Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի օրոք ԱՄՆ էներգետիկայի նախկին նախարար Դեն Բրույեթը CNN-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև ձեռք բերված դիվանագիտական համաձայնությունը կարող է «պոտենցիալ բեկումնային կետ» դառնալ խորը ճգնաժամ ապրող Իրանի տնտեսության համար։
Խոսքը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ստորագրած 14 կետից բաղկացած շրջանակային պայմանավորվածության մասին է, որը, Բրույեթի խոսքով, Իրանին փաստացի անհապաղ տնտեսական շունչ քաշելու հնարավորություն է տալիս, այդ թվում՝ նավթի և վառելիքի արտահանումը վերսկսելու միջոցով։
«Սա չափազանց օգտակար է նրանց համար»,- նշել է նա՝ հավելելով, որ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցային ճնշումը նախկինում «շատ արդյունավետ» է եղել և մեծապես ստիպել է Թեհրանին վերադառնալ բանակցությունների սեղան։
Նախկին նախարարի խոսքով՝ Իրանի տնտեսությունը ծանր վիճակում է. գնաճը գերազանցել է 50%-ը, գործազրկությունը շարունակում է բարձր մնալ և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների դեֆիցիտ է նկատվում։ Այս պայմաններում տնտեսական ենթակառուցվածքների վերականգնումը կարող է երկրի կայունացման բանալի դառնալ։
«Իրանի ժողովուրդը պետք է ապագայի հեռանկար տեսնի: Այդ հեռանկարի մի մասն էլ ենթակառուցվածքների վերականգնումն է։ Դա իրականացվում է նրա համար, որ երկիրը տնտեսական հենարան ունենա»,- ասել է Բրույեթը։
Միևնույն ժամանակ, նա և ամերիկացի այլ քաղաքական գործիչներ մտահոգություն են հայտնել, որ համաձայնագիրը կարող է չափազանց ձեռնտու լինել Թեհրանի համար։
Նախկին փոխնախագահ Մայք Փենսը գործարքն անվանել է «սիրաշահման քաղաքականության», իսկ սենատոր Բիլ Քեսիդին այն որակել է որպես «վերջին տասնամյակների արտաքին քաղաքական ամենավատ սխալը»։
Ինքը՝ Բրույեթը, նշել է, որ զգուշավորությամբ է վերաբերվում վաղաժամ զիջումներին, այդ թվում՝ նավթի վաճառքի անհապաղ թույլտվությանը, ինչը, նրա գնահատականներով, Իրանին կարող է տարեկան մինչև 60 միլիարդ դոլարի եկամուտ բերել։
Նա նաև զգուշացրել է, որ նախկինում Իրանն օգտագործել է ֆինանսական ռեսուրսները տարածաշրջանային պրոքսի-խմբավորումներին աջակցելու համար, և ընդգծել է նոր եկամուտների ծախսման նկատմամբ վերահսկողության անհրաժեշտությունը։
«Եթե նրանք վերադառնան ամբողջ աշխարհում պրոքսի-ցանցերի ֆինանսավորմանը, ամեն ինչ կփոխվի»,- հայտարարել է նա։
ԱՄՆ վարչակազմում, միևնույն ժամանակ, ընդգծում են, որ համաձայնագիրը պայմանական բնույթ է կրում. տնտեսական մեղմացումները կարող են ինչպես ընդլայնվել, այնպես էլ չեղարկվել՝ կախված Իրանի վարքագծից։
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը հայտարարել է. «Իրանի վարքագծի բարելավմանը զուգընթաց մենք կարող ենք մեծացնել տնտեսական մեղմացումները, իսկ վատթարացման դեպքում՝ դադարեցնել դրանք»։
Ինքը՝ Բրույեթը, հավելել է, որ, իր կարծիքով, որոշ առումներով ինքն ավելի զգույշ կգործեր և անմիջապես չէր սառեցնի միջոցները՝ առանց պարտավորությունների կատարման լրացուցիչ պայմանների։
Նա նաև մատնանշել է ԱՄՆ նավթային պաշարների սպառման ռիսկը և նշել, որ հիմնական պահեստարաններում, այդ թվում՝ Օկլահոմայի Քուշինգում, պաշարների նվազումը մոտենում է կրիտիկական մակարդակի, ինչը կարող է լրացուցիչ խթան հանդիսանալ համաձայնագիր կնքելու հարցում։
CNN-ի նյութում նաև նշվում է, որ ամերիկյան հետախուզության գնահատմամբ՝ որոշակի պայմաններում Իրանն ունակ է զգալիորեն սահմանափակել Հորմուզի նեղուցով իրականացվող նավագնացությունը, ինչը շարունակում է ռիսկի գործոն մնալ նավթի գլոբալ շուկայի համար։