Հոկտեմբերի 14-ի մեդիա-օրակարգում գերակշռել են դատական և ինստիտուցիոնալ թեմաները։ Ամենաշատ անդրադարձը եղել է Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքի դեմ բողոքի մերժմանը և նրա թիմակիցների ասուլիսին։ Դրանից բացի, Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի ղեկավարին, իսկ Սահմանադրական դատարանը երկու փուլով չի կարողացել նոր նախագահ ընտրել։ Մեծ արձագանք է ստացել Փաշինյանի տեսաուղերձն այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի խաղաղությունը Ադրբեջանի հետ, այդ թվում՝ անկլավների հարցում։ Օրվա ընթացքում հրապարակվել է ավելին, քան 2,875 նյութ, որոնց վերլուծությունն իրականացվել է մեդիա մոնիտորինգ հարթակի վերլուծական գործիքակազմով։
ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
1. Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքը. վերաքննիչ դատարանի որոշումը և թիմակիցների ասուլիսը — 79 հիշատակում
Փաստեր. Վերաքննիչ դատարանը մերժել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքի դեմ բերված բողոքը։ Այդ մասին ասուլիսում հայտնել է նրա փաստաբան Արամ Օրբելյանը, որը հայտարարել է, որ բողոքը մերժվել է «ընդհանուր, ձևական ձևակերպումներով»։ Փաստաբանի խոսքով՝ գործի վաղեմության ժամկետը լրացել է, և պաշտպանությունը կդիմի Վճռաբեկ դատարան։ Նա նշել է նաև, որ գործով զբաղվում է 60 քննիչ, և որ «Երևան–Կենտրոն» ՔԿՀ-ում Քոչարյանի պահման պայմանները շարունակում են վատ մնալ։ Ասուլիսին մասնակցել են նաև Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Բագրատ Միկոյանը և «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը։ Ռոբերտ Քոչարյանը, նրա որդի Սեդրակ Քոչարյանը և ևս 4 անձ ձերբակալվել են օգոստոսի 25-ին։ Ռոբերտ Քոչարյանին մեղադրանք է առաջադրվել պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման, առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացման և կաշառք ստանալու համար։
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լայն տարածում են ստացել Միկոյանի գնահատականները։ Նրա պնդմամբ՝ Սեդրակ Քոչարյանին «պատանդ են առել» նախագահ Քոչարյանի վրա ճնշում գործադրելու համար, իսկ կալանքը «ոչ թե Փաշինյանի անձնական վրեժխնդրությունն է, այլ Ալիևի»։
Հակասող նարատիվներ.
- Մեղադրանք. Քոչարյանը մեղադրվում է լիազորությունների չարաշահման, փողերի լվացման և կաշառք ստանալու մեջ, և դատարանը թողել է կալանքն ուժի մեջ։
- Պաշտպանություն և թիմակիցներ. Գործը քաղաքական դրդապատճառներ ունի, մեղսագրվող արարքը սահմանադրական պարտականությունների կատարում է եղել, և վաղեմության ժամկետը լրացել է։
2. «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի ղեկավարի այցը և կոնցեսիայի հարցը — 61 հիշատակում
Փաստեր. Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն Օլեգ Բելոզյորովի գլխավորած պատվիրակությանը։ Փաշինյանն ընդգծել է, որ կառավարության նպատակն է Հայաստանի երկաթուղիները դարձնել մրցակցային և ինտեգրել հարևան պետությունների ու միջազգային ցանցին։ Քննարկվել են Գյումրի–Ախուրիկ–Թուրքիայի սահման և Երասխ–Նախիջևան հատվածների վերակառուցման նախագծերը, ինչպես նաև «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերության կոնցեսիոն կառավարման արդյունավետությունն ու խնդիրները։ Կողմերը պայմանավորվել են ստեղծել համատեղ աշխատանքային խումբ, որը սեղմ ժամկետում կքննարկի ձևակերպված խնդիրները։
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Վերնագրերում գերակշռել է Բելոզյորովի հայտարարությունը, որ կոնցեսիան այլ երկրի փոխանցելու հարց չի քննարկվել։ Մամուլի փոխանցմամբ՝ քննարկումների առանցքում եղել է կոնցեսիոն պարտավորությունների ընթացիկ կատարումը։
Հակասող նարատիվներ.
- Հայկական կողմ. Ըստ որոշ նյութերի՝ Երևանն ամիսներ շարունակ պնդում է, թե ռուսական կառավարման պատճառով Հայաստանը կորցնում է մրցակցային առավելություններ, և առաջարկել է կառավարումը փոխանցել երկուստեք ընդունելի երրորդ երկրի։
- Ռուսական կողմ. Կոնցեսիայի պահպանման կամ փոխանցման հարց դրված չի եղել։ Նույն նյութի համաձայն՝ ռուսական կողմն ակնարկում է, որ պայմանագրի դադարեցման դեպքում կպահանջի վերադարձնել ներդրումները։
3. Սահմանադրական դատարանը չի կարողացել նախագահ ընտրել — 45 հիշատակում
Փաստեր. Սահմանադրական դատարանի աշխատակարգային նիստում նախագահի պաշտոնի համար առաջադրվել են դատավորներ Էդգար Շաթիրյանը և Վլադիմիր Վարդանյանը։ Շաթիրյանի խոսքով՝ նրա թեկնածությունն առաջադրել է դատավոր Դավիթ Խաչատուրյանը, իսկ Վարդանյանն ինքնառաջադրվել է։ Ընտրության առաջին փուլում թեկնածուներից ոչ մեկը անհրաժեշտ թվով ձայներ չի հավաքել։ Երկրորդ փուլի արդյունքում ևս նախագահ չի ընտրվել, և ընտրությունը համարվել է չկայացած։ Սահմանված ժամկետներում կանցկացվի նոր ընտրություն։ ՍԴ նախագահ Արման Դիլանյանի վեցամյա պաշտոնավարման ժամկետը լրացել էր հոկտեմբերի 12-ին։
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրահոսում ուշադրություն է դարձվել թեկնածուների կապերին և այն տեղեկությանը, որ Վլադիմիր Վարդանյանը ևս առաջադրվելու է, ինչը որոշ լրատվամիջոցներ ներկայացրել են նախքան քվեարկությունը։
4. Փաշինյանը՝ ինչպիսին պետք է լինի խաղաղությունը. անկլավներ և տարածքների փոխանակում — 42 հիշատակում
Փաստեր. Վարչապետը տեսաուղերձ է հրապարակել «Ինչպիսի՞ տեսք պետք է ունենա խաղաղությունը» խորագրով։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանը պետք է ունենա 29,743 քառակուսի կիլոմետր տարածք, իսկ սահմանազատումը պետք է իրականացվի Ալմա-Աթայի հռչակագրի հիման վրա։ Փաշինյանն ասել է, որ սահմանի երկու կողմում անկլավներ և էքսկլավներ չպետք է լինեն, այսինքն՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է իրականացնեն «համապատասխան ճշգրիտ չափերի տարածքների փոխանակում»։ Նա նաև նշել է, որ Թուրքմենստանում Ադրբեջանի նախագահի հետ շփումներից հետո ունի «նախնական տպավորություն», որ խաղաղությանը նման տեքստ տալու հնարավորություն կա։
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրատվամիջոցները հիշեցրել են, որ ԱՊՀ գագաթնաժողովում Փաշինյան–Ալիև երկկողմ հանդիպում չի եղել, և վարչապետի խոսնակը հերքել էր նման տեղեկությունները, մինչդեռ վարչապետն այժմ խոսում է Ալիևի հետ «շփումների» մասին։
Հակասող նարատիվներ.
- Իշխանական. Անկլավների հարցը պետք է լուծվի հավասար չափերի տարածքների փոխանակմամբ, իսկ խաղաղությունը պետք է ամրագրվի համաձայնագրով։
- Ընդդիմադիր. ՀՀԿ անդամ Տիգրան Աբրահամյանը հարցրել է. «Իսկ Ադրբեջանը խաղաղություն ուզո՞ւմ է։ Եթե ուզում է՝ ինչո՞ւ է նորանոր նախապայմաններ առաջադրում»։ Ընդդիմադիր մեկնաբանություններում հնչել է նաև, որ Ալիևը Թուրքմենստանից հետո նոր պահանջներ է ներկայացրել։
5. Լավրովը կմեկնի Բաքու — 36 հիշատակում
Փաստեր. ՌԴ ԱԳՆ-ի հաղորդմամբ՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը հոկտեմբերի 15-ին Բաքվում կմասնակցի Ասիայում փոխգործակցության և վստահության միջոցների համաժողովի (ԱՓՎՄՀ) 7-րդ գագաթնաժողովին։ Գագաթնաժողովում կքննարկվեն տարածաշրջանի կայուն զարգացման, նոր մարտահրավերների դեմ պայքարի և միջազգային տեղեկատվական անվտանգության հարցեր։
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լուրը տարածվել է հիմնականում ՌԴ ԱԳՆ հաղորդագրության վերահրապարակումներով՝ առանց լրացուցիչ մեկնաբանությունների։
ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՅՈՒԶՄԵՅՔԵՐՆԵՐԸ
- Նիկոլ Փաշինյան (վարչապետ) — հրապարակել է խաղաղության մասին իր պատկերացումը, այդ թվում՝ անկլավների ու տարածքների փոխանակման վերաբերյալ, ընդունել է «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի ղեկավարին և Տաթև Անտոնյանին ազատել է Անվտանգության խորհրդի գրասենյակի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնից։
- Իլհամ Ալիև (Ադրբեջանի նախագահ) — նրա անունը շրջանառվել է Փաշինյանի տեսաուղերձի, Թուրքիայում Ադրբեջանի դեսպանատան և հյուպատոսության մոտ անցկացված բողոքի ակցիաների և Իսրայելի նախագահ Իսահակ Հերցոգի հետ հանդիպման համատեքստում։
- Ռոբերտ Քոչարյան (ՀՀ երկրորդ նախագահ) — վերաքննիչ դատարանը մերժել է նրա կալանքի դեմ բողոքը։
- Արարատ Միրզոյան (ԱԳՄԱ նախարար) — հանդիպել է Կոսովոյի առաջին փոխվարչապետի հետ, հեռախոսազրույց է ունեցել Իրաքի ԱԳ նախարարի հետ, իսկ Վարշավայում արած նրա հայտարարությունները շարունակել են վերահրապարակվել։
- Օլեգ Բելոզյորով («Ռուսական երկաթուղիներ»-ի գլխավոր տնօրեն) — Երևանում հայտարարել է, որ կոնցեսիան այլ երկրի փոխանցելու հարց չի քննարկվել։
ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ
- Լուսինե Բադալյան. ՔՊ պատգամավոր, ԱԺ առողջապահության հանձնաժողովի նախագահ Լուսինե Բադալյանին թույլ չեն տվել մուտք գործել Ռուսաստան, որտեղ նա պետք է մասնակցեր ԱՊՀ միջխորհրդարանական վեհաժողովի հանձնաժողովի նիստին։ Նրա խոսքով՝ պատճառաբանել են, որ իր մուտքն արգելված է, բայց պատճառը չեն նշել։
- Աղվան Վարդանյան. Հակակոռուպցիոն դատարանը վարույթ է ընդունել Գլխավոր դատախազության հայցը, որով պահանջվում է ԱԺ պատգամավոր, նախկին նախարար Աղվան Վարդանյանից և փոխկապակցված անձանցից բռնագանձել անշարժ գույք, ավանդներ և շուրջ 235 մլն դրամ։
- Ծառուկյանը՝ ռուս-ամերիկյան գործարքի մասին. ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը հայտարարել է, որ ռուս-ամերիկյան տնտեսական գործարքը Հայաստանի համար «հետևություններ անելու լավ առիթ է», և որ տնտեսությունը «չի լինում արևմտամետ կամ ռուսամետ»։
- Մարզային մեքենաները և Երևանի մուտքը. Փոխքաղաքապետ Սուրեն Գրիգորյանը հերքել է, թե պնդել է մարզային տրանսպորտի մուտքը Երևան արգելելու մասին։ Նրա խոսքով՝ խոսքը երկարաժամկետ նպատակի մասին է, որին նախատեսվում է հասնել փուլ առ փուլ։
- Շաքի. Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն կապի մեջ է իշխանությունների հետ՝ կալանավորված ադրբեջանցի զինծառայող Նասիմի Մուսաևին տեսակցելու համաձայնություն ստանալու համար։
- Սևանի ափ. Դատախազությունը 2025 թ. դեկտեմբերից ի վեր պետությանն ու «Սևան» ազգային պարկին է վերադարձրել 613.7 մլն դրամ արժողությամբ 41 հողատարածք։
- «Ադեկվադ». «Ադեկվադ» կազմակերպության անդամ Կոնստանտին Տեր-Նակալյանի խոսքով՝ կազմակերպության գրասենյակում խուզարկություն է անցկացվել։
- ԵԱՀԿ. Հոկտեմբերի 15-ին Հայաստան կժամանի ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Շվեյցարիայի արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտի ղեկավար Իգնասիո Կասիսը։
ԱՅԼ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
- Աշխարհահռչակ տենոր Պլասիդո Դոմինգոն ժամանել է Երևան. հոկտեմբերի 16-ին նա կմասնակցի Գեղամ Գրիգորյանի 75-ամյակին նվիրված գալա-համերգին։
- Հրաձիգ Էլմիրա Կարապետյանը Կահիրեում հաղթել է աշխարհի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ փուլում։
- Ըմբիշ Գասպար Տերտերյանը (72 կգ) դարձել է մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։
- Հոկտեմբերի 17-ին և 18-ին Երևանում «Երևան Մարաթոն» մրցույթի պատճառով որոշ փողոցներ փակ կլինեն։