Խորհրդային Հայաստանի շատ տարածքներում բնակվում էին ադրբեջանցի հողագործներ, անասնապահներ, որոնք իրենց ապրած տարածքին, բնակավայրին իրենց անվանումն էին տալիս։ Բազում ադրբեջանական հնչյունափոխված տեղանուններ կան, որոնք պարզապես հուշում են, որ այդտեղ ապրել են ադրբեջանցիներ։ Նրանցից մեկն էլ Քյարքին էր։ Ադրբեջանցի զինյալները ոտնատեղ էին գտել․ այդ տարածք էին մտնում ու գնդակոծում Զանգեզուր տանող ճանապարհը։ Վազգեն Սարգսյանի և իր զինակիցների մեծագույն ջանքերի շնորհիվ կանխվել է Սյունիք տանող ճանապարհը կորցնելու իրական վտանգը։
Կա մի անուն, որի մասին այսօր պետք է խոսել, երբ խոսում ենք Տիգրանաշենի մասին։
Տիգրան։
1990 թվականի հունվարին մարտական գործողությունների ժամանակ զոհվեց Տիգրան Մելիքյանը։ Քյարքին, որն այդպես անվանել էին այդտեղ բնակվող ադրբեջանցիները, կոչվեց Տիգրանաշեն։ Տիգրանաշեն անունը պարզապես աշխարհագրական անվանում չէ։ Այդ հողի մեջ մեր զոհված զինվորի արյունն է, իսկ հերոսների անունները հանձնելու փաստաթուղթ չկա։ Եվ որպեսզի պատկերացնեք, թե ինչ ռազմավարական նշանակություն ունի Տիգրանաշենը, փաստերի վրա հենվենք։ «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր, Ալեքսան Հակոբյանի հուշագրությունը ահա թե ինչ է հիշեցնում․
«Բաքվում հայերի հալածանքներին, ջարդերին զուգահեռ՝ ադրբեջանցիներն սկսեցին նաեւ Քյարքիից գնդակոծել Զանգեզուր տանող մեր ճանապարհը, որն անցնում էր գյուղին պատկանող հողերով։ Պարզեցինք, որ 1989 թ. հունվարին ադրբեջանցի ընդհատակային զինյալները Նախիջեւանից անցել էին այս կողմ եւ լուրջ ջոկատ կազմել։ Հասկացանք, որ կանգնած ենք Սյունիքի ճանապարհը կորցնելու իրական վտանգի առջեւ։ Ուստի Արարատի մեր ջոկատը, Վազգեն Սարգսյանի գլխավորությամբ, մի օպերացիա մշակեց, համաձայնացրեց «Կոմիտեի» հետ եւ իրականացրեց. հունվարի 16-ին մեր տղաները մտան գյուղ ու բոլոր զինյալներին քշեցին։ Բայց գյուղում, իրենց ՕՄՕՆ-ից բացի, խորհրդային ներքին զորքերի մի փոքրիկ խումբ կար, որի պահանջով էլ մերոնք գյուղից դուրս եկան՝ տալով մեկ զոհ՝ Տիգրանին Արարատի շրջանի Արմաշ գյուղից, որի անունով էլ Քյարքին, որն այդտեղ բնակվող ադրբեջանցիներն էին կոչել, անվանակոչեցինք Տիգրանաշեն։ Աստիճանաբար պարզ դարձավ, որ ադրբեջանցի գյուղացի ժողովուրդը ադրբեջանցի զինյալների հետ միասին հեռացել է Քյարքիից»։
Հիշեցնեմ նաև, որ 1992 թվականից Տիգրանաշենում վերաբնակվել են Խորհրդային Ադրբեջանի Բաքու (՝ Բաքվի ջարդեր), Գանձակ ( Գանձակի ջարդեր), Սումգայիթ ( Սումգայիթի ջարդեր) և այլ վայրերից բռնագաղթած հայ փախստականները։ Այդ ջարդերի, տկլոր փախած փախստականների մասին այսօր մոռացության է մատնել այս իշխանությունը և Ադրբեջանի փախստականների հարցով է զբաղվում։ Ավելին՝ խոսում է Տիգրանաշենի անկլավ լինելու մասին։ Այդպես որ գնա, որտեղ ադրբեջանցիներ են բնակվել, Նիկոլ Փաշինյանը կհայտարարի, որ հայկական հող չէ։