Պոմպեյում իրականացվող նոր պեղումները բացահայտել են մ.թ. 79 թվականի աղետի հուզիչ դրվագներից մեկը: Հնագետները հայտնաբերել են մի տղամարդու աճյուն, ով կյանքի վերջին վայրկյաններին փորձել է պաշտպանվել «կրակե անձրևից»՝ գլխավերևում պահելով կավե սանդը: Այս բացառիկ տեսարանը վերականգնվել է արհեստական բանականության (ԱԲ) միջոցով, որն օգնել է ճշգրիտ վերարտադրել զոհի կեցվածքն ու մահվան հանգամանքները:
Պորտա Ստաբիա դամբարանադաշտում հայտնաբերված երկու տղամարդկանց ճակատագրերը տարբեր են դասավորվել: Եթե կրտսերը մահացել է ակնթարթորեն՝ շիկացած գազերի և մոխրի ամպից, ապա ավագը պայքարել է կյանքի համար մի քանի ժամ շարունակ: Նրա կողքին հայտնաբերված իրերը՝ կավե սանդը, ձեռքի լամպն ու հագուստի մեջ թաքցրած տասը բրոնզե մետաղադրամները, փաստում են, որ նա գործել է գիտակցված. լուսավորել է իր ճանապարհը խավարում և փորձել պաշտպանվել երկնքից թափվող քարերից:
Արհեստական բանականությունը վերականգնել է Վեզուվի զոհերից մեկի վերջին հուսահատ քայլը
Պոմպեյի հնագիտական պարկի և Պադուայի համալսարանի համատեղ մշակած թվային մոդելը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ԱԲ-ն օգնում կառուցվածքային տվյալները վերածել կենդանի պատմության: Իտալիայի մշակույթի նախարար Ալեսանդրո Ջուլին նշել է, որ արհեստական բանականությունն այստեղ ոչ թե փոխարինում է հնագետին, այլ ընդլայնում է նրա հնարավորությունները՝ դարձնելով գիտական փաստերն ավելի մատչելի և տեսանելի: Այս գտածոն նաև հաստատում է Պլինիոս Կրտսերի պատմական վկայություններն այն մասին, որ մարդիկ բարձեր էին կապում գլխներին՝ փրկվելու համար թափվող բեկորներից: