julbaz.mediamonitoring.am

Թմբուկների աշտարակը (Drum Tower, կամ Գուլոու — 鼓楼) պարզապես թանգարանային նմուշ չէ, այլ հին Պեկինի հիրավի կենդանի զարկերակը։ Դունչեն շրջանի այս խորհրդանշական տեսարժան վայրը կարծես հատուկ ստեղծված լինի զարմացնելու համար․ այն գտնվում է հին քաղաքի կենտրոնական առանցքի հյուսիսային ծայրում՝ Դյանմեն փողոցից հյուսիս, և արդեն առաջին հայացքից գերում է իր վեհությամբ։

Մի պահ պատկերացրեք․ 1272 թվական, Յուան հարստության ժամանակաշրջան, Խուբիլայ խանի իշխանություն։ Դադու մայրաքաղաքում կառուցում են աշտարակ, որն այն ժամանակ հպարտորեն կոչվում էր «Ճիշտ կառավարման աշտարակ» (Qizhenglou) և խորհրդանշում էր յոթ երկնային մարմինները՝ մետաղը, փայտը, ջուրը, կրակը, հողը, արևը և լուսինը։ Դարեր են անցնում, և աշտարակի պատմությունը հարստանում է նոր գլուխներով․ 1420 թվականին, Յունլե կայսեր օրոք, այն տեղափոխում են ավելի արևելք, իսկ 1800-ին՝ Ցզյացին կայսեր ժամանակ, լայնածավալ վերակառուցում են իրականացնում։ Այստեղ յուրաքանչյուր քար կարծես շշնջում է անցյալի մասին։

Իսկ ինչպե՞ս էր գործում այս հին «ժամացույցային ծառայությունը»։ Սկզբում՝ բրոնզե ջրային ժամացույց (ըստ ավանդության՝ ստեղծված դեռ Սուն հարստության օրոք), որոնց միջև կախված էր հսկայական բրոնզե գոնգը․ այն ժամանակն ազդարարում էր յուրաքանչյուր տասնհինգ րոպեն մեկ։ Հետո դրանց փոխարինեցին ծխեցվող պարանները՝ «ժամային անուշահոտության» խորամանկ համակարգը։ Բայց աշտարակի գլխավոր «ձայնը» շարունակում էին մնալ թմբուկները։ Ուղիղ 25 թմբուկ՝ մեկ մեծը՝ տարվա խորհրդանիշը, և 24 փոքրը՝ արևային եղանակների թվով։ Ցին հարստության ժամանակ ուղիղ երեկոյան 7-ին հնչում էր 13 հարված, և ժողովուրդը դա անվանում էր «ժամի սահմանում ժամացույցով», իսկ այդ ձայներով անգամ պաշտոնյաներն էին իրենց ժամերը ճշտում։ Այսօր ամբողջ հավաքածուից պահպանվել է միայն մեկ թմբուկ՝ պատրաստված ցլի կաշվից, մեկուկես մետր տրամագծով։ Այն, ասես, պատմության լուռ պահապանն է իր վերստեղծված եղբայրների մեջ։

Աշտարակն ինքը ավանդական ճարտարապետության գլուխգործոց է՝ գրեթե 47 մետր բարձրությամբ երկհարկանի փայտե շինություն՝ հզոր քարե հիմքի վրա։ Կարմիր պատեր, դեղին քառալանջ տանիք, կրկնակի քիվեր, կանաչ ջնարակով մոխրագույն կղմինդրներ… Առաջին հարկաբաժինը տպավորիչ քառակուսի տերաս է (55,5-ը 30 մետրի վրա, 4 մետր բարձրությամբ)՝ երեք կամարաձև մուտքով։ Նայելով նրան՝ հեշտ է հավատալ, որ այստեղ ժամանակն այլ կերպ է հոսում։

Բայց ամենահետաքրքիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ հայտնվում ես ներսում։ Առաջին հարկում կա ժամանակի չափմանհին եղանակների մի ամբողջ ցուցահանդես՝ արևային և ջրային ժամացույցներ, անուշահոտության համար նախատեսված սարքեր։ Իսկ հետո գալիս է հենց այդ պահը․ ամեն ժամ հնչում է թմբկահարության շոու։ Եվ հենց այստեղ է բացահայտվում այս վայրի իսկական կախարդանքը։ Մեր այցելության օրը աշտարակն ու շրջակայքը բառացիորեն եռում էին էներգիայից․ մարդկանց բազմությունը հոսում էր դեպի հարթակ, որպեսզի բաց չթողնի ներկայացումը։ Այստեղ միախառնվել էին մշակույթներն ու սերունդները․ տեսախցիկները պատրաստ վիճակում պահած օտարերկրացիներ, ամբողջ ընտանիքներով եկած չինացիներ՝ բոլորը քարացել էին սպասման մեջ։ Երբ առաջին հարվածները տարածվեցին հրապարակով, մարմնովս սարսուռ անցավ․ այդ ռիթմը կարծես միացնում էր մեզ նրանց հետ, ովքեր նույն այս ձայները լսել էին հարյուրավոր տարիներ առաջ։

Վերև բարձրանալը առանձին քվեսթ է․ կտրուկ աստիճանները իսկապես դիմացկունությունն են ստուգում, բայց տեսարանն արժե այդ ամենին։ Վերին հարկից բացվում է հին քաղաքի համայնապատկերը՝ ոլորապտույտ հուտուն-նրբանցքներ, տների տանիքներ, բոլորովին մոտ՝ Զանգակատան ուրվագիծը։ Թվում է՝ ձեռքդ մեկնես ու կդիպչես պատմությանը։

Իսկ ներքևում՝ երկու աշտարակների միջև, կյանքը բառացիորեն եռում է։ Այստեղ միշտ շարժում կա․ տարեց զույգերը դանդաղ պտտվում են պարելով, երիտասարդությունը խաղում է ավանդական խաղեր, երեխաները վազվզում են մեծահասակների միջև, իսկ փողոցային երաժիշտներն իրենց նոտաներն են ավելացնում այս քաղաքային նվագախմբին։ Օդը լցված է փողոցային ուտեստների բույրերով, ծիծաղով ու խոսակցություններով․ այստեղ անցյալը քարացած չէ քարի մեջ, այլ ապրում է, շնչում, ուրախանում մարդկանց հետ միասին։

1924 թվականին «թմբուկային ժամանակի» դարաշրջանը փոխարինվեց արևմտյան մեթոդներով, աշտարակը վերանվանվեց «Գիտակցված ամոթի աշտարակ» (Míngchǐlóu)։ Բայց, թվում է, այն չի նեղանում փոփոխություններից․ 1996 թվականից համալիրը պետական նշանակության օբյեկտ է, իսկ այսօր վերին հարկը ծառայում է Արևելյան շրջանի մշակույթի սրահ։ Եվ եթե հիմա ժամանակը հաշվում են թվային ժամացույցները, Թմբուկնորի աշտարակը, միևնույն է, շարունակում է թելադրել իր առանձնահատուկ ռիթմը՝ հիշեցնելով, որ պատմությունը միայն թվականներ ու փաստեր չեն, այլ կենդանի զգացումներ, ձայներ և մարդիկ, որոնք լսում են դրանք։

Ուկրաինայի նախագահը դժվարություններ է ունենում Թրամփի վարչակազմում Կիևի ազդեցիկ ներկայացուցչին գտնելու հարցում. հավանական թեկնածուները չեն ցանկանում ստանձնել այս հյուծիչ աշխատանքը պատերազմի վճռորոշ պահին, գրում է Politico-ն։

Նախորդ դեսպան Օլգա Ստեֆանիշինային փոխարինելու անհրաժեշտությունը նպաստեց Ուկրաինայի կառավարությունում լայնածավալ կադրային վերադասավորումների մեկնարկին, որոնք մինչ օրս չեն ավարտվել։ Ստեֆանիշինան պաշտոնապես պաշտոնանկ արվեց օգոստոսի 3-ին՝ կոռուպցիայի մեղադրանքների ֆոնին։

Զելենսկին արագացրեց վերադասավորումների ծրագրերը՝ դեսպանի պաշտոնը առաջարկելու պաշտոնաթող վարչապետ Յուլյա Սվիրիդենկոյին, սակայն նա հրաժարվեց՝ տապալելով նրա ծրագրերը, հայտնել է նախկին բարձրաստիճան ուկրաինացի պաշտոնյան։

«Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ ես հույս էի դրել Յուլյա Սվիրիդենկոյի վրա և նրան առաջարկել էի Միացյալ Նահանգներում դեսպանի պաշտոնը», — հայտարարել է Զելենսկին հուլիսի վերջին կայացած մամուլի ասուլիսում։ Նա հավելել է, որ փնտրում է հնարավորինս բարձր որակավորում ունեցող թեկնածուի՝ «փոխվարչապետի, նախարարի կամ վարչապետի մակարդակի մարդու»։

Սակայն այդ ժամանակից ի վեր մյուս հավանական թեկնածուներն էլ նույնքան դժկամություն են ցուցաբերել՝ մերժելով այս առանց այն էլ բարդ աշխատանքը Դոնալդ Թրամփի անկանխատեսելի Սպիտակ տան հետ փոխգործակցության հարցում։

Այս պաշտոնի համար բավարար հեղինակություն և հմտություններ ունեցող ուկրաինացիները դրան զգուշությամբ են վերաբերվում՝ «վախենալով, որ չեն ունենա այն պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են աշխատանքը պատշաճ կատարելու համար», նշել է ուկրաինական ընդդիմության հայտնի պատգամավոր, նախկին փոխվարչապետ և Զելենսկու հաճախակի քննադատ Իվաննա Կլիմպուշ-Ցինցաձեն։

«Իհարկե, այդպես էլ կլինի, եթե դեսպանը չունենա նախագահի հետ անմիջական կապ կամ նրա վստահությունը», — հավելել է նա։ Սա կտրուկ նեղացնում է Զելենսկու ընտրությունը։ Կլիմպուշ-Ցինցաձեի խոսքով՝ թեկնածուն, ամենայն հավանականությամբ, պետք է լինի նրա վստահելի մերձավոր շրջապատից, սակայն այդ շրջանակում չկա մեկը, ով իսկապես հարմար լինի այս դերի համար։

«Ներկայացնել հարցն այնպես, թե այս աշխատանքն ընդհանրապես ոչ ոք չի ուզում, որոշ չափով պարզեցում է», — նշել է նախկին ուկրաինացի դիվանագետը, որը ցանկացել է անանուն մնալ։ «Իհարկե, կան մարդիկ, որոնք ուզում են այս աշխատանքը, բայց չկա մեկը, ով իսկապես համապատասխանի դրա մակարդակին։ Զելենսկու համար դժվար է լրացնել այս թափուր պաշտոնը»։

Սխալ ուղղություն

Վաշինգտոնյան թափուր պաշտոնը լրացնելու դժվարությունները Զելենսկու համար ավելի լայն խնդրի մի մասն են, որի գրասենյակը չի պատասխանել մեկնաբանության հարցմանը։ Նախագահի հավանության վարկանիշները վատթարացել են այն բանից հետո, երբ նա մեկ ամիս առաջ սկսեց կառավարական վերադասավորումները, որոնք մնում են անավարտ և անցնում են բավական բուռն։ «Սոցիս» սոցիալական հետազոտությունների կենտրոնի հարցման համաձայն՝ ուկրաինացիների ավելի քան 55%-ը կարծում է, որ իրենց երկիրը շարժվում է սխալ ուղղությամբ։

Հուլիսին հանրահայտ պաշտպանության նախարար Միխայիլ Ֆյոդորովի պաշտոնանկությունը փողոցային բողոքներ և քաղաքական արձագանք առաջացրեց, մինչդեռ մի շարք առանցքային պաշտոնների ճակատագիրը մնում է չլուծված։ Վերադասավորումներն առաջացրին նաև հարցեր այն մասին, թե ինչպես է Զելենսկին ընտրում իր թիմը և որքան հեռու է նա պատրաստ նայել իր վստահելի անձանց նեղ շրջանակից դուրս։

«Ոչ ոք այդպես էլ ուկրաինացիներին չբացատրեց, թե ինչու պետք է փոխվեր հենց կառավարությունը», — հայտարարել է Լվովից ընդդիմադիր պատգամավոր և ուկրաինական «Էսպրեսո» հեռուստաալիքի հիմնադիր Նիկոլայ Կնյաժիցկին։

«Սվիրիդենկոյի նկատմամբ հրապարակային հստակ ձևակերպված որևէ պահանջ չկար։ Խորհրդարանին ուղղված իր հրաժեշտի խոսքում Սվիրիդենկոն ծափահարությունների արժանացավ։ Պատգամավորները նրան ոտքի կանգնած էին ծափահարում։ Ուրեմն ինչո՞ւ նրան ազատեցին, եթե նրա աշխատանքը համարվում էր այդքան հաջող և բարձր գնահատվում էր»։

Բարդ պահ

Դեսպանի թափուր պաշտոնը բացվում է Կիևի համար առանձնապես տագնապալի պահին։ Վաշինգտոնը առանցքային դեր է խաղում Ուկրաինայի՝ պատերազմը շարունակելու կարողության մեջ, և նա, ով կզբաղեցնի այս պաշտոնը, ստիպված կլինի կողմնորոշվել Թրամփի վարչակազմի պայմաններում, որը բազմիցս փոխել է իր ընթացքը ռազմական աջակցության և այն հարցում, թե ինչպես և երբ պետք է ավարտվի պատերազմը։

Կիևը փորձում է համոզել Թրամփին Ուկրաինային տրամադրել Patriot զենիթահրթիռային համալիրների արտադրության լիցենզիա՝ մի բան, որը նա խոստացել էր հունիսին, բայց որից հրաժարվել էր հուլիսին։ Այս հարցը գնալով ավելի հրատապ է դառնում, քանի որ Ուկրաինան մոտենում է հերթական ձմռանը՝ միաժամանակ դժվարություններ ունենալով հաճախացած բալիստիկ հարվածները որսալու հարցում։ Զելենսկին հայտարարել էր, որ ընթացիկ տարում Ուկրաինայի դաշնակիցներից ՀՕՊ-ի համար հրթիռների մատակարարումները կրճատվել են երկու երրորդով՝ 2025 թվականի համեմատ։

Միևնույն ժամանակ նշաններ են ի հայտ գալիս, որ Սպիտակ տունը շուտով կարող է փորձել վերսկսել տապալված խաղաղ բանակցությունները։ Սա մեծացնում է Վաշինգտոնում քաղաքական կշիռ ունեցող դեսպանի արժեքը, որը կարող է բացել անհրաժեշտ դռները, լիազորված է խոսել Զելենսկու անունից և տիրապետում է այնպիսի վարչակազմում մանևրելու հմտություններին, որտեղ քաղաքականությունը կարող է կտրուկ փոխվել։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է աշխատել նաև Կոնգրեսի հետ։

Ուստի այս պաշտոնը թափուր թողնելը իր մեջ պարունակում է ռիսկեր, որոնք շատ ավելի հեռուն են գնում, քան դիվանագիտական արձանագրությունը։ Ուկրաինան կարող է հայտնվել Վաշինգտոնում առանց ծանրքաշ խաղացողի հենց այն պահին, երբ որոշումներ են կայացվում զենքի, հակաօդային պաշտպանության, լոգիստիկայի և հետախուզական տվյալների փոխանակման, ինչպես նաև ցանկացած վերսկսված խաղաղ գործընթացի պայմանների վերաբերյալ։

«Միանգամայն հավանական է, որ Զելենսկին մինչև Միացյալ Նահանգներում միջանկյալ ընտրությունները որևէ մեկին չի նշանակի», — կարծում է ընդդիմադիր պատգամավոր Յարոսլավ Յուրչիշինը։ «Դժվար կլինի գնահատել, թե ով ամենից լավ կհամապատասխանի քաղաքական լանդշաֆտին, քանի դեռ այդ ընտրությունները չեն անցկացվել»։