19-րդ դարում հրաբուխների ժայթքումները խաթարում էին Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների կլիմայական գործընթացների միջև կապը, սակայն կլիմայի ժամանակակից փոփոխությունը հանգեցրել է այդ փոխկապվածության աննախադեպ թուլացմանը։ Այս եզրակացությանն են եկել Վուդս Հոուլի օվկիանոսագիտական ինստիտուտի (WHOI) գիտնականները։ Ակնարկը հրապարակվել է Nature Communications ամսագրում։
Սովորաբար Հնդկական օվկիանոսում կլիմայական պայմանները մեծապես հետևում են Խաղաղ օվկիանոսում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Սակայն 1980-ականներից ի վեր գիտնականները նկատում են այս փոխկապվածության խախտում, որը կապում են կլիմայի փոփոխության հետ։ Որպեսզի հասկանան, թե որքան անսովոր են այժմ տեղի ունեցող փոփոխությունները, հետազոտողները վերականգնել են վերջին 400 տարվա կլիմայական պատկերը։
Դրա համար նրանք ուսումնասիրել են մարջաններում, ծառերի տարեկան օղակներում և ստալակտիտներում պահպանված տվյալները, ինչպես նաև դրանք համադրել կլիմայական մոդելավորման արդյունքների հետ։
Պարզվել է, որ վերջին չորս դարերի մեծ մասի ընթացքում երկու օվկիանոսների կլիմայական տատանումները սերտորեն կապված են եղել։ Բացառություն է կազմել մոտավորապես 1810-ից 1850 թվականների ժամանակահատվածը։ Գիտնականները դա կապում են արևադարձային հրաբուխների հզոր ժայթքումների շարքի հետ։
Վերջին հազարամյակը ներառող համակարգչային մոդելները հաստատել են այս վարկածը։ Պարզվել է, որ ուժեղ ժայթքումները կարող են ժամանակավորապես թուլացնել Խաղաղ օվկիանոսի ազդեցությունը Հնդկական օվկիանոսի կլիմայի վրա։ Ընդ որում, կապի խախտման աստիճանը կախված էր ինչպես ժայթքման հզորությունից, այնպես էլ աղետի պահին առկա կլիմայական պայմաններից։
Սակայն ներկայիս փոփոխությունները, հետազոտողների կարծիքով, տարբերվում են անցյալի նմանատիպ դրվագներից։ Գլոբալ տաքացումն ու ջերմոցային գազերի մարդածին արտանետումներն այժմ այնքան ուժեղ են ազդում կլիմայական համակարգի վրա, որ խաթարում են Խաղաղ օվկիանոսի բնական ազդեցությունը Հնդկականի վրա։
«Կլիմայական մոդելների և անցյալի կլիմայի մասին տվյալների օգնությամբ մենք կարող ենք ավելի մեծ վստահությամբ ասել, որ այսօր դիտվող փոփոխություններն իսկապես չափազանց անսովոր են», — նշել է աշխատանքի առաջատար հեղինակ Շոն Վանը, WHOI-ի նախկին ասպիրանտ և հետդոկտորանտ, որն այժմ Բոուլդերի Կոլորադոյի համալսարանի հետազոտող է։
Հետազոտության համահեղինակ Կարոլին Ումմենհոֆերի խոսքով՝ գլոբալ տաքացումն ու մարդկային գործունեությունը «ծածկում են» Խաղաղ օվկիանոսի բնական ազդեցությունը Հնդկականի վրա։
Հետազոտողները կարծում են, որ այս փոփոխվող փոխկապվածության ըմբռնումը կարևոր է տեղումների և այլ կլիմայական գործընթացների ապագա փոփոխությունները կանխատեսելու համար։ Հնդկական օվկիանոսը կարող է իրեն անկախ պահել Խաղաղից, քանի որ այն ջերմության հսկայական պահոց է։
Հետևաբար, օվկիանոսների միջև սովորական կապի խախտումը կարող է փոխել տարածաշրջանային և գլոբալ կլիմայի զարգացման մասին առկա պատկերացումները։