Դեռ վարչապետ Փաշինյանը չէր հասցրել ապշեցնել ընտրողներին իր այն հայտարարությամբ, թե հայերը Ղարաբաղում չեն ապրել և բնակավայրեր չեն հիմնել, երբ հերթը հասավ Գյումրիում տեղակայված ռուսական 102-րդ ռազմաբազային։ Երկու հասարակական կազմակերպություն մեղադրել են բազային Հայաստանի ընտրություններին միջամտելու մեջ։ Այս մեղադրանքն անմիջապես տարածվել է Փաշինյանին սատարող լրատվամիջոցների կողմից, ուստի կասկած չկա, որ բազայի դեմ հալածանք սկսելու ազդակը եկել է հենց «վերևից»,— գրում է «Մոսկովսկի կոմսոմոլեցը»։
Մենք արդեն գրել էինք, որ եթե հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Փաշինյանին հաջողվի մնալ իշխանության ղեկին, ապա Գյումրիի ռուսական բազայի ճակատագիրը վճռված կլինի։ Այն դուրս կբերվի, ինչպես և Հայաստանում դեռևս մնացող ռուս սահմանապահները։ Իր վերջերս կատարած պետական այցի ժամանակ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը կոչ էր արել դուրս հանել այդ զորքերը։ Փաշինյանական «դեպի Արևմուտք շրջադարձի» տրամաբանության մեջ ռազմաբազան ոչ մի կերպ չի տեղավորվում։ Այն «փուշ է դարձել» Թուրքիայի աչքին, որը ձգտում է զբաղեցնել Ռուսաստանի տեղը՝ որպես Հարավային Կովկասի բոլոր գործընթացների գլխավոր մոդերատոր։ Բազայի դուրսբերումը մի խնդիր է, որը կլուծվի Փաշինյանի հաջորդ ժամկետի ընթացքում, սակայն դրա համար նրանք արդեն իսկ սկսել են հող նախապատրաստել։
Ռուսական ռազմաբազայի դեմ մեղադրանքներով հանդես են եկել հայաստանյան «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» և «Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ» հասարակական կազմակերպությունները։ Նրանք հայտարարել են, թե Գյումրիի 102-րդ բազան օգտագործվում է երկրում ընտրական գործընթացների վրա ազդելու համար։ ՀԿ-ները պնդում են, որ բազայում աշխատող ՀՀ քաղաքացիները հրամանատարության կողմից ենթարկվում են բարոյահոգեբանական ճնշումների։ Մասնավորապես, թիրախում է հայտնվել հավատացյալ զինծառայողների հետ տարվող աշխատանքների գծով բազայի հրամանատարի օգնական, Ռուս ուղղափառ եկեղեցու քահանա Տիմոֆեյ Կազարյանը, ով իբր քարոզչություն է իրականացնում՝ ուղղված հայոց պետականության դեմ։ Հայր Տիմոֆեյը ծառայում է բազայի տարածքում գտնվող Սուրբ Ալեքսանդրայի ուղղափառ եկեղեցում։ Ինչպես կարելի է հասկանալ սոցցանցերում գործող իշխանամետ «Բաղրամյան 26» էջի հրապարակումներից, Կազարյանի հիմնական «մեղքն» այն է, որ նա ընդունել է ուղղափառություն և ավարտել Ռուս ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր ճեմարանը, բայց միևնույն ժամանակ սերտ կապեր է պահպանում Հայ Առաքելական եկեղեցու քահանաների հետ։ Սրա պատճառով իշխանամետ ալիքը նրան մեղադրում է դավաճանության մեջ։ Բացի այդ, ըստ նույն աղբյուրի, նրան վարկաբեկում է ՌԴ պաշտպանության նախարարությունից մեդալ ստանալը։ Եթե հետևենք այս տրամաբանությանը, ապա կարելի է դավաճանության մեջ մեղադրել հենց Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանին, ովքեր վերջերս պարգևատրվեցին ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչով։ Ինչպես հայտնի է, այս պարգևը տրվում է Ֆրանսիայի առջև մատուցած բացառիկ ռազմական կամ քաղաքացիական ծառայությունների համար։ Ավելին, կարելի է հիշել, որ ավելի վաղ Պատվո լեգեոնի շքանշանով պարգևատրվել էր նաև ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը։ Հարց է առաջանում՝ ո՞րն է տվյալ քաղաքացիների քաղաքացիական և, հատկապես, ռազմական ծառայությունը Ֆրանսիայի առջև։ Եվ ինչո՞ւ է ֆրանսիական պարգև ստանալը պատվաբեր համարվում, իսկ ռուսականը՝ դավաճանություն։
Հատկանշական է, որ 102-րդ ռազմաբազայի հասցեին մեղադրանքներ հնչեցրած երկու հասարակական կազմակերպություններն էլ տարիներ շարունակ ֆինանսավորվում են «Բաց հասարակություն» հիմնադրամի (նույն ինքը՝ Սորոսի հիմնադրամի) կողմից։ Այս կազմակերպությունները Ռուսաստանում ճանաչվել են անցանկալի, քանի որ, ըստ Գլխավոր դատախազության, «վտանգ են ներկայացնում ՌԴ սահմանադրական կարգի հիմքերի և պետության անվտանգության համար»։ Երկու ՀԿ-ներն էլ ամեն կերպ աջակցել են 2018 թվականի «թավշյա հեղափոխությանը», անմիջականորեն մասնակցել դրան, իսկ դրանից հետո նրանց «սաները» հաստատուն տեղավորվել են նոր իշխանության կաբինետներում ու միջանցքներում։ Այս կազմակերպությունները սերտորեն փոխկապակցված են Փաշինյանի վարչակազմի հետ և կենսականորեն շահագրգռված են դրա պահպանմամբ։
Ինչպես հայտնի է, Երևանի խնդրանքով Եվրամիությունը որոշել է Հայաստան գործուղել քաղաքացիական առաքելություն՝ «հիբրիդային սպառնալիքների» դեմ պայքարելու նպատակով։ Խոսքը, բնականաբար, Ռուսաստանից եկող սպառնալիքների մասին է. եվրոպացիները Հայաստանի համար այլ վտանգներ չեն տեսնում։ Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության ներկայացրած «Հայաստանի ճգնաժամային մոտեցման քաղաքական հիմքերը» փաստաթղթում ուղղակիորեն նշվում է, որ ԵՄ-ն չպետք է ձեռքից բաց թողնի «պատմական հնարավորությունը, որը թույլ կտար տարածաշրջանային դերակատարներին ազատվել Մոսկվայի գրկից այն ժամանակ, երբ Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում թուլանում է»։ Առանձնահատուկ ընդգծվում է նաև այն փաստը, որ «Հայաստանի տարածքում տեղակայված է ռուսական ռազմաբազա, իսկ Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության (ԱԴԾ) սահմանապահները հսկում են հայ-թուրքական և հայ-իրանական սահմանները»։ Այսպիսով, «հիբրիդային սպառնալիքը» գտնված է, դրա չեզոքացման համար գումարները՝ հատկացված, իսկ կատարողներն արդեն անցել են գործի։
102-րդ բազան Հայաստանում տեղակայված է 1995 թվականի Ռուսաստանի Դաշնության և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքված պայմանագրի հիման վրա։ Պայմանագիրը կնքված է մինչև 2044 թվականը և չի կարող միակողմանիորեն խզվել։ Սակայն փոխադարձ համաձայնությամբ պայմանագիրը կարող է վերանայվել։ Եվ ապագայում չի բացառվում, որ Փաշինյանը բարձրացնի բազայի դուրսբերման հարցը։ Այո, ընդամենը վերջերս նա վստահեցնում էր, որ Հայաստանը «որևէ պլան, ծրագիր չունի, ինչպես նաև որևէ հարց չունի Հայաստանի տարածքում 102-րդ ռուսական ռազմական բազայի առկայության վերաբերյալ»։ Բայց նա դեռ 2018 թվականի մայիսի 9-ին, իշխանության գալուց անմիջապես հետո, Ղարաբաղի վերաբերյալ ասում էր. «Արցախը Հայաստան է, և վերջ»։ Իսկ հիմա նա բոլորովին այլ բան է ասում. «Ասում են՝ մենք հողեր ենք կորցրել։ Բայց այդ հողերը ինչպե՞ս էին մերն։ Խնդրում եմ, բացատրեք՝ դրանք մե՞րն էին։ Ես չեմ ուզում մեջքից խոսել զոհվածների մասին, բայց, ասենք՝ դրանք գտնվում էին մի քանի գեներալների վերահսկողության տակ, որոնք, օրինակ, այնտեղ ցորեն էին ցանում, ճիշտ է՞։ Ի՞նչի մեջ էր կայանում այն, որ դրանք մերն էին։ Ինչպե՞ս։ Բացատրեք՝ ինչպե՞ս էր դա։ Միթե՞ մենք այնտեղ դպրոց կառուցեցինք։ Մանկապարտեզ կառուցեցի՞նք։ Գործարան՞։ Միթե՞ այնտեղ էինք ապրում։ Բնակավայր ստեղծեցի՞նք։ Այդ դեպքում ինչպե՞ս էին դրանք մերը։ Դրանք մերը չէին»։ Այստեղ, ինչպես ասում են, մեկնաբանելն՝ արդեն միայն փչացնելն է։