Լեհաստանը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկուց հետ է վերցրել իր բարձրագույն պետական պարգևը՝ Սպիտակ արծվի շքանշանը, հայտնում է BBC News-ը։
Պատճառը դարձել է Կիևի որոշումը՝ զորամասերից մեկին պատվավոր անվանում շնորհել Ուկրաինական ապստամբական բանակի (ՈՒԱԲ) պատվին, որի գործունեությունը շարունակում է մնալ երկու երկրների միջև սուր պատմական վեճերի առարկա։
Լեհաստանի նախագահ Կարոլ Նավրոցկին ուկրաինական իշխանությունների այդ քայլը անվանել է «վրդովեցուցիչ», «անհասկանալի» և «խորապես հիասթափեցնող»։
Նրա խոսքով՝ լեհերի մեծամասնության համար ՈՒԱԲ-ն առաջին հերթին ասոցացվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Վոլինում լեհ բնակչության զանգվածային սպանությունների հետ։
«Լեհական հասարակության ճնշող մեծամասնության համար ՈՒԱԲ-ն շարունակում է մնալ կազմավորում, որը պատասխանատու է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Լեհաստանի քաղաքացիների դեմ իրականացված դաժան հանցագործությունների համար։ Հենց այդ պատճառով էլ ուկրաինական իշխանությունների՝ ՈՒԱԲ-ը փառաբանելու որոշումը ոչ միայն վրդովեցուցիչ է, այլև անհասկանալի և խորապես հիասթափեցնող», — հայտարարել է լեհ առաջնորդը։
Նավրոցկին ընդգծել է, որ Կիևի այս քայլը խաթարում է այն վստահությունը, որը երկու երկրների միջև ձևավորվել է երկար տարիների ընթացքում։ Նա հիշեցրել է, որ 2022 թվականին Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժումից հետո Լեհաստանը ընդունել է միլիոնավոր ուկրաինացի փախստականների։
Միաժամանակ Լեհաստանի նախագահը նշել է, որ դիվանագիտական հակամարտությունը չի ազդի Ռուսաստանի հետ դիմակայությունում Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցության վրա։ Սակայն նա զգուշացրել է, որ Եվրոպական միության անդամակցությանը տանող Կիևի ճանապարհը պահանջում է սեփական պատմության բարդ էջերի ազնիվ վերաիմաստավորում։
Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Անդրեյ Սիբիգան կտրուկ քննադատել է Վարշավայի որոշումը՝ այն անվանելով «ռազմավարական սխալ» և անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նրա խոսքով՝ վեճի սրացումից շահում է միայն Մոսկվան։
«Ոչ մի այլ երկրի նախագահ մեզ չի թելադրի մեր պատմությունը», — հայտարարել է ուկրաինական արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը։ Ի նշան բողոքի՝ նա նաև հայտնել է 2022 թվականին ստացած լեհական պարգևը վերադարձնելու մտադրության մասին։
Սպիտակ արծվի շքանշանը Զելենսկուն հանձնվել էր 2023 թվականին Լեհաստանի այն ժամանակվա նախագահ Անջեյ Դուդայի կողմից՝ որպես Վարշավայի և Կիևի միջև առանձնահատուկ հարաբերությունների խորհրդանիշ։
Լեհաստանի և Ուկրաինայի միջև գլխավոր հակամարտությունը կապված է 1943–1945 թվականների Վոլինյան կոտորածի հետ։ Այդ ժամանակահատվածում ՈՒԱԲ-ի ստորաբաժանումները Վոլինում և Արևելյան Գալիցիայում իրականացրել են լեհ խաղաղ բնակչության զանգվածային սպանություններ։ Զոհ են դարձել տասնյակ հազարավոր խաղաղ բնակիչներ, այդ թվում՝ կանայք, երեխաներ և տարեցներ։
Լեհաստանը այս իրադարձությունները դիտարկում է որպես լեհ ժողովրդի ցեղասպանություն։ 2016 թվականին Լեհաստանի խորհրդարանը պաշտոնապես ճանաչել է Վոլինյան կոտորածը որպես ցեղասպանություն։