Երևանի ավագանու «Ազգային առաջընթաց» խմբակցության անդամ Քրիստինա Վարդանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է բաց նամակ՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին․ «Մեծարգո՛ պարոն վարչապետ,
Երեք տարի անընդնեջ Երևանը զանգվածաբար զրկվում է հազարավոր տեղական և բարձր սանիտարական արժեք ներկայացնող հասուն ծառերից, որոնք փոխարինվում են քաղաքի կլիմային և փողոցների կանաչապատման համար որպես հիմնական տեսակներ չնախատեսված, սանիտարական ֆունկցիայից զուրկ դեկորատիվ հատկանիշներով օժտված՝ այգեպուրակային տարածքների համար նախատեսված տեսակներով (ալբիցիա, կատալպա, հուդայածառ և այլն)։ Հաշվի առնելով խնդրի կարևորությունը բնակչության առողջության, շրջակա միջավայրի և կենսաբազմազանության համար՝ հարկ եմ համարում դիմել Ձեզ՝ ՀՀ բնակիչներին բազմաթիվ վտանգներից պաշտպանելու նպատակով։
Նշված բույսերը խորհրդային տարիներից ի վեր, միշտ տնկվել են Երևանում ԲԱՑԱՌԱՊԵՍ այգեպուրակային տարածքներում՝ հաշվի առնելով դրանց ֆունկցիոնալ նշանակությունը բնակչության առողջությունը պաշտպանելու հարցում։ Կանաչապատումը՝ առողջության մասին է, այն կոմունալ հիգիենայի բաժին է, ուսի աշխատանքները չեն կարող իրականացվել առանց այս գիտության դրույթները հաշվի առնելու։ Ամբողջ աշխարհում՝ կլիմայի փոփոխության պարագայում, շեշտը դրված է հասուն ծառերի և տեղական տեսակների կարևորության և պահպանության վրա, իսկ Երևանում արվում է ուղիղ հակառակը՝ զանգվածային ծառահատումներ, ծառերը այլանդակող խորը էտ և օտարածին, շատ անգամ գաճաճ սաղարթով բույսերից ստեղծվող փողոցների տնկարկներ։
Որպես Երևանի ավագանու անդամ, բժիշկ, գիտնական, կանաչապատման ոլորտի մասնագետ, ով տասնամյակներ զբաղվում է բնակավայրերի կանաչապատման գիտական և կիրառական գործունեությամբ (ավելի քան 90 հոդվածների, մենագրության հեղինակ եմ), խնդրում Ձեզ միջամտել և բազմակողմանի գիտական վերլուծության արդյունքներ պահանջել բնակչության առողջության համար ծանրագույն հետևանքներով լի, հասուն ծառերի փոխարինման ծրագրի վերաբերյալ։ Հեղափոխությունից հետո, 2019-2022թթ.՝ կրկին լինելով ընդդիմադիր ավագանու անդամ, աշխատել եմ «Իմ քայլը» խմբակցության հետ Երևանի բնապահպանական ծրագրի վրա, իսկ հետագայում, ներկայից Կանաչապատման ՀՈԱԿ-ի թիմում ամեն ծառի համար պայքարել ենք՝ սկսել ենք ծառերի զանգվածային բուժման աշխատանքներ և արգելել խորը էտը։ Այն մեթոդաբանությունը, որ այսօր կիրառվում է, մեղմ ասած, ճիշտ չէ։ Գիտական փաստերը վկայում են, որ այս գործընթացը բերելու է բնակչության կյանքի որակի, հիվանդացության և մահացության ցուցանիշների ավելացմանը։
Սա քաղաքական շահարկման հարց չէ, երբ նորածին երևանցու կյանքն է վտանգված։
Մինչ օրս հասուն ծառերից զրկվել են՝
-Մոսկովյան,
-Սայաթ-Նովա,
-Ամիրյան (մասնակի),
-Թումանյան,
-Մելիք-Ադամյան,
-Ալեք-Մանուկյան,
-Պարոնյան,
-Պրոշյան,
-Ուլնեցի,
-Բագրատունյաց փողոցները։
Ծառերի նման զանգվածային փոխարինումները՝ Երևանի նման ծանրագույն խնդիրներով պարուրված շոգ քաղաքում, պետք է արվեն խիստ փուլային, խստագույնս հետևելով միջազգային գիտական փորձին, չափորոշիչներին և անկախ փորձագետներից ու գիտնականներից ձևավորած թիմի ներգրավվմամբ։ Իսկ Երևան քաղաքը նույնիսկ Գլխավոր դենդրոլոգ չունի, ով ի պաշտոնե պատասխանատու է քաղաքի ծառերի համար։
Նշեմ նաև, որ անհասկանալի պատճառներով, 03.05.2023թ.
ՇՄԱԳ-ի մասին ՀՀ-110-Ն օրենքում արվեցին փոփովություններ և փաստացի, փողոցներում ծառահատումները դարձան ՇՄԱԳ փորձաքննություն չպահանջող գործընթաց, տարօրինակ մի բան (ունենք դատական վճիռ այս մասով)։ Ստացվում է, որ փողոցներում հազարավոր ծառերի հատումները չունե՞ն շրջակա միջավայրի վրա ազդեցություն… Նշեմ նաև, որ այս ամենը հակասում է Օրհուսի կոնվենցիային (ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի կոնվենցիա՝ «Տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների կայացման գործընթացում հասարակության մասնակցության և բնապահպանական հարցերում արդարադատության մատչելիության վերաբերյալ»)։
Հավելեմ, որ ինձ ի պատասխան նամակներում, բազմաթիվ միջազգային փորձագետներ՝ Ֆրանսիայից, Մեծ Բրիտանիայից, Ռուսաստանից, Ղազախստանից, Ուզբեկստանից միաձայն նշում են. «Մի զրկեք փողոցները հասուն ծառերից, սարսափելի ծանր է լինելու քաղաքի վնասված կանաչ ԿՄԱԽՔԻ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԸ, տասնամյակներ են պահանջվելու կորցրածը վերականգնելու համար»…
Ֆրանսիայի Հանրապետության լամդշաֆտային ֆեդերացիայի նախկին նախագահ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գիտխորհրդի անդամ Միշել Պենան գրել է. «Պահպանեք հասուն ծառերը, սովորեք մեր սխալների վրա»…»։