար նման դինամիկան կարող է նշանակել կառավարելի տատանողականության պահպանում՝ առանց կտրուկ շեղումների, ինչը հեշտացնում է հաշվարկների պլանավորումը, հատկապես արտարժութային հասույթ և պարտավորություններ ունեցող ընկերությունների համար։
4. Գնաճ. «իրանական շոկը» կարող է գնաճին ավելացնել մինչև 1,7 տոկոսային կետ
ԿԲ նախագահի տեղակալ Արմեն Նուրբեկյանն ապրիլի 8-ին Doing Digital ֆորումի ժամանակ հայտարարել է, որ Իրանի շուրջ իրավիճակի սրումը կարող է հանգեցնել Հայաստանում գնաճի աճի՝ լրացուցիչ 1,2–1,7 տոկոսային կետով։ Որպես հիմնական գործոններ նա նշել է էներգակիրների գների աճը, լոգիստիկայի թանկացումը և փոխարինման հարցերը։
Սա կարող է վկայել գնաճային ճնշումների ուժեղացման մասին՝ ներմուծման ուղիների և տրանսպորտային ծախսերի միջոցով։ Սպառողական հատվածի համար նշանակալի է մնում ծախսերի փոխանցման գործոնը ապրանքների և ծառայությունների գներին։
5. Ֆինտեխ և կարգավորում. սթեյբլքոինները դիտարկվում են որպես ռազմավարական առաջնահերթություն
ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանն ապրիլի 8-ին հայտարարել է, որ կարգավորողը սթեյբլքոինների ոլորտի զարգացումը դիտարկում է որպես ռազմավարական առաջնահերթություններից մեկը։ Նրա գնահատմամբ՝ այս գործիքները բնական հատման կետ են, որտեղ ավանդական ֆինանսական և կրիպտոաշխարհը կարող են միավորվել՝ հաճախորդներին ավելի բարձր որակի ծառայություններ մատուցելու համար։
Սա կարող է ազդակ դառնալ դեպի թվային ակտիվներ կարգավորող օրակարգի աստիճանական ընդլայնման մասին։ Բանկերը և ֆինտեխ ընկերությունները նոր գործիքների և հաճախորդների հետ փոխգործակցության ձևերի հնարավոր հայտնվելու ուղենիշ են ստանում։
6. Վճարումներ և ֆինտեխ. Հայաստանն ու Վրաստանը քննարկում են ակնթարթային վճարումների սինխրոնացումը
Վրաստանի Ազգային բանկի ֆինանսական և վերահսկողական տեխնոլոգիաների զարգացման դեպարտամենտի պետ Վաrլամ Էբանոիձեն ապրիլի 9-ին հայտարարել է, որ Հայաստանն ու Վրաստանը խորացնում են համագործակցությունը ֆինանսական տեխնոլոգիաների ոլորտում, այդ թվում՝ ակնթարթային վճարումների համակարգերի սինխրոնացման, բանկային հաշիվների բացման պարզեցման և միասնական QR-կոդերի ներդրման ոլորտում։ Նա այս մասին հայտարարել է ֆինանսական հատվածի թվային փոխակերպմանը նվիրված պրոֆիլային ֆորումի ժամանակ։
Գործնականում սա կարող է ուժեղացնել վճարային ենթակառուցվածքի դերը՝ որպես տարածաշրջանային ֆինանսական ինտեգրման տարր։ Շուկայի համար, ընդհանուր առմամբ, սա արտացոլում է շարժ դեպի ստանդարտների ունիֆիկացում և անկանխիկ հաշվարկների ընդլայնում։
7. Շուկա և ներդրողներ. արտաքին շոկերը սահմանափակ են անդրադառնում Հայաստանի վրա
«Սիրիուս Կապիտալ» ընկերության բաժնետոմսերի վերլուծության բաժնի ղեկավար Աննա Ղազարյանի գնահատմամբ՝ արտաքին շոկերը դեռևս սահմանափակ ազդեցություն ունեն հայկական տնտեսության վրա։ Միևնույն ժամանակ, «ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում նա նշել է, որ ներդրողները պահպանում են զգուշավորությունը և ուշադիր գնահատում են ռիսկերը։
Սա կարող է վկայել ընթացիկ կայունության և արտաքին միջավայրի նկատմամբ ուժեղացված ուշադրության համադրության մասին։ Գործնականում սա կարող է արտահայտվել ավելի կշռադատված ներդրումային վարքագծով և պահպանողական ռազմավարությունների պահպանմամբ։
Շաբաթվա ամփոփում
Շաբաթը ցույց տվեց, որ Հայաստանի ֆինանսական շուկան գործում է արտաքին գործոնների ուժեղացման պայմաններում՝ պահպանելով ներքին կայունությունը։ Առանցքային ազդակները ձևավորվում են Կենտրոնական բանկի հաղորդակցության, գնաճային ռիսկերի գնահատականի և թվային ֆինանսական օրակարգի զարգացման միջոցով։ Շուկայի ուշադրությունը սևեռված է մակրոտնտեսական կայունության և կարգավորող ու տեխնոլոգիական գործոնների աճող դերի համադրության վրա: