Երբ լրագրողները Նիկոլ Փաշինյանին ասում են, որ ՌԴ նախագահը չի շնորհավորել, նա պատասխանում է․ «ՌԴ նախագահը չի շնորհավորել, բայց այստեղ հարց է առաջանում, թե բա այդ դեպքում ինքն ո՞ւմ հետ էր խոսում»։
Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ ուժեղ հակափաստարկ, բայց իրականում այն ավելի շատ հռետորական հնարք է, քան ուղիղ պատասխան։
Ի՞նչ էր փորձում փոխանցել Փաշինյանը։ Ըստ էության՝ նա փորձում էր ասել, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի ղեկավարների միջև շփում եղել է, հետևաբար իրավիճակը չի կարելի ներկայացնել միայն «չշնորհավորելու» տեսանկյունից։
Բայց հենց այստեղ էլ տեղի է ունենում ուշադրության տեղափոխումը։ Լրագրողի հարցը վերաբերում էր շնորհավորանքի բացակայությանը, իսկ պատասխանը՝ հեռախոսազրույցի փաստին։
Այստեղ կա մի կարևոր տրամաբանական նրբություն։
Սկզբնական հարցը եղել է․
«Ինչո՞ւ Պուտինը չի շնորհավորել»։
Պատասխանը դարձել է․
«Այդ դեպքում ո՞ւմ հետ էր խոսում»։
Այս երկու հարցերը տարբեր են։ Մեկը վերաբերում է շնորհավորանքի բացակայությանը, մյուսը՝ հեռախոսազրույցի գոյությանը։ Եվ մեկը մյուսին չի հերքում։
Ավելին, եթե հեռախոսազրույցի նախաձեռնողը եղել է հենց Նիկոլ Փաշինյանը, ապա դա ևս լրացուցիչ հարց է առաջացնում․ եթե ՌԴ նախագահը ցանկություն ուներ անձամբ շնորհավորելու, արդյո՞ք նախաձեռնությունը պետք է գար հենց նրանից, թե՞ սպասվեր հայկական կողմից զանգին։
Ինչևէ, Նիկոլ Փաշինյանի այս պատասխանը քաղաքական հռետորաբանության հայտնի մեթոդի օրինակ է։ Երբ անհարմար հարցին ուղիղ պատասխանելը ձեռնտու չէ, քննարկման առանցքը տեղափոխվում է մեկ այլ՝ ավելի շահավետ թեմայի վրա։
Արդյունքում լսարանը սկսում է քննարկել արդեն նոր հարցը՝ մոռանալով սկզբնականը։ Այստեղ կարևոր է մի հարց․ «Արդյո՞ք մենք ստացանք պատասխան, թե պարզապես մեզ առաջարկվեց քննարկել մեկ այլ թեմա»։
Քաղաքականության մեջ սա նոր հնարք չէ։ Բայց այն շարունակում է աշխատել նույն պատճառով․ մարդիկ հաճախ չեն նկատում, թե երբ է պատասխանը փոխարինվում լավ ձևակերպված հարցով։
Երբեմն հարցն այնքան լավ է ձևակերպվում, որ այն սկսում է զբաղեցնել պատասխանի տեղը։