2025թ․ ամռանից շահագործվում է Հրազդանի սանիտարական աղբավայրը։ Այն նախատեսված է սպասարկելու Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի 16 համայնքի։ Այն շահագործում է այդ համայնքների կողմից հիմնադրված «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի կողմից։ Աբովյանում Էկոլուրի կազմակերպած «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը՝ ի նպաստ առողջ շրջակա միջավայրի» թեմայով իրազեկման միջոցառման ժամանակ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը ներկայացրեց կազմակերպության գործունեությունը։
Աբովյանը համարվում է ՍՊԸ-ի հիմնադիր համայնքներից, սակայն այստեղ ընկերությունը կսկսի ծառայություններ մատուցել, ըստ Համբարձումյանի, 2026թ․ գարնանից։
Աբովյանի համայնքապետի մամուլի քարտուղար Ռոզա Նալթակյանը նշեց, որ գոհ են Աբովյան քաղաքում գործող աղբահանության համակարգից։ Ցանկանում են վստահ լինել, որ նոր համակարգը կապահովի լավ ծառայություն։ «Կարո՞ղ եք երաշխավորել, որ մենք խնդիր չենք ունենա, և աղբը ժամանակին կտեղափոխվի, ու բնակիչները չեն դժգոհի։ Մեր համայնքի կոմունալ տնտեսությունն իդեալական է կազմակերպում այդ աշխատանքը, նույնիսկ շաբաթ և կիրակի օրերին մենք տեսնում ենք, որ գալիս են, աղբը տեղափոխում են, բնակչության դժգոհությունը չկա», – ասաց նա։
Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց, որ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ն նաև Աբովյանի ընկերությունն է։ Իրավական առումով, եթե մինչև հիմա Աբովյանն իրականացնում է աղբահանությունն իր կոմունալ տնտեսության օղակի միջոցով, ինչ-որ իքս պահից իրականացնելու է մեկ այլ ընկերության՝ այսինքն «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի միջոցով։ «Այսինքն՝ Աբովյանն այդ ամենի տերն է, և՛ խզում չի լինելու։ Աբովյանի կոմունալը շատ լավ աշխատում է, մենք գիտենք։ Մենք ամեն ինչ անելու ենք, որ առնվազն այդ ցուցանիշը պահենք», – ասաց նա և ներկայացրեց այլ համայնքներում աշխատանքի փորձը։
Սերգեյ Համբարձումյանը նաև նշեց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման շրջանակում համայնքների կոմունալ ծառայությունները 99-100 տոկոսով լուծարվում են։ «Գործառույթային առումով իրենց մոտ լիքը բան փոխվում է։ Սակայն կան գործառույթներ, որոնք համայնքապետարանն է իրականացնելու, ոչ մենք։ Մասնավորապես, շինարարական աղբը մենք չենք կարողանում տեղափոխել, որովհետև մեքենաները նախատեսված չեն դրա համար։ Համայնքին ենք խնդրում, որ շինարարական աղբը հավաքի։ Նաև խոշոր եզրաչափերի աղբը՝ սառնարաններ, բազմոցներ, դիմում ենք համայնքապետարաններին, որ իրենց հերթապահ մեքենաները հավաքեն։ Մենք դրանք ընդունում ենք աղբավայրի տարածքում։ Այսինքն՝ համայնքի կոմունալների որոշակի գործառույթներ շարունակվելու են, քանի որ կան առանձնահատկություններ, որոշ տեսակի թափոններ, որ մենք չենք տեղափոխում»,- ասաց նա։
Աբովյանի համայնքապետարանի Ֆինանսատնտեսագիտական և եկամուտների հաշվառման բաժնի պետ Աննա Չոբանյանը հարցրեց․ «Քանի որ բյուջե ենք կազմում, ե՞րբ եք գալու և այդ ներդրումն առաջին փուլով ինչքա՞ն է լինելու»։ Ի պատասխան Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց․ «Ֆինանսական արժեքը քննարկվում է Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում, քանի որ ծառայության արժեքը, բնականաբար, համայնքների ծախսածից շատ է, բայց ՏԿԵՆ-ն ինչքան մասը կվերցնի իր վրա, դեռ քննարկվում է»։
Աբովյանի համայնքապետարանի կոմունալ տնտեսության բաժնի պետի տեղակալ Արմեն Սիմոնյանն ասաց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման արդյունքում Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերում միասին դադարելու է գործել մոտ 25-30 աղբավայր։ Աղբավայրերի փակումն ավելի թանկ արժե, քան ստեղծումը։
Միայն Աբովյան համայնքը 2021թ․ համայնքային խոշորացման արդյունքում ժառանգություն է ստացել 4 աղբանոց։ Սակայն 2025թ․ տարեվերջի դրությամբ համայնքում գործել են 3-ը՝ Ջրաբերի, Արամուսի և Բալահովիտի աղբանոցները։ Դրանք չեն համապատասխանում սանիտարական նորմերին, ցանկապատված չեն, արգելափակոց չունեն, պարբերաբար այրվում են։
«Ձեզ վստահեցնում եմ, որ որևէ համայնք իր միջոցներով՝ թե՛ ֆինանսական, թե՛ տեխնիկական, չի կարող լուծել այդ աղբավայրերի փակման հարցը»,- ասաց Արմեն Սիմոնյանը։
Արձագանքելով՝ Սերգեյ Համբարձումյանն ասաց, որ դեռ 2016թ․ վարկային միջոցների ձեռքբերման ժամանակ կառավարությունը նման պարտավորություն ստանձնել է, բայց ֆինանսական միջոցներ հատկացված չեն այս պահին։ «Ես այդ հարցը բարձրաձայնում եմ, բայց առաջարկում եմ նաև, որ մեր համայնքները գրություններով, տարբեր ձևերով ևս բարձրաձայնեն այդ խնդիրը», – ասաց նա։
«Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի փորձագետ Էմիլ Մկրտչյանն ասաց, որ աղբավայրերի փակման համար Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնը Ստեփանավանի համայնքապետարանի հետ համագործակցությամբ արտերկրից մասնագետ է հրավիրել գնահատելու, թե աղբավայրի փակումը համայնքին որքան գումար կարժենա։ «Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնն այս պահին նման խորհրդատվական աշխատանք տանում է, օգնելու համայնքին»,- ասաց նա։
Խնդրի մասին «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը հարց բարձրացրեց սույն թվականի փետրվարի 24-ին կայացած Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարին կից հասարակական խորհրդի անդրանիկ նիստի ժամանակ։ ՏԿԵ նախարար Դավիթ Խուդաթյանն ասաց, որ ծրագրում են հին աղբավայրերը փակել դրամաշնորհային միջոցների, պետական և համայնքային միջոցների հաշվին։
Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:
Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։
Մարտ 03, 2026 at 18:08
2025թ․ ամռանից շահագործվում է Հրազդանի սանիտարական աղբավայրը։ Այն նախատեսված է սպասարկելու Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի 16 համայնքի։ Այն շահագործում է այդ համայնքների կողմից հիմնադրված «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի կողմից։ Աբովյանում Էկոլուրի կազմակերպած «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը՝ ի նպաստ առողջ շրջակա միջավայրի» թեմայով իրազեկման միջոցառման ժամանակ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը ներկայացրեց կազմակերպության գործունեությունը։
Աբովյանը համարվում է ՍՊԸ-ի հիմնադիր համայնքներից, սակայն այստեղ ընկերությունը կսկսի ծառայություններ մատուցել, ըստ Համբարձումյանի, 2026թ․ գարնանից։
Աբովյանի համայնքապետի մամուլի քարտուղար Ռոզա Նալթակյանը նշեց, որ գոհ են Աբովյան քաղաքում գործող աղբահանության համակարգից։ Ցանկանում են վստահ լինել, որ նոր համակարգը կապահովի լավ ծառայություն։ «Կարո՞ղ եք երաշխավորել, որ մենք խնդիր չենք ունենա, և աղբը ժամանակին կտեղափոխվի, ու բնակիչները չեն դժգոհի։ Մեր համայնքի կոմունալ տնտեսությունն իդեալական է կազմակերպում այդ աշխատանքը, նույնիսկ շաբաթ և կիրակի օրերին մենք տեսնում ենք, որ գալիս են, աղբը տեղափոխում են, բնակչության դժգոհությունը չկա», – ասաց նա։
Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց, որ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ն նաև Աբովյանի ընկերությունն է։ Իրավական առումով, եթե մինչև հիմա Աբովյանն իրականացնում է աղբահանությունն իր կոմունալ տնտեսության օղակի միջոցով, ինչ-որ իքս պահից իրականացնելու է մեկ այլ ընկերության՝ այսինքն «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի միջոցով։ «Այսինքն՝ Աբովյանն այդ ամենի տերն է, և՛ խզում չի լինելու։ Աբովյանի կոմունալը շատ լավ աշխատում է, մենք գիտենք։ Մենք ամեն ինչ անելու ենք, որ առնվազն այդ ցուցանիշը պահենք», – ասաց նա և ներկայացրեց այլ համայնքներում աշխատանքի փորձը։
Սերգեյ Համբարձումյանը նաև նշեց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման շրջանակում համայնքների կոմունալ ծառայությունները 99-100 տոկոսով լուծարվում են։ «Գործառույթային առումով իրենց մոտ լիքը բան փոխվում է։ Սակայն կան գործառույթներ, որոնք համայնքապետարանն է իրականացնելու, ոչ մենք։ Մասնավորապես, շինարարական աղբը մենք չենք կարողանում տեղափոխել, որովհետև մեքենաները նախատեսված չեն դրա համար։ Համայնքին ենք խնդրում, որ շինարարական աղբը հավաքի։ Նաև խոշոր եզրաչափերի աղբը՝ սառնարաններ, բազմոցներ, դիմում ենք համայնքապետարաններին, որ իրենց հերթապահ մեքենաները հավաքեն։ Մենք դրանք ընդունում ենք աղբավայրի տարածքում։ Այսինքն՝ համայնքի կոմունալների որոշակի գործառույթներ շարունակվելու են, քանի որ կան առանձնահատկություններ, որոշ տեսակի թափոններ, որ մենք չենք տեղափոխում»,- ասաց նա։
Աբովյանի համայնքապետարանի Ֆինանսատնտեսագիտական և եկամուտների հաշվառման բաժնի պետ Աննա Չոբանյանը հարցրեց․ «Քանի որ բյուջե ենք կազմում, ե՞րբ եք գալու և այդ ներդրումն առաջին փուլով ինչքա՞ն է լինելու»։ Ի պատասխան Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց․ «Ֆինանսական արժեքը քննարկվում է Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում, քանի որ ծառայության արժեքը, բնականաբար, համայնքների ծախսածից շատ է, բայց ՏԿԵՆ-ն ինչքան մասը կվերցնի իր վրա, դեռ քննարկվում է»։
Աբովյանի համայնքապետարանի կոմունալ տնտեսության բաժնի պետի տեղակալ Արմեն Սիմոնյանն ասաց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման արդյունքում Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերում միասին դադարելու է գործել մոտ 25-30 աղբավայր։ Աղբավայրերի փակումն ավելի թանկ արժե, քան ստեղծումը։
Միայն Աբովյան համայնքը 2021թ․ համայնքային խոշորացման արդյունքում ժառանգություն է ստացել 4 աղբանոց։ Սակայն 2025թ․ տարեվերջի դրությամբ համայնքում գործել են 3-ը՝ Ջրաբերի, Արամուսի և Բալահովիտի աղբանոցները։ Դրանք չեն համապատասխանում սանիտարական նորմերին, ցանկապատված չեն, արգելափակոց չունեն, պարբերաբար այրվում են։
«Ձեզ վստահեցնում եմ, որ որևէ համայնք իր միջոցներով՝ թե՛ ֆինանսական, թե՛ տեխնիկական, չի կարող լուծել այդ աղբավայրերի փակման հարցը»,- ասաց Արմեն Սիմոնյանը։
Արձագանքելով՝ Սերգեյ Համբարձումյանն ասաց, որ դեռ 2016թ․ վարկային միջոցների ձեռքբերման ժամանակ կառավարությունը նման պարտավորություն ստանձնել է, բայց ֆինանսական միջոցներ հատկացված չեն այս պահին։ «Ես այդ հարցը բարձրաձայնում եմ, բայց առաջարկում եմ նաև, որ մեր համայնքները գրություններով, տարբեր ձևերով ևս բարձրաձայնեն այդ խնդիրը», – ասաց նա։
«Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի փորձագետ Էմիլ Մկրտչյանն ասաց, որ աղբավայրերի փակման համար Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնը Ստեփանավանի համայնքապետարանի հետ համագործակցությամբ արտերկրից մասնագետ է հրավիրել գնահատելու, թե աղբավայրի փակումը համայնքին որքան գումար կարժենա։ «Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնն այս պահին նման խորհրդատվական աշխատանք տանում է, օգնելու համայնքին»,- ասաց նա։
Խնդրի մասին «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը հարց բարձրացրեց սույն թվականի փետրվարի 24-ին կայացած Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարին կից հասարակական խորհրդի անդրանիկ նիստի ժամանակ։ ՏԿԵ նախարար Դավիթ Խուդաթյանն ասաց, որ ծրագրում են հին աղբավայրերը փակել դրամաշնորհային միջոցների, պետական և համայնքային միջոցների հաշվին։
Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:
Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։
Մարտ 03, 2026 at 18:08
«Ջրանջատումներ լինելու են, որովհետև ամառվա պիկ ամիսներին մենք կարիք ունենք գիշերային ջրանջատումների, որպեսզի ջրավազանները լցվեն, և ցերեկային ժամին այդ ջրավազանների ջուրն օգտագործվի։ Բայց 7 ժամի փոխարեն կունենանք 3-4 ժամ ջրանջատում»,- ասաց՝ ՏԿԵՆ Ջրային կոմիտեի նախագահ Արամազդ Ղալամքարյանը մարտի 3-ին Ազգային ժողովում։
Հիշեցնենք, որ «Վեոլիա ջուր» ՓԲԸ-ն օրերս հայտարարեց ջրամատակարարման 17-ժամյա ռեժիմի անցնելու մասին՝ հաշվի առնելով ջրաղբյուրների ջրատվության շուրջ 24%-ով նվազումը, կառուցապատման արդյունքում նոր ջրասպառողների թվի կտրուկ աճը, գիշերային ժամերին ջրի կորուստների կանխումը։ Այս հայտարարությունը դժգոհություն առաջացրեց հասարակության շրջանում։ Անմիջապես հետևեցին Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի և Երևանի քաղաքապետարանի հայտարարություններն այն մասին, որ որոշվել է կասեցնել նոր ժամանակացույցի գործողությունը։
Արամազդ Ղալամքարյանը նշեց, որ երկշաբաթյա ժամկետ են խնդրել «Վեոլիա»-ի հետ աշխատելու և ժամանակացույցը վերանայելու։ «Մեր նախնական գնահատականն այն է, որ ժամանակացույցը բարելավելու պոտենցիալ ունենք, և մեր գնահատականը հիմնված է երկու հիմնական գործոնների վրա։ Առաջինը՝ պարտադիր կապիտալ աշխատանքների ծրագրերը, որոնք ընթացիկ են, իրականացնում ենք, բայց նոր թափ ենք հաղորդելու և դրանց արդյունքում ունենալու ենք բավականին մեծ ծավալների խնայված ջուր։ Խոսքը վերաբերում է թե՛ Երևանին, թե՛ մարզերին։ Երկրորդը, ունենք հայտնաբերված նոր ջրաղբյուրներ, որոնց ուղղությամբ աշխատանքներ տանում էինք նախքան այս ժամանակացույցը, խնդրում եմ չկապել մեկը մյուսի հետ։ Ուղղակի որոշում կայացվեց լրացուցիչ ռեսուրսներ ներդնել, և այդ ջրաղբյուրներից ջուրը Երևան հասցնել ավելի արագացված ռեժիմով»։ Ըստ Արամազդ Ղալամքարյանի՝ «Վեոլիա»-ն և ՀՀ կառավարությունը վերջին երկու տարում 22 միլիարդ դոլարի ներդրում են անում ենթակառուցվածքներում, ու դա կնպաստի համակարգի բարելավմանը։
Նշենք, որ 2025թ. աշնանն Էկոլուրի հարցմանն ի պատասխան «Վեոլիա ջուր»-ը հայտնել էր, որ Երևանում 2024-2031թթ․ պայմանագրով նախատեսված է ապահովել 23 ժամ ջրամատակարարում, այլ քաղաքներում և գյուղական բնակավայրերում ՝ 20 ժամ ջրամատակարարում։
Էկոլուրի հարցին, թե երբ է նախատեսվում հասնել ամբողջ Երևանի 24-ժամյա ջրամատակարարմանը, ընկերությունից հայտնել էին, որ վարձակալության պայմանագրով բաժանորդներին 24-ժամյա ջրամատակարարում ապահովելու որևէ ցուցանիշ կամ պահանջ չկա։
Ընկերությունն անդրադարձել էր նաև ջրակորուստների հարցին՝ նշելով, որ պայմանագրով նախատեսվել է ջրակորուստները մինչև պայմանագրի գործողության վերջին տարին՝ 2031թ․, հասցնել 58,9 %-ի, այնինչ ընկերությունը 2025թ․ առաջին կիսամյակի արդյունքներով նվազեցրել է մինչև 55 %:
Ավելի վաղ Էկոլուրի հրապարակումներում անդրադառնալով Երևանում խմելու ջրի խնդրին՝ նշել էինք, որ, ըստ Երևանի հատակագծի, Երևանի խﬔլու ջրամատակարարման ջրաղբյուրներից 5-ի՝ Արզականի, Գյումուշի, Արզնիի, Ծարավ աղբյուրի, Գետաﬔջի շահագործման պաշարները հաստատված չեն։ 3 ջրաղբյուրի՝ Գառնիի, Ապարանի, Կաթնաղբյուրի դեպքում նշվել է վերանայման կամ վերագնահատման անհրաժեշտության մասին։ Միայն 2 ջրաղբյուրի՝ Ձորաղբյուրի և Երևանյան ՀԷԿ-ի աղբյուրների պաշարներն են հաստատված։
ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարությունն Էկոլուրի հարցմանն ի պատասխան հայտնել էր, որ «Վեոլիա ջուր» ՓԲԸ-ին տրվել է 43 ջրօգտագործման թույլտվություն, այդ թվում՝ Երևան քաղաքի սպասարկման համար՝ 9 ջրօգտագործման թույլտվություն:
Մեր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ «Վեոլիա ջուր» ՓԲԸ-ն ստացել է ՋԹ-ներ ինչպես չհաստատված պաշարներով, այնպես էլ վերագնահատման, կամ նպատակահարմարության գնահատման անհրաժեշտություն ունեցող ջրաղբյուրներից ջրառ իրականացնելու համար։
Մարտ 03, 2026 at 18:35
ՀՀ կենսաբազմազանության 7-րդ ազգային զեկույցն արդեն պատրաստ է։ Այն հասանելի է ՄԱԿ-ի «Կենսաբանական բազմազանության մասին» կոնվենցիայի պաշտոնական կայքում։
Զեկույցի նպատակն է Կունմին-Մոնրեալի «Կենսաբազմազանության պահպանության գլոբալ շրջանակի» (ԿԳՇ) նպատակներին ու թիրախներին համահունչ ապահովել Հայաստանի հաշվետվողականությունը՝ ներկայացնելով ազգային մակարդակում իրականացված գործողությունների, գրանցված արդյունքների և առկա մարտահրավերների համապարփակ վերլուծություն։
«Զեկույցի ժամանակին կազմումն ու հրապարակումն առանձնակի կարևոր է ՄԱԿ-ի «Կենսաբանական բազմազանության մասին» կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովը (COP17) հյուրընկալելու ճանապարհին, քանի որ 2026 թվականի հոկտեմբերին կայանալիք COP17-ի ընթացքում նախատեսվում է Կունմին-Մոնրեալ կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակի (KMGBF) գլոբալ վերանայումը», – նշել է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթևոսյանը։
COP17-ի ընթացքում Կունմին-Մոնրեալ կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակի (KMGBF) գլոբալ վերանայումը տեղի է ունենալու ազգային զեկույցների հիման վրա։
ՀՀ կենսաբազմազանության 7-րդ ազգային զեկույցը պատրաստվել է ՀՀ ԳԱԱ Ա. Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտի կողմից՝ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության պատվերով, Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի (ԳԷՀ/GEF) դրամաշնորհային ծրագրի ֆինանսավորմամբ։
«Զեկույցը ներկայացնում է Հայաստանում վերջին հինգ տարիների ընթացքում կենսաբազմազանության և հարակից ոլորտներում սահմանված ազգային առաջնահերթությունների իրականացման առաջընթացը։ Ամբողջ ընթացքում ապահովվել է բազմաշահառու, ներառական մասնակցություն՝ գաղափարների ձևավորումից մինչև վերջնական խմբագրում և համաձայնեցում», – գրել է Համբարձում Մաթևոսյանը։
Մարտ 04, 2026 at 17:31
2026թ․ մարտի 4-ին Լոռու մարզի Փամբակ խոշորացված համայնքի Արջուտ գյուղում «Բակտեկ Էկո» ՍՊԸ-ն նախաձեռնել էր երկու հանրային լսում։ Առաջինը վերաբերում էր Արջուտի ոսկու հանքաքարի վերամշակման ֆաբրիկայի վերակառուցմանը և/կամ ընդլայնմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը, ինչպես նաև նոր պոչամբարի կառուցմանը և գործող պոչամբարի հնարավոր ընդլայնմանը։ Երկրորդ լսումը վերաբերում էր Արջուտի ոսկու հանքավայրի հարակից տարածքներում օգտակար հանածոյի արդյունահանման նպատակով երկրաբանական ուսումնասիրությունների իրականացմանը։
Լսումներն ընթացել են բավական լարված մթնոլորտում, ոստիկանների անմիջական մասնակցությամբ՝ հնարավոր բախումները կանխելու համար։
Հանրային լսումների ընթացքում բնակիչները բարձրաձայնել են իրենց մտահոգությունները հանքի աշխատանքների հնարավոր ընդլայնման կամ նոր ենթակառուցվածքների կառուցման դեպքում գյուղում էկոլոգիական խնդիրներով ծանրաբեռնվածության ավելացման և շրջակա միջավայրի վնասման մասին։ Նշել են, թե մինչ օրս հանքի աշխատանքից իրենց գյուղում որևէ դրական փոփոխություն չի նկատվել։ Նախագծերին կողմ բնակիչները հիմնականում նշել են նոր աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորության և գյուղում սոցիալական վիճակի բարելավման մասին։
«․․․Եթե այսօր դուք հստակ ուղերձները հասկանաք, լսեք, վստահ կլինեք, որ այս համայնքը, ժողովուրդը դեմ է դրան, համաձայն չի այդ ձևով, այլ տարբերակներ է պետք քննարկել»։
«․․․․Գյուղում կա հանք, կա ֆաբրիկա, որևէ մեկը չի խոսում, որ հանքը չպիտի աշխատի, ֆաբրիկան չպիտի աշխատի, դրա մասին խոսք չկա։ Հիմա եկել են, ասում են, նոր տարածք ենք ուզում ուսումնասիրել։ Այստեղ ընտրությունը հաստատ գյուղացիներինն է՝ իրենք ուզում են իրենց գյուղն էլ ավելի ծանրաբեռնվի էկոլոգիական առումով, թե՞ այն ինչ կա՝ բավարար է»։
«․․․․Երկրաբանական ուսումնասիրությունը մոտեցնում է հանքերի ընդլայնման գործընթացին, և դրա համար գյուղը պետք է որոշի՝ այն հանքը, որը կա, բավարա՞ր է, թե մենք պատրաստ ենք մեր էկոլոգիական ծանրաբեռնվածությունն էլ ավելի ուժեղացնել»։
«․․․․Եթե մենք մեր համաձայնությունը տանք, ասենք, այդ հետազոտությունը գնաց, արդեն իսկ կդառնա, որ մենք մեր համաձայնությունը տալիս ենք, որ հանքը շահագործվի»։
«․․․․Նախկինում էս նույն բանն է եղել, չէ՞, այսինքն՝ համաձայնվել ենք հետազոտություն, ուսումնասիրություն ու դրանից հետո համաձայնել ենք շահագործմանը»։
«․․․Ես որպես գյուղի բնակիչ դեմ եմ, որ այդ պոչամբարը կառուցվի, ես դեմ եմ, որ այդտեղ ինչ-որ մի բան ընդլայնվի, ի՞նչ ունեք 25 տարի, թող մեր ժողովուրդը աշխատի, իսկ որպես գյուղի բնակիչ, դեմ եմ այդ ամեն ինչին, ինչ ուզում է ավելանա, յուրաքանչյուր ավելացմանը դեմ եմ»։
Փամբակ համայնքի ղեկավար Սուրեն Կոստանդյանը լսումների ժամանակ նշել է, որ որևէ որոշում այսօր չի կայացվում, և համայնքի ավագանին կկայացնի որոշում՝ հիմնվելով միայն համայնքի բնակիչների կարծիքի վրա: «Առաջին անգամ չէ, որ մենք հանրային լսումներ ենք անցկացնում, և ավագանին ամեն դեպքում լսում է համայնքի կարծիքները, բնապահպանների ու շահագրգիռ կողմերի առաջարկները։ Վերջնական որոշումը կայացնում է ավագանին՝ հաշվի առնելով հավաքագրված բոլոր կարծիքները»։
Ընկերության ներկայացուցիչներն էլ նշել են, որ ներկայիս լսումը վերաբերում է առավելապես ուսումնասիրության գործընթացին՝ պաշարների առկայությունը գնահատելու համար, ոչ թե անմիջապես հանքի ընդլայնմանը։ «Ուսումնասիրությունը նախատեսված է միայն տարածքի ռեսուրսները պարզելու համար, և դա որևէ կապ չունի հանքի շահագործման հետ։ Եթե ուսումնասիրության արդյունքում պարզվի, որ տարածքում պաշարներ կան, միայն այդ ժամանակ կներկայացվի նոր նախագիծ, որի մասին բնակչությունը կունենա լրացուցիչ տեղեկատվություն և հնարավորություն արտահայտվելու։ Հետագա նախագծերը ներկայացվելու են հանրությանը և համապատասխան պետական մարմիններին», – նշել է «Բակտեկ Էկո» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչը։
Ընկերությունից նաև հայտնել են, որ ուսումնասիրությունը կպարունակի նմուշառումներ, կլինի մասնագիտական հաշվետվություն, որը կհրապարակվի համապատասխան պետական մարմինների համար:
Մանրամասները՝ տեսանյութում
Սույն hոդվածը պատրաստվել է Չեխիայի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ՝ Տրանսֆորմացիոն համագործակցության ծրագրի շրջանակում։
Մարտ 04, 2026 at 16:36