Գիտնականները ստեղծել են վիրտուալ Երկիր առանց կենդանի օրգանիզմների՝ Երկրից դուրս կյանք որոնելու համար

Գիտնականները ստեղծել են Երկրի համակարգչային մոդել, որի վրա երբեք կյանք չի եղել։ Այն թույլ է տալիս հետևել, թե ինչպես կփոխվեին մթնոլորտն ու մոլորակի մյուս շերտերը երկրաբանական գործընթացների ազդեցությամբ, և կօգնի աստղագետներին տարբերել բնակեցված աշխարհներն այն աշխարհներից, որտեղ իսկապես կարող է կյանք գոյություն ունենալ։

Հետազոտությունը հրապարակվել է The Planetary Science Journal ամսագրում։

Վաշինգտոնի համալսարանի հետազոտողները մոդելավորել են Երկրի զարգացումը հինգ միլիարդ տարվա ընթացքում՝ մոտ 4,5 միլիարդ տարի առաջ դրա ձևավորումից մինչև 500 միլիոն տարի հետո սպասվող ապագան։ Մոդելը հաշվի է առնում քիմիական նյութերի փոխանակումը միջուկի, մանտիայի, երկրակեղևի, մակերևույթի և մթնոլորտի միջև, սակայն բացառում է կենդանի օրգանիզմների ազդեցությունը։

Ստուգման ընթացքում մոդելավորումը ճիշտ է վերարտադրել մոլորակի 19 բնութագիր, այդ թվում՝ մանտիայի միջով անցնող ջերմային հոսքը։ Հեղինակների խոսքով՝ այժմ այն կարելի է հարմարեցնել Արեգակնային համակարգից դուրս գտնվող այլ քարային մոլորակների ուսումնասիրությանը։

Սա կարևոր է արտերկրային կյանքի որոնման համար։ Ջրի և կյանքի գոյության համար հարմար մթնոլորտի հայտնաբերումը դեռ չի նշանակում, թե մոլորակի վրա որևէ մեկը բնակվում է։ Ավելի հիմնավոր եզրակացություն անելու համար գիտնականները պետք է հասկանան, թե որ քիմիական նյութերը կարող են մթնոլորտում կուտակվել բացառապես երկրաբանական գործընթացների շնորհիվ։

Երկրի վրա կենդանի օրգանիզմներն անընդհատ արտազատում են թթվածին և մեթան։ Այս գազերը միմյանց հետ քիմիական ռեակցիաների մեջ են մտնում, ուստի մթնոլորտում դրանց միաժամանակյա առկայությունը կարող է վկայել պաշարների շարունակական համալրման մասին։ Սակայն նման ազդանշանները հուսալիորեն մեկնաբանելու համար աստղագետները պետք է դիտարկումները համեմատեն այնպիսի մոլորակների մոդելների հետ, որոնց վրա կյանք չկա։

Նոր մշակումը կօգնի ստուգել՝ արդյոք հնարավոր է բացատրել հեռավոր աշխարհի մթնոլորտի բաղադրությունն առանց կենդանի օրգանիզմների մասնակցության։ Եթե դիտարկումները չհաջողվի համապատասխանեցնել մոդելին, այդպիսի մոլորակը կարող է հատկապես հետաքրքիր դառնալ հետագա ուսումնասիրության համար։

Հեղինակները նաև ակնկալում են, որ մոդելը կօգնի մշակել ապագա աստղադիտակներ, որոնք նախատեսված կլինեն էկզոմոլորակների վրա կյանքի նշաններ որոնելու համար։

Science Advances. Սնդիկը, որով հին մայաները զարդարում էին տաճարները, կարող էր կործանել երկու հնագույն էկոհամակարգեր

Սնդիկը, որը հին մայաներն օգտագործում էին շենքերը, խեցեղենն ու թաղման վայրերը զարդարելու համար, կարող էր հանգեցնել լճերի աղտոտման և երկու ջրային էկոհամակարգերի ոչնչացման։ Այս եզրակացության են հանգել Յուկատան թերակղզու հյուսիսում հատակային նստվածքներն ուսումնասիրած հետազոտողները։

Աշխատանքը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում։

Նրանց կարծիքով՝ թունավոր աղտոտումը կարող էր լրացուցիչ գործոն դառնալ՝ խորացնելով բնապահպանական խնդիրները մայաների քաղաքակրթության ծաղկման շրջանում։

ԱՄՆ Օբերնի համալսարանի գիտնականները՝ Մեթյու Նիլ Ուոթերսի գլխավորությամբ, հատակային նստվածքների նմուշներ են վերցրել Կոբա լճից և Շկաչ սենոտից՝ կարստային իջվածքում գտնվող բնական ջրամբարից։ Փայտի և փայտածխի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ որոշ շերտեր ձևավորվել են ավելի քան երկու հազար տարի առաջ։ Այնուհետև հետազոտողները չափել են տարբեր ժամանակաշրջանների նստվածքներում սնդիկի պարունակությունը և ուսումնասիրել ջրիմուռների, մանրէների ու մանր ջրային կենդանիների մնացորդները։

Կոբա լճում սնդիկի խտությունը սկսել է աճել մոտավորապես մեր թվարկության 40 թվականին և առավելագույնին է հասել 250–300 թվականներին։ Մինչև 520 թվականը ցուցանիշները վերադարձել են բնական մակարդակին։ Շկաչ սենոտում աղտոտումն ավելի ուժեղ է եղել և ավելի երկար է տևել. առավելագույն արժեքները գրանցվել են մոտավորապես 720 թվականին։

Սնդիկի բարձր խտության ժամանակաշրջանները համընկել են ջրային էկոհամակարգերում լուրջ փոփոխությունների հետ։ Ջրիմուռների և մանրէների հետքերը զգալիորեն նվազել են, իսկ մանր ջրային կենդանիների մնացորդները՝ գրեթե անհետացել։

Ուսումնասիրված մյուս երկու լճերում սնդիկի բարձր պարունակություն չի հայտնաբերվել։ Սա թույլ է տալիս ենթադրել, որ աղտոտումը պայմանավորված չի եղել մթնոլորտի միջոցով սնդիկի տարածմամբ։ Ամենայն հավանականությամբ, մետաղը կամ այն պարունակող կարմիր հանքանյութը՝ կինովարը, ջրամբարներ են ներթափանցել շրջակա տարածքներից, որտեղ դրանք օգտագործում էին մայաները։

Հետազոտողները կարծում են, որ աղտոտումը կարող էր ազդել նաև մերձակայքում ապրող մարդկանց վրա։ Սնդիկի երկարատև ազդեցությունը, հավանաբար, խորացրել է երաշտների և անտառահատումների հետևանքները։

Սենեգալի ափերի մոտ միգրանտներ տեղափոխող նավ է խորտակվել․ կան զոհեր

Սենեգալի ափերի մոտ միգրանտներ տեղափոխող նավի խորտակման հետևանքով առնվազն 21 մարդ է զոհվել, հայտնում է Associated Press-ը։

Սենեգալի ներքին գործերի նախարարության տվյալներով, շաբաթ երեկոյան փրկարարներին հաջողվել է մեկ փրկվածի հայտնաբերել։ Որոնողական գործողությանը լրացուցիչ ուժեր են ներգրավվել, որոնք շարունակում են հնարավոր փրկվածների որոնումները։ Թե քանի մարդ է եղել նավում, առայժմ հայտնի չէ։

Նավը խորտակվել է Սենեգալի մայրաքաղաք Դաքարից հյուսիս գտնվող Կեբեմեր քաղաքի ափերի մոտ։ Երկրի ներքին գործերի նախարարը երկուշաբթի կայցելի դեպքի վայր։

Արևմտյան Աֆրիկայից Ատլանտյան օվկիանոսով դեպի Իսպանիայի Կանարյան կղզիներ տանող ուղին շարունակում է մնալ աշխարհի ամենավտանգավոր միգրացիոն երթուղիներից մեկը։

ՀՕՊ ստորաբաժանումներ են կազմավորվել․ գեներալ-մայոր Գարիկ Մովսեսյան

«Զինված ուժերի ղեկավարությունը մեծ ուշադրություն է դարձնում ՀՕՊ ստորաբաժանումների սպառազինությանը, պատրաստվածության վիճակին։ Կարող եմ հպարտությամբ հայտնել, որ նշված ստորաբաժանումներն արդեն կազմավորված են»,- նշել է գեներալ-մայոր Գարիկ Մովսեսյանը։

Մանրամասները՝ «Զինուժի» տեսանյութում։

Փրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել տրանսպորտային միջոցներն ու օգնություն ցույց տվել քաղաքացիներին

Ներքին գործերի նախարարության 112 օպերատիվ կառավարման կենտրոն նոյեմբերի 7-ին, ժամը 23։07-ին ահազանգ է ստացվել, որ Գորայք-Զանգեր հատվածում ձյան պատճառով կցորդիչով բեռնատարը չի կարողանում երթևեկել։

Դեպքի վայր է մեկնել ՆԳՆ ՓԾ մարզային փրկարարական վարչության հրշեջ-փրկարարական ջոկատից մեկ մարտական հաշվարկ։

Փրկարարները համագործակցելով Ոստիկանության պարեկային ծառայության և ՃՇՇ աշխատակիցների հետ, քարշակման միջոցով արգելափակումից դուրս են բերել կցորդիչով 6 բեռնատար, 1 մարդատար ավտոմեքենա և օգնություն ցույց տվել 30 քաղաքացու։

Հույս ունեմ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի ավարտին հասնել կոնկրետ արդյունքների

Հույս ունեմ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի ավարտին հասնել կոնկրետ արդյունքների, ասել է Ալիևը Էրդողանի հետ համատեղ ճեպազրույցում, հաղորդել են ադրբեջանական լրատվամիջոցները:

«Արդեն ավելի քան մեկ տարի զբաղվում եմ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման հարցով, սակայն վերջնական ստորագրությունը դեռ չի դրվել»,-ասել է նա։

Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի նախագահը այսօր մեկնել է Ադրբեջան՝ մասնակցելու 44-օրյա պատերազմի ավարտին 6-րդ տարուն նվիրված միջոցառմանը:

Փաշինյանը ցավակցություն է հայտնել Կրակովում տեղի ունեցած զանգվածային սպանության կապակցությամբ

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցություն է հայտնել Կրակովի կենտրոնում տեղի ունեցած զանգվածային սպանության կապակցությամբ, որի հետևանքով վեց մարդ է զոհվել։

«Խորապես վշտացած եմ Կրակովում տեղի ունեցած ողբերգությամբ։ Անկեղծ ցավակցություն եմ հայտնում զոհվածների ընտանիքներին և շուտափույթ ապաքինում մաղթում բոլոր տուժածներին։ Հայաստանն այս ծանր պահին իր համերաշխությունն է հայտնում Լեհաստանին և նրա ժողովրդին»,- գրել է Փաշինյանը։

Հիշեցնենք, որ Կրակովի կենտրոնում զանգվածային հրաձգությունը տեղի է ունեցել նոյեմբերի 7-ին։ Վերջին տվյալներով, զոհվել է 6, վիրավորվել՝ 15 մարդ։ Կրակողը արմատական հայացքներ ունեցող 24-ամյա տղամարդ է։ Կասկածյալը նույնպես վիրավորվել է ձերբակալման ժամանակ։ Տուժել են նաև երկու ոստիկաններ։

ԱԺ-ում հյուրընկալվել են Երևանի և մարզերի մի շարք դպրոցների ներկայացուցիչներ

ԱԺ կրթության, գիտության, մշակույթի, սպորտի և սփյուռքի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Սիսակ Գաբրիելյանը հանդիպել և զրուցել է Երևանի Հովհաննես Շիրազի անվան համար 169 հիմնական դպրոցի աշակերտների ու ուսուցիչների հետ։ Այս մասին տեղեկանում ենք ԱԺ-ից։

Երևանի Հովհաննես Հովհաննիսյանի անվան համար 52 հիմնական դպրոցի ներկայացուցիչներին հյուրընկալել են ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հարություն Հարությունյանը և պատգամավոր Վաղինակ Վարդանովը։ Վերջինս հանդիպել է նաև Գեղարքունիքի մարզի Սարուխանի Սուրեն Մակարյանի անվան համար 1 միջնակարգ դպրոցի սաների հետ։

Խորհրդարանական Արթուր Հովհաննիսյանը «Բաց դաս» է անցկացրել Արմավիրի մարզի Մեծամորի թիվ 1 հիմնական դպրոցի աշակերտների ու ուսուցիչների հետ։

Լոռու մարզի Վանաձորի Պարույր Սևակի անվան համար 30 հիմնական դպրոցի ներկայացուցիչների հետ զրուցել է պատգամավոր Նատալյա Սինորյանը։

Խորհրդարանական Արման Եղոյանը հյուրընկալել է «Երիտասարդ սերունդ» ՀԿ-ի կողմից կազմակերպվող Erasmus+ վերապատրաստման դասընթացի մասնակիցներին։

Արարատի մարզի Նարեկ բնակավայրի Արեն Ստեփանյանի անվան միջնակարգ դպրոցի աշակերտներին ու ուսուցիչներին ընդունել է պատգամավոր Տաթևիկ Գասպարյանը։
Խորհրդարանական Ռուզաննա Երեմյանը հյուրընկալել է Եղվարդի համար 1 ավագ դպրոցի աշակերտներին ու ուսուցիչներին։

Լոռու մարզի Վանաձորի Վահան Տերյանի անվան համար 5 ավագ դպրոցի սաների հետ հանդիպել է պատգամավոր Արփինե Դավոյանը։

Խորհրդարանական Հռիփսիմե Գրիգորյանը զրուցել է Գեղարքունիքի մարզի Ծաղկաշենի միջնակարգ դպրոցի ներկայացուցիչների հետ։

Հանդիպումների ընթացքում օրենսդիրները խոսել են խորհրդարանի հիմնական գործառույթների, մասնավորապես՝ օրենքների ստեղծման և կիրառման գործընթացների մասին, պատասխանել երիտասարդներին հուզող հարցերին։

Հյուրերը եղել են Ազգային ժողովի գրադարանում ու թանգարանում, ծանոթացել խորհրդարանի շենքի պատմությանը։

Հյուսիսային ավտոկայանի մոտ վերգետնյա հետիոտնային անցում է կառուցվում

Երևանի հյուսիսային ավտոկայանի մոտ ՀՀ պետական բյուջեի միջոցներով կառուցվում է վերգետնյա հետիոտնային անցում, որը թույլ կտա քաղաքացիներին հատել Մ-4 միջպետական ճանապարհը։ Այս մաիսն տեղեկանում ենք Ճանապարհային դեպարտամենտից։

Այսօր տեղադրվել են վերգետնյա հետիոտնային անցման թռիչքային սալերը։

Մեկ թռիչքային կառուցվածքն ունի 19,5մ երկարություն։ Հետիոտնային անցման ընդհանուր երկարությունը 39մ է, բարձրությունը՝ 5.10մ, լայնությունը՝ 1.5մ։

Վերգետնյա հետիոտնային անցման կառուցմամբ հնարավոր կլինի ապահովել հետիոտների անվտանգությունը՝ խուսափելով տվյալ հատվածում տեղի ունեցող վթարներից։