Հնագետները Սլովակիայի հարավ-արևմուտքում հայտնաբերել են հռոմեական բացառիկ հազվագյուտ ռազմական ճամբար, որը թվագրվում է Մարկոս Ավրելիոս կայսրի կառավարման շրջանով: Հնավայրի տարածքում հետազոտողները գտել են առնվազն մի քանի տասնյակ մարդկանց աճյուններ. նրանցից մի մասին ուղղակի հանձնել են հողին, իսկ որոշ զոհվածների, ըստ գիտնականների ենթադրության, նետել են ջրհորները: Live Science պարբերականի փոխանցմամբ՝ այս հայտնագործությունը կարող է կապված լինել II դարի մարկոմանյան պատերազմների հետ և լույս է սփռում Հռոմեական կայսրության պատմության ամենաքիչ ուսումնասիրված էջերից մեկի վրա: «Իզվեստիա»-ի հոդվածում ներկայացվում է, թե ինչ է հայտնի բացահայտման մասին, ովքեր կարող էին լինել զոհված զինվորները և թե ինչու են հնագետներն այս ճամբարն անվանում եզակի:
Պեղումներն անցկացվել են Սլովակիայի հարավ-արևմուտքում՝ ժամանակակից Իժա քաղաքի մոտակայքում։ Հետազոտությունների ընթացքում հնագետները հայտնաբերել են հռոմեական ժամանակավոր ռազմական ճամբարի մնացորդներ, որը, նրանց գնահատմամբ, կառուցվել է մեր թվարկության II դարում՝ մարկոմանյան պատերազմների ժամանակ։ Նման ճամբարները ստեղծվում էին ռազմարշավների ընթացքում լեգեոններին տեղակայելու համար, սակայն դրանց մեծ մասը փայտաշեն էր ու կարճ կյանք ուներ, ուստի չափազանց հազվադեպ են պահպանվել մինչև մեր օրերը։
Գլխավոր հայտնագործությունը դարձել են մարդկային աճյունները։ Հետազոտողները գտել են առնվազն մի քանի տասնյակ զոհվածների, ընդ որում՝ շատերը հողին են հանձնվել առանց հռոմեական ավանդական թաղման ծեսերի պահպանման։ Որոշ կմախքներ գտնվել են ոչ խորը գերեզմաններում, իսկ մի քանի մարդու աճյուն հայտնաբերվել է լքված ջրհորներում։ Հնագետների խոսքով՝ սա վկայում է այն մասին, որ մարմինները թաղվել են շտապողաբար, հավանաբար՝ արտակարգ իրավիճակի պայմաններում։
Գիտնականների հատուկ ուշադրությանն է արժանացել այն փաստը, որ հայտնաբերված աճյունների մեծ մասը պատկանել է երիտասարդ տղամարդկանց: Ոսկորների վերլուծությունը ցույց է տվել ծանր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության բազմաթիվ հետքեր, որոնք բնորոշ են երկար տարիներ ռազմական ծառայության մեջ գտնված մարդկանց: Հենց այդ պատճառով էլ հետազոտողները ամենահավանականն են համարում այն, որ զոհվածները հռոմեական զինվորներ են եղել:
«Մեր նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ դեպքերի մեծ մասում դրանք հռոմեական զինվորներ են»,- նշում են մասնագետները: Աճյունների հետ մեկտեղ հայտնաբերվել են հռոմեական ռազմական հանդերձանքի և զենքի բազմաթիվ տարրեր, ինչպիսիք են տեգերը, նետասլաքների ծայրապանակները, սաղավարտների մասերը, մասնատված ու թեփուկավոր զրահները, լեգեոնական ճարմանդները, մետաղադրամները և հատկանշական ռազմական հողաթափերը՝ կալիգաները, որոնցից պահպանվել են ներբանների երկաթե գամերը:
Հնագետները նշում են, որ նման հայտնագործությունները չափազանց հազվադեպ են։ Թեև Դանուբից հյուսիս հռոմեական ներկայության հետքեր նախկինում էլ են գտնվել, մարդկային աճյունների նման քանակով ժամանակավոր ճամբարներ գրեթե չեն հանդիպում։ Սա հնավայրը դարձնում է Հռոմեական կայսրության սովորական սահմաններից դուրս Մարկոս Ավրելիոսի բանակի ռազմարշավների մասին տեղեկատվության ամենաարժեքավոր աղբյուրներից մեկը։