
Արցախի «Արդարություն» կուսակցության համանախագահ Հակոբ Հակոբյանի ֆեյսբուքյան գրառումը. «Արցախից բռնի տեղահանությունը մեր հայրենակիցների համար ոչ միայն բնակավայրի և ունեցվածքի կորուստ էր, այլև անվտանգության զգացման, սոցիալական կապերի, ինքնության շարունակականության և ապագայի նկատմամբ վստահության խորքային խաթարում։ Այս կորուստների հոգեբանական հետևանքները չեն սահմանափակվում տեղահանության առաջին փուլով՝ դրանք կարող են երկարատև ազդեցություն ունենալ անհատների, ընտանիքների և ամբողջ համայնքի հոգեկան առողջության վրա։
Սակայն մտահոգիչ է ոչ միայն մարդկանց հոգեբանական տառապանքը, այլև այն, թե որքանով է պետությունը ստանձնում այդ հետևանքների հաղթահարման պատասխանատվությունը։ Հոգեկան առողջությունը չի կարող դիտարկվել որպես երկրորդական խնդիր՝ բնակարանային, զբաղվածության և սոցիալական աջակցության հրատապ հարցերի համեմատ։ Դրանք փոխկապակցված են, և դրանցից որևէ մեկի անտեսումը խորացնում է մյուսների ազդեցությունը։
Այսօր անհրաժեշտ է բարձրաձայնել հոգեկան առողջության ծառայությունների հասանելիության, մասնագիտական աջակցության շարունակականության, ֆինանսական մատչելիության և պետական համակարգում այդ ծառայությունների ինստիտուցիոնալացման խնդիրները։ Չի կարելի մարդկանց հոգեկան առողջության վերականգնումը թողնել միայն միջազգային կազմակերպությունների, հասարակական նախաձեռնությունների կամ առանձին մասնագետների բարեգործական գործունեության հույսին։
Պետական քաղաքականությունը պետք է գնահատվի ոչ թե միայն տրամադրված աջակցության մասին հայտարարություններով, այլև մարդկանց իրական կյանքում արձանագրվող արդյունքներով։ Որքանո՞վ են հասանելի հոգեբանական և հոգեբուժական ծառայությունները, կա՞ արդյոք երկարաժամկետ աջակցության ծրագիր, ինչպե՞ս է ապահովվում երեխաների, տարեցների և այլ խոցելի խմբերի հոգեկան առողջության պաշտպանությունը, և ո՞վ է պատասխանատու այդ քաղաքականության իրականացման ու արդյունքների գնահատման համար։
Անհրաժեշտ է անցում կատարել իրավիճակային և կարճաժամկետ հումանիտար արձագանքից դեպի պետականորեն երաշխավորված, կայուն, համայնքահեն և մարդակենտրոն հոգեկան առողջության համակարգ։ Դա ենթադրում է հստակ ռազմավարություն, նպատակային ֆինանսավորում, մասնագիտական ներուժի զարգացում, ծառայությունների հասանելիության ապահովում և հաշվետվողականության գործուն մեխանիզմներ։
Մեր հայրենակիցներին անհրաժեշտ չէ միայն հարմարվել ստեղծված իրողություններին։ Նրանց անհրաժեշտ են արժանապատիվ կյանքի, սոցիալական ներառման, անվտանգության և ապագայի նկատմամբ վստահության վերականգնման իրական հնարավորություններ։
Արցախից բռնի տեղահանված մեր հայրենակիցների հոգեկան առողջությունը ոչ թե բարեգործության առարկա է, ոչ էլ ժամանակավոր հումանիտար օրակարգ, այլ պետության սոցիալական և առողջապահական քաղաքականության պատասխանատվության կարևորագույն ուղղություն։
Պետության պարտավորությունը չի ավարտվում մարդկանց տեղավորման կամ առաջնային սոցիալական աջակցության տրամադրմամբ։ Այն շարունակվում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ ապահովված չեն նրանց առողջության, արժանապատվության և լիարժեք սոցիալական կյանքի համար անհրաժեշտ պայմանները»։