Գյումրու տեխնոլոգիական կենտրոնում մեկնարկել է ժամանակակից արվեստի Gyumri Art Week 2026-ը, որն այս տարի կրում է «Քաղաքը և ժամանակը» խորագիրը՝ ուսումնասիրելով քաղաքը որպես տարածք, որտեղ անցյալը, ներկան և ապագան հատվում և շարունակաբար վերաձևավորում են միմյանց։
Միջազգային փառատոնի այս տարվա թեման առանձնահատուկ հնչեղություն է ստանում Գյումրիի համատեքստում։ Գյումրին ոչ միայն փառատոնի անցկացման վայրն է, այլև կենդանի հետազոտական դաշտ, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ժամանակի և քաղաքի փոխհարաբերության բազմազան դրսևորումները։ Ցուցահանդեսների, ինստալյացիաների, ներկայացումների և հանրային ծրագրերի միջոցով փառատոնը հրավիրում է վերաիմաստավորելու քաղաքային հիշողությունը, փոխակերպումները և ապագայի նոր պատկերացումները։
5-րդ հոբելյանական Gyumri Art Week-ը Գյումրիում է հյուրընկալել արվեստագետներ՝ Հայաստանից, Ավստրիայից, Գերմանիայից, Շվեդիայից, Նիդերլանդներից, Կանադայից, Վրաստանից և մի շարք այլ երկրներից։ Փառատոնի համադրողներից են՝ Սարգիս Հովհաննիսյանը (Gyumri Art Week), Նազարեթ Կարոյանը (ICA), Վիկտորիա Իլյուշկինան (CYLAND), Գոռ Մարգարյանը (Muthesius), Յան Նիկլաս Թապեն (Kunstakademie Münster), Կարեն Բարսեղյանը (Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահ)։
Փառատոնի գեղարվեստական ղեկավար՝ Սարգիս Հովհաննիսյանը բացման իր խոսքում հիշեց, որ 5 տարի առաջ փառատոնը սկսվեց որպես գաղափար՝ ստեղծելու միջազգային հարթակ որտեղ ժամանակակից արվեստը կհանդիպի Գյումրիին, իսկ Գյումրին՝ աշխարհին․ «Այսօր արդեն կարող ենք փաստել, որ այդ գաղափարն իրականություն է և փառատոնը միավորում է արվեստագետների, համադրողների, ճարտարապետների և այլ մասնագետների, որոնք մեկ շաբաթ շարունակ Գյումրի քաղաքը դարձնելու են համաշխարհային արվեստի երկխոսության շատ կարևոր կանգառ»։
Այս տարի միջազգային փառատոնն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա է դրվել, 2025թ-ի դեկտեմբերին արվեստի դաշտի մեկ տասնյակից ավելի կառույցներ միավորվեցին Gyumri Art Week-ի շուրջ՝ նպատակ ունենալով փառատոնը և նրա գործունեությունը դարձնել ինստիտուցիոնալ։
Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտի տնօրեն՝ Նազարեթ Կարոյանն իր խոսքում հիշեց, թե ինչպես 1998թ-ին Գյումրու ավերիչ երկրաշարժի 10-ամյա տարելիցի օրերին առաջացավ Գյումրու բիենալեն, որը, ըստ նրա, եկավ արվեստի ուժը բերելու Գյումրի քաղաքի կյանքի վերազարթոնքին․ «Եթե չլիներ Գյումրիի բիենալեն այսօր իմ կողքին կանգնած Գյումրիի արվեստի պատասխանատուները չէին լինի։ Գյումրիի բիենալեն էր, որ ստեղծեց նոր սերունդ, որպեսզի ժամանակակից արվեստը անցնի ժամանակների միջով և հասնի մեր օրեր։ Եվ դրա համար շատ կարևոր է ինստիտուցիոնալ մոտեցումը, որը ոչ միայն հրահրում, այլև կառավարում է ժամանակակից արվեստի զարգացման պրոցեսները։ Gyumri Art Week-ը արդեն իսկ իր մեջ կրելով այդ էներգիան ու գաղափարը փորձ է անում առաջ մղել նոր ինստիտուցիոնալ գաղափարներ։ Եվ դրա համար ուզում եմ նախևառաջ շնորհակալություն հայտնել Սարգիս Հովհաննիսյանին իր ջանքի համար, որ տարիներ շարունակ ներդրել է չեղած տեղից այս ամենը ստեղծելու»։
Փառատոնի պաշտոնական բացումից հետո, Գյումրու քաղաքապետարանի աջակցությամբ, Հաղթանակի այգում տեղի ունեցավ Մկրտիչ Մաթևոսյանի խոսող քանդակ-ինստալացիայի բացումը, որը Սարգիս Հովհաննիսյանի բնորոշմամբ Գյումրի քաղաքում հիմք է դնում ուրիշ տեսակ մտածողության, այն է՝ ժամանակակից արվեստի ներկայությանը մեզ հետ և մեր շուրջ։
«ՀԸԲԸ»-ն հայոց այբուբենի 40-րդ տառի երևակայական շարունակությունն է։ Այն խորհրդանշում է Գյումրու ինքնատիպ խոսքը, հումորը, մտածողությունը և մշակութային ինքնությունը՝ այն ամենը, ինչը երբեմն հնարավոր չէ արտահայտել գոյություն ունեցող 39 տառերով։
Խաղային և հեգնական ձևով նախագիծն առաջարկում է վերաիմաստավորել այբուբենը ոչ թե որպես ավարտուն համակարգ, այլ որպես կենդանի մշակութային տարածք, որը շարունակաբար ձևավորվում է մարդկանց, քաղաքների և ժամանակի ազդեցությամբ։ «40-րդ տառը» դառնում է Գյումրու խորհրդանշական նշանը՝ քաղաքի ստեղծարար ոգու, լեզվական յուրահատկության և անվերջ ինքնավերաստեղծման արտահայտությունը։
Փառատոնն առանձին ցուցադրություններով կշարունակվի Երևանում և պաշտոնապես կփակվի օգոստոսի 20-ին՝ Գյումրիում։