Ի վիճակի՞ արդյոք Դոնալդ Թրամփն Իսրայելին ինքն իրենից փրկել Լիբանանում

Հունիսի 1-ի առավոտյան Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն և պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը հայտարարեցին, որ հրամայել են Իսրայելի պաշտպանության բանակին (ՑԱԽԱԼ) «հարձակվել ահաբեկչական թիրախների վրա» Բեյրութի Դահիա թաղամասում։ Այնուհետև օրվա ընթացքում հնչեցին հարվածների նոր սպառնալիքներ, որոնց հաջորդեց ՑԱԽԱԼ-ի նախազգուշացումը՝ Դահիայի բնակիչներին կոչ անելով տարհանվել։ Հազարավոր մարդիկ արդեն լքել են իրենց տները։ Սակայն այս անգամ Իսրայելն այդպես էլ ռումբեր չնետեց, գրում է The Economist-ը։

«Փոխարենը, երեկոյան տեղի ունեցավ այն, ինչ Դոնալդ Թրամփն անվանեց շատ արդյունավետ զրույց պարոն Նեթանյահուի հետ։ Axios-ի տվյալներով՝ դա եղել է կոշտ, հայհոյանքներով ուղեկցվող նկատողություն ամերիկացի նախագահի կողմից, որը Նեթանյահուին հայտարարել է, որ բոլորն ատում են Իսրայելին։ Արդյունքում Իսրայելը խոստացավ ձեռնպահ մնալ Բեյրութի ռմբակոծություններից։ «Հըզբոլլահ»-ը, որի հետ, ըստ Թրամփի, նա նույնպես խոսել է՝ առաջին անգամ ուղղակիորեն (թեև միջնորդների միջոցով), հայտարարեց, որ նույնպես հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր չի արձակի իսրայելական քաղաքների ուղղությամբ։

Նեթանյահուի հետ զրույցից առաջ վարչակազմը զանգերի հեղեղ էր ստացել լիբանանյան և Պարսից ծոցի երկրներից, որոնք մտահոգված էին, որ Լիբանանում հետագա էսկալացիան կարող է հանգեցնել նրան, որ Թեհրանը դուրս կգա երկրի դեմ ամերիկա-իսրայելական պատերազմը պաշտոնապես ավարտելու և Հորմուզի նեղուցը բացելու շուրջ ընթացող երերուն բանակցություններից։

Նեթանյահուի համար դա դիվանագիտական հարված էր։ Թրամփը կրկին հրապարակավ հրամայեց իսրայելական վարչապետին դադարեցնել կրակը։ Իսկ Իրանը ցույց տվեց, որ ի վիճակի է պահանջել կրակի դադարեցում Լիբանանում՝ պաշտպանելով իր դաշնակցին, որպես ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունների նախապայման։ Ընդամենը երեք ամիս առաջ Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն պատերազմ սկսեցին Իրանի դեմ՝ հայտարարելով աննախադեպ ռազմական համակարգման մասին։ Այսօր Իսրայելը փաստացի հայտնվել է դիտորդի դերում՝ դուրս մնալով բանակցություններից և սպասելով Վաշինգտոնի հրահանգներին։

Եվ այնուամենայնիվ, Թրամփը, հնարավոր է, լավություն է արել Իսրայելին։ Նա, հավանաբար, կանխել է երկրի հետագա ներքաշումը Լիբանանի պատերազմի մեջ։

Երկու տարի առաջ Իսրայելը ծանր հարվածներ հասցրեց «Հըզբոլլահ»-ին՝ սպանելով նրա առաջնորդներին և ոչնչացնելով հրթիռային արսենալի զգալի մասը։ Սակայն հակամարտության ներկայիս փուլը Իսրայելի տեսանկյունից նվազ հաջողված էր։

Թուլացած «Հըզբոլլահ»-ն անցել է էժան հարվածային անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործմանը, որոնք նման են նրանց, որոնք Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև ռազմաճակատը վերածեցին «սպանդի գոտիների»։ Այդ դրոնները և մնացած հրթիռները չկանգնեցրին իսրայելական գործողությունները, սակայն հանգեցրին ՑԱԽԱԼ-ի զինծառայողների շրջանում մշտական կորուստների։

Անօդաչու թռչող սարքերի սպառնալիքին արդյունավետ արձագանքի բացակայությունն ուժեղացրել է քաղաքական ճնշումը Նեթանյահուի կառավարության վրա՝ ինչպես դաշնակիցների, այնպես էլ ընդդիմադիրների կողմից, ովքեր պահանջում են ավելի կոշտ գործողություններ ձեռնարկել «Հըզբոլլահի» դեմ։ Ի պատասխան՝ վարչապետը հրամայել է ՑԱԽԱԼ-ին խորացնել հարձակումը Լիբանանի տարածքում, անցնել Լիտանի գետը և ընդլայնել օդային հարվածները։ 2024 թվականի թիրախային արշավի կրկնության փոխարեն՝ ներկայիս գործողությունն ավելի ու ավելի է հիշեցնում 1982 և 2006 թվականների Լիբանանում Իսրայելի մղած պատերազմները։

Այս բոլոր տարիների ընթացքում Իսրայելը Լիբանանում բախվել է միևնույն երկընտրանքին. չնայած սպառնալիքների, տեխնոլոգիաների և հետախուզության ոլորտում ունեցած ճնշող առավելությանը, «Հըզբոլլահի»՝ որպես մարտական ուժի լիակատար ոչնչացումն անհնար է։

Նոր «անվտանգության գոտու» զավթումը, որի մասին հայտարարել էր պաշտպանության նախարարը, հանգեցրել է նոր տառապանքների Հարավային Լիբանանում, որտեղ հազարավոր մարդիկ են սպանվել, իսկ հարյուր հազարավորները՝ ստիպված եղել լքել իրենց տները։ Միևնույն ժամանակ, նման գործողությունների ռազմավարական արժեքը կասկածելի է, քանի որ «Հըզբոլլահը» շարունակում է հեռավորությունից հարվածներ հասցնել իսրայելական ուժերին և Իսրայելի հյուսիսային շրջաններին։

Այլընտրանքները նույնպես գրավիչ չեն թվում։ Լիբանանի հարավում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերն անկարող գտնվեցին նույնիսկ հետևելու «Հըզբոլլահի» ռազմական հզորացմանը, էլ չասած այն կանխելու մասին։ Լիբանանի կառավարությունը խոստացել է զինաթափել շարժումը, սակայն նրա բանակը չափազանց թույլ է, իսկ քաղաքական էլիտաները վախենում են նոր քաղաքացիական պատերազմից։

Թրամփն այսօր Իսրայելի և Լիբանանի ներկայացուցիչներին հրավիրել է բանակցությունների Վաշինգտոնում։ Դրանք կշարունակվեն հունիսի 3-ին։ Բանակցությունների բուն փաստը չի խանգարում իսրայելական ուժերին ամրապնդվել Լիբանանի հարավում։ Ընդսմին, դրանք կարող են սկիզբ դառնալ լարվածության թուլացման համար։

Թրամփի վերջին միջամտության նպատակն է թույլ չտալ, որ Իսրայելի գործողությունները ձախողեն Իրանի հետ ԱՄՆ բանակցությունները, որոնք նա ձգտում է ավարտին հասցնել։

Տվյալ պահին հենց նախագահի ուշադրության հայտնի անկայուն կենտրոնացումն է, հնարավոր է, հետ պահում Իսրայելին Լիբանանում հերթական արյունալի արկածախնդրությունից։

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *