ԵՐԵՎԱՆ, 12 հոկտեմբերի․ /ԱՌԿԱ/. Հայաստանի ֆինանսական օրակարգն անցած շաբաթ ընդգրկել է գնաճի դինամիկան, կապիտալի շուկայի ակտիվությունը, բանկային պարտատոմսերի նոր տեղաբաշխումները և անդրսահմանային դրամական փոխանցումները: Ուշադրության կենտրոնում են գտնվել նաև պետական պարտքի պարամետրերն ու սոցիալական պարտավորությունների ֆինանսավորումը:
- Գնաճ. սեպտեմբերին տարեկան ցուցանիշը նվազել է մինչև 4,3%
Հայաստանի Վիճակագրական կոմիտեի հոկտեմբերի 5-ին հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2026 թվականի սեպտեմբերին 12-ամսյա գնաճը կազմել է 4,3%՝ օգոստոսի 4,4%-ի դիմաց: Այսպիսով, սպառողական գների աճի տարեկան տեմպը դանդաղել է 0,1 տոկոսային կետով: Տարեկան գնաճի նվազումը՝ ԿԲ թիրախային մակարդակից բարձր պահպանվելու պայմաններում, կարող է բնութագրել ընթացիկ գնային միջավայրը, որտեղ ֆինանսական ինստիտուտները ձևավորում են տոկոսադրույքների քաղաքականությունը և գնահատում երկարաժամկետ պարտավորությունների արժեքը:
2. Արժութային շուկա. դոլարը և եվրոն ամրապնդվել են, ռուբլու փոխարժեքը գրեթե չի փոխվել
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ հոկտեմբերի 5-9-ն ընկած ժամանակահատվածում ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքն աճել է 361,81 դրամից մինչև 361,93 դրամ։ Եվրոն ամրապնդվել է 405,3-ից մինչև 405,58 դրամ։ Ռուսական ռուբլու փոխարժեքը գրեթե չի փոխվել՝ 4,2671 դրամից հասնելով 4,2677 դրամի։ Շաբաթվա ընթացքում հիմնական արժույթների դինամիկան տարամիտված է եղել։ Շաբաթվա ընթացքում տատանումների պայմաններում փոխարժեքների աննշան վերջնական փոփոխությունները կարող են արտացոլել դրամի հարաբերական կայունությունը հիմնական արտարժույթների նկատմամբ: Արտարժութային պարտավորություններ ունեցող բանկերի և ընկերությունների համար արդիական են մնում արտարժութային իրացվելիության կառավարումը և հաշվարկների իրականացման ժամանակ փոխարժեքային փոփոխությունների հաշվառումը:
3. Կապիտալի շուկա. AMX-ի կապիտալիզացիան կազմել է 352,4 մլրդ դրամ
Հայաստանի ֆոնդային բորսան (AMX) հոկտեմբերի 6-ին ներկայացրել է 2026 թվականի սեպտեմբերի առևտրի արդյունքները: Բաժնետոմսերի շուկայի կապիտալիզացիան կազմել է շուրջ 352,4 մլրդ դրամ, բաժնետոմսերով առևտրի ծավալը՝ շուրջ 143 մլն դրամ: Կորպորատիվ պարտատոմսերով առևտրի ծավալը գերազանցել է 15,4 մլրդ դրամը՝ տարեկան կտրվածքով ավելանալով 56%-ով: Առաջնային շուկայում պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդների ծավալը գերազանցել է 45,4 մլրդ դրամը, իսկ երկրորդային շուկայում պետական պարտատոմսերի շրջանառությունը կազմել է ավելի քան 44,8 մլրդ դրամ՝ նախորդ տարվա սեպտեմբերի համեմատ ավելանալով 129%-ով: Հրապարակված ցուցանիշները կարող են վկայել բորսայական ակտիվության մեջ պարտքային գործիքների նշանակալի դերի մասին: Ներդրողների և ֆինանսական ինստիտուտների համար պետական և կորպորատիվ պարտատոմսերի շուկան մնում է միջոցների տեղաբաշխման և ներդրումային պորտֆելների կառավարման հիմնական հատվածներից մեկը:
4. Բանկային պարտատոմսեր. Յունիբանկն ընդլայնում է անժամկետ պարտքային գործիքների ծավալը
Յունիբանկը հոկտեմբերի 7-ին հայտնել է 13,2% տարեկան արժեկտրոնային եկամտաբերությամբ, 3 մլրդ դրամ ընդհանուր ծավալով անժամկետ դրամային պարտատոմսերի նոր թողարկման մասին: Տեղաբաշխումը կտևի մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 4-ը: Միաժամանակ AMX-ում ցուցակվել են Յունիբանկի նախկինում թողարկված անժամկետ պարտատոմսերը՝ 6,9 մլրդ դրամ ընդհանուր անվանական ծավալով: Նոր թողարկումները և պարտատոմսերի թույլտվությունը բորսայական առևտրին կարող են ընդլայնել ազգային արժույթով բանկային արժեթղթերի առաջարկը և լրացուցիչ հնարավորություններ ձևավորել երկարաժամկետ ֆինանսավորման ներգրավման համար:
5. Դրամական փոխանցումներ. ութ ամսում Հայաստան միջոցների զուտ ներհոսքը կրկնապատկվել է
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ 2026 թվականի հունվար-օգոստոսին բանկային համակարգի միջոցով ֆիզիկական անձանց անդրսահմանային դրամական փոխանցումների զուտ ներհոսքը կազմել է շուրջ 1,8 մլրդ դոլար՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 889,3 մլն դոլարի դիմաց: Բանկային համակարգի համար անդրսահմանային փոխանցումները մնում են վճարային գործառնությունների և արտարժույթի հոսքերի էական բաղադրիչ: Զուտ ներհոսքի ավելացումը կարող է արտացոլել ֆիզիկական անձանց փոխանցումների դրական մնացորդի ընդլայնումը և հաշվի է առնվում արտարժութային իրացվելիության վերլուծության ժամանակ:
6. Պետական պարտք. Ֆիննախը նշել է պարտքային բեռի միջնաժամկետ պարամետրերը
Հայաստանի ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը հոկտեմբերի 7-ին հայտարարել է, որ հանրապետության պետական պարտքը միջնաժամկետ հեռանկարում կմնա ՀՆԱ-ի 50%-ից ցածր մակարդակում: Հայտարարությունը հնչել է 2027 թվականի բյուջետային պարամետրերի նախապատրաստման ֆոնին: Բանկերի և ինստիտուցիոնալ ներդրողների համար պետական պարտքի պարամետրերը կարող են նշանակություն ունենալ պետական արժեթղթերի առաջարկի, պարտքի կայունության և ներդրումային պորտֆելների կառուցվածքի գնահատման ժամանակ:
7. Պետական ֆինանսներ. կառավարությունը 40,8 մլրդ դրամ է հատկացրել կենսաթոշակային և սոցիալական վճարներին
Հայաստանի կառավարությունը հոկտեմբերի 8-ին որոշում է կայացրել հատկացնել 40,8 մլրդ դրամ՝ 2026 թվականի չորրորդ եռամսյակում կենսաթոշակային և սոցիալական վճարների ֆինանսավորման համար: Միջոցների հատկացումը կապված է պետական սոցիալական պարտավորությունների կատարման և բյուջեի համապատասխան ծախսերի ֆինանսավորման ապահովման հետ: Ֆինանսական հատվածի համար որոշումը կարող է նշանակել համապատասխան վճարային գործառնությունների բյուջետային ֆինանսավորման ապահովում, որոնք նշանակություն ունեն բնակչության սպասարկման և բանկային համակարգում միջոցների շարժի համար:
Շաբաթվա ամփոփում
Հայաստանի ֆինանսական շուկան անցած շաբաթ բնութագրվել է պարտքային գործիքների հատվածում ակտիվությամբ: Մակրոտնտեսական օրակարգը կապված է եղել գնաճի, անդրսահմանային փոխանցումների և պետական ֆինանսների պարամետրերի հետ: Շուկայի մասնակիցների ուշադրության կենտրոնում մնում են կապիտալի ներգրավման պայմանները, սպառողական գների դինամիկան և ֆինանսաբյուջետային բարեփոխումների իրականացումը: