Գրեթե հինգ տարի անց աղմկահարույց հայտարարությունից հետո «Երկրի սև արկղ» նախագիծը կրկին оживեց. անսովոր հուշարձանի ստեղծողները հայտնել են, որ կառույցի հավաքումն արդեն սկսվել է, իսկ դեկտեմբերին այն նախատեսում են տեղադրել Քուինսթաուն քաղաքի մոտ՝ Տասմանիայի արևմտյան ափին գտնվող հեռավոր օդանավակայանի ծայրամասում, գրում է The Guardian-ը։
Երբ նախագիծն առաջին անգամ ներկայացվեց 2021 թվականին՝ COP26 կլիմայական համաժողովի ընթացքում, այն գրավեց համաշխարհային ԶԼՄ-ների ուշադրությունը։ Գաղափարը կայանում էր ամբողջ մոլորակի համար յուրատեսակ «թռիչքային ինքնագիր» ստեղծելու մեջ՝ սարք, որը կարձանագրի մարդկության գործողությունները կլիմայական ճգնաժամի դարաշրջանում և կպահպանի այդ տվյալները նույնիսկ քաղաքակրթության կործանման դեպքում։
Ըստ մտահղացման՝ 16 մետր երկարությամբ և 4 մետր բարձրությամբ հսկայական պողպատե կառույցը կհագեցվի արևային վահանակներով և տեղեկատվության պահպանման համակարգով։ Դրա մեջ նախատեսվում է անընդհատ գրանցել հարյուրավոր տվյալների փաթեթներ՝ կապված շրջակա միջավայրի վիճակի, կլիմայի փոփոխության, քաղաքական որոշումների, տնտեսական գործընթացների և գլոբալ մարտահրավերներին հասարակության արձագանքի հետ։
Նախագծի հեղինակները այն համեմատում են ավիացիոն «սև արկղի» հետ, որն օգնում է հետաքննել ավիավթարների պատճառները։ Միայն այս դեպքում խոսքը ողջ մարդկային քաղաքակրթության յուրատեսակ արխիվի մասին է։ Նախագծի կայքում ասվում է. «Մարդկության յուրաքանչյուր քայլը կլիմայական աղետի ճանապարհին կարձանագրվի»։ Այնտեղ նաև նախազգուշացում կա. «Ձեր գործողությունները, անգործությունը և փոխազդեցությունները այժմ գրանցվում են»։
Աղմկոտ մեկնարկից հետո նախագիծը երկար ժամանակ անհետացավ տեղեկատվական դաշտից։ Սոցիալական ցանցերը դադարել էին թարմացվել դեռևս 2021 թվականին, ինչը լուրեր էր ծնել, թե գաղափարը պարզապես գեղարվեստական ակցիա կամ PR-արշավ էր։ Սակայն նախագծի գեղարվեստական ղեկավար Ջոնաթան Կնիբոնը հայտարարել է, որ անցած տարիներին աշխատանք է տարվել կառույցի, տվյալների պահպանման համակարգերի, վեբ-հարթակի և երկարաժամկետ ֆինանսավորման մոդելի կատարելագործման ուղղությամբ։
Այժմ նախաձեռնության զարգացմամբ զբաղվում է Earth’s Black Box Foundation բարեգործական հիմնադրամը։ Կազմակերպիչների խոսքով՝ նախագծի իրականացումը տևել է գրեթե հինգ տարի՝ զգալիորեն ավելի երկար, քան նախապես ենթադրվում էր։
Տեղադրման վայր হিসেবে Տասմանիայի արևմտյան ափն ընտրվել է ոչ պատահական։ Այս տարածաշրջանը համարվում է երկրաբանորեն կայուն և սակավաբնակ։ Այստեղի լանդշաֆտը ձևավորվել է հնագույն սառցադաշտերի կողմից, իսկ տարածքի հեռավորությունը նվազեցնում է մարդածին ազդեցությունների ռիսկը։ Տեղական իշխանությունները նաև հույս ունեն, որ անսովոր օբյեկտը կդառնա զբոսաշրջային տեսարժան վայր։
Ստեղծողները ընդգծում են, որ նախագծի գլխավոր նպատակը ոչ թե աշխարհի անխուսափելի վախճանին պատրաստվելն է, այլ հիշեցումը, որ ապագան դեռ հնարավոր է փոխել։ Եթե մարդկությանը հաջողվի խուսափել կլիմայական աղետից, հուշարձանը կմնա որպես յուրատեսակ հուշակոթող այն սպառնալիքի, որը հաջողվել է հաղթահարել։ Իսկ եթե ոչ, այն կարող է դառնալ վերջին վկայությունը այն բանի, թե ինչպես քաղաքակրթությունը հասավ սեփական կործանմանը։